Một buổi chạy bộ lúc 5 giờ sáng tưởng như chỉ là câu chuyện về sức khỏe cá nhân, song những thay đổi trong hành vi đó đang tạo ra tác động lớn hơn nhiều đối với nền kinh tế đô thị. Dữ liệu mới từ Grab Thailand cho thấy lượng đặt xe tới và rời các công viên lớn trong khung 4 giờ đến 8 giờ sáng tăng hơn 5 lần. Riêng BYD HYROX Bangkok 2026, lượng đặt xe Grab tới BITEC Bangna, nơi diễn ra sự kiện, tăng 2,5 lần so với kỳ tổ chức trước.
Một nguồn độc lập của The Nation Thailand dẫn dữ liệu từ nghiên cứu về xu hướng giảm đường tại Thái Lan cho biết 57% người tiêu dùng lựa chọn đồ uống ít ngọt vào năm 2023, tăng từ 32% khi chương trình bắt đầu vào năm 2020. Nghiên cứu cũng cho biết 75% người trưởng thành lựa chọn đồ uống có mức đường từ 0% đến 75%, trong đó 34,1% chọn nhóm 0% đến 25%.
Những con số này cho thấy thể thao đang vượt khỏi phạm vi của sân vận động, phòng gym hay đường chạy. Một người thức dậy sớm để chạy bộ tạo ra nhu cầu di chuyển. Một người tham gia HYROX có thể cần phương tiện tới địa điểm thi đấu, ăn uống trước và sau cuộc đua, mua đồ thể thao, đặt phòng khách sạn hoặc dành thêm thời gian khám phá thành phố. Khi hàng triệu người cùng thay đổi thói quen theo hướng đó, thể thao bắt đầu tạo ra một thị trường rộng hơn rất nhiều so với bản thân hoạt động thi đấu.
Đó chính là nền tảng của Sport Economy, hay kinh tế thể thao.
Khi thể thao không còn chỉ bán vé vào sân
Trong mô hình thể thao truyền thống, giá trị kinh tế thường được nhìn thấy khá trực tiếp thông qua vé xem thi đấu, tiền tài trợ, bản quyền truyền hình hay doanh thu bán sản phẩm liên quan đến đội tuyển và vận động viên.
Mô hình mới rộng hơn nhiều.
Một giải chạy có thể kéo theo hàng nghìn người từ địa phương khác tới thành phố tổ chức. Những người này cần di chuyển, lưu trú, ăn uống, mua sắm, giải trí. Một giải đấu pickleball cần sân, thiết bị, huấn luyện viên, trang phục, đồ uống thể thao và các dịch vụ đặt sân. Một sự kiện HYROX có thể tạo ra nhu cầu đối với cả giao thông, thực phẩm giàu protein, thực phẩm bổ sung, thiết bị tập luyện lẫn nội dung truyền thông.
Khi đó, giá trị kinh tế không còn nằm ở bản thân trận đấu hay cuộc đua. Nó nằm trong toàn bộ chuỗi tiêu dùng được tạo ra xung quanh người tham gia.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Humanities and Social Sciences Communications năm 2025 sử dụng Bangsaen21 Half Marathon tại tỉnh Chonburi, Thái Lan, làm trường hợp nghiên cứu để đánh giá mối quan hệ giữa việc tổ chức sự kiện thể thao và tăng trưởng kinh tế cấp tỉnh. Nghiên cứu này cho thấy các sự kiện thể thao có thể tạo ra những tác động kinh tế vượt ra ngoài phạm vi của chính sự kiện.
Thái Lan cũng đang nhìn nhận thể thao theo cách ngày càng rõ ràng hơn ở cấp độ chính sách. Năm 2025, Chính phủ nước này phê duyệt khoản ngân sách khoảng 264,35 triệu baht cho World Capital Marathon Series, trong đó có Amazing Thailand Marathon Bangkok giai đoạn 2025 đến 2027. Chính phủ Thái Lan kỳ vọng các sự kiện thể thao lớn tạo ra giá trị kinh tế đáng kể cho nền kinh tế.
Điều này cho thấy một sự chuyển dịch quan trọng. Thành phố không còn chỉ xem một giải chạy là sự kiện cần tổ chức. Nó có thể trở thành công cụ để kéo người đến thành phố, kích thích tiêu dùng và quảng bá điểm đến.
HYROX là một ví dụ đặc biệt rõ.
Khác với marathon truyền thống, HYROX kết hợp chạy với các bài tập thể lực chức năng, tạo ra một định dạng thi đấu phù hợp với nhóm người tập luyện thường xuyên. Sự kiện vì thế không chỉ hướng tới những vận động viên chuyên nghiệp. Nó trở thành một sản phẩm trải nghiệm có khả năng thu hút cộng đồng fitness rộng hơn.
Dữ liệu của Grab Thailand cho thấy BYD HYROX Bangkok 2026, diễn ra vào tháng 3, tạo ra mức tăng 2,5 lần về lượng chuyến xe tới BITEC Bangna so với kỳ tổ chức trước. Grab cũng trở thành đối tác gọi xe chính thức của HYROX Bangkok 2026.
Điều đáng chú ý nằm ở chỗ một nền tảng vận tải có thể nhìn thấy sự tăng trưởng của một xu hướng thể thao thông qua dữ liệu di chuyển.
Người tham gia không chỉ xuất hiện tại địa điểm thi đấu. Họ phải di chuyển tới đó. Họ cần ăn uống. Họ có thể mua sắm. Họ có thể sử dụng dịch vụ lưu trú. Các thương hiệu lại có thêm một điểm chạm để tiếp cận nhóm khách hàng có mức độ quan tâm cao tới sức khỏe và phong cách sống.
Đó là lúc Sportainment, sự kết hợp giữa thể thao và giải trí, bắt đầu có giá trị kinh tế riêng.
Thể thao không chỉ cần được xem. Nó cần được trải nghiệm, chia sẻ trên mạng xã hội và trở thành một phần trong bản sắc cá nhân của người tham gia.
Một cuộc chạy bộ có thể tạo ra cả chuỗi tiêu dùng
Dữ liệu Grab Thailand cho thấy sự thay đổi này không chỉ nằm ở các sự kiện lớn.
Lượng chuyến xe tới và rời các công viên lớn tại Bangkok trong khung giờ 4 giờ đến 8 giờ sáng tăng hơn 5 lần. Trong khoảng thời gian sau giờ làm, lượng đặt xe tới các phòng gym và trung tâm fitness cũng tăng 30% so với cùng kỳ năm trước.
Ở phía tiêu dùng, đơn hàng các loại đồ uống giảm đường tăng hơn 50%. Đồ uống không đường chiếm hơn 40% lựa chọn. Các món ăn từ ức gà vượt 3,3 triệu đơn mỗi năm, tăng hơn 30%. Đáng chú ý, các sản phẩm dinh dưỡng thể thao như đồ uống điện giải, gel năng lượng và snack protein đều tăng nhanh. Riêng đồ uống protein pha sẵn đã vượt 450.000 chai mỗi năm, tăng hơn 3,5 lần so với năm trước.
Như vậy, một người chạy bộ không chỉ tiêu tiền cho đôi giày chạy.
Họ có thể trả tiền cho một ứng dụng tập luyện, mua đồng hồ thông minh, mua quần áo thể thao, sử dụng phòng gym, thuê sân, mua protein, uống cà phê không đường, gọi xe tới công viên, tham gia một giải chạy rồi đi du lịch cùng gia đình.
Khi hành vi này được nhân lên bởi hàng triệu người, thể thao trở thành một nền tảng tiêu dùng.
Đó cũng là lý do các doanh nghiệp công nghệ, F&B, bán lẻ, du lịch, thời trang và tài chính ngày càng có lý do để tham gia vào hệ sinh thái thể thao.
Bên cạnh đó, một trong những mắt xích quan trọng nhất của Sport Economy là Sports Tourism, hay du lịch thể thao.
Một người tham gia marathon tại một thành phố khác không chỉ là vận động viên. Trong nhiều trường hợp, họ còn là khách du lịch. Họ cần một nơi để ngủ, phương tiện để di chuyển, nhà hàng để ăn uống, địa điểm để tham quan. Nếu đi cùng gia đình hoặc bạn bè, tổng mức chi tiêu còn lớn hơn.
Báo cáo đánh giá tác động kinh tế của Honolulu Marathon 2025 là một minh chứng rõ ràng. Sự kiện thu hút 42.793 người tham gia cùng hơn 111.000 người đi cùng. Tổng số người tham dự được tính toán lên tới 178.462 người. Báo cáo cho biết chi tiêu của du khách tại Oahu đạt khoảng 245,5 triệu USD, trong khi tổng tác động kinh tế tại Oahu đạt khoảng 454,47 triệu USD, hỗ trợ khoảng 4.580 việc làm.
Điều này giải thích tại sao nhiều thành phố đang xem các giải marathon, triathlon, đua xe đạp hay các giải đấu quốc tế như một công cụ phát triển du lịch.
Thành phố không cần xây thêm một điểm du lịch mới để thu hút khách. Một sự kiện thể thao đủ hấp dẫn cũng có thể trở thành lý do để một người đặt vé máy bay.
Tại châu Á, logic này càng có ý nghĩa khi các thành phố cạnh tranh ngày càng mạnh về du lịch trải nghiệm. Một giải chạy nổi tiếng có thể biến Bangkok, Singapore, Tokyo, Bali hay Đà Nẵng thành điểm đến thể thao, từ đó tạo thêm một lớp giá trị cho ngành du lịch vốn đã đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế khu vực.
Việt Nam bắt đầu bước vào cuộc chơi
Việt Nam cũng đang xuất hiện những dấu hiệu cho thấy thể thao đang được nhìn nhận theo hướng kinh tế thay vì chỉ tập trung vào thành tích.
Tại Vietnam Sports Economy Summit 2026 tổ chức ở Hà Nội vào tháng 3, khoảng 300 đại biểu từ nhiều lĩnh vực liên quan đến thể thao đã tham gia thảo luận về dữ liệu, thị trường, đầu tư và các nền tảng phát triển ngành. Hội nghị xác định thể thao có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, thu hút đầu tư và mở ra những động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam.
Điểm đáng chú ý là Việt Nam đã bắt đầu xây dựng một cách tiếp cận có hệ thống hơn. VSES 2026 lần đầu công bố Vietnam Sports Economy Report 2026, tập trung vào quy mô, cấu trúc, động lực tăng trưởng và mô hình phát triển của nền kinh tế thể thao Việt Nam.
Đến tháng 6, Sports Authority of Vietnam và Vietcontent tiếp tục ký hợp tác thúc đẩy kinh tế thể thao quốc gia. Hai bên dự kiến phối hợp nghiên cứu, tổ chức hội thảo, diễn đàn, phát triển hoạt động kết nối doanh nghiệp và xây dựng các báo cáo chuyên ngành.
Những động thái này cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn mới. Thể thao không còn chỉ được đặt câu hỏi rằng Việt Nam giành được bao nhiêu huy chương. Câu hỏi lớn hơn bắt đầu xuất hiện, đó là thị trường thể thao Việt Nam có quy mô bao nhiêu, dòng tiền đang nằm ở đâu, doanh nghiệp có thể tham gia vào những mắt xích nào và thể thao có thể đóng góp bao nhiêu cho du lịch, dịch vụ và tiêu dùng.
Sự thay đổi trong hành vi của người Việt cũng đang tạo điều kiện cho Sport Economy phát triển.
Marathon đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống đô thị tại nhiều thành phố. Pickleball nhanh chóng mở rộng cộng đồng người chơi. Các phòng gym, studio fitness, câu lạc bộ chạy bộ, cửa hàng đồ thể thao và dịch vụ dinh dưỡng thể thao xuất hiện ngày càng nhiều.
Điểm chung của những xu hướng này là người tiêu dùng không còn chỉ mua một sản phẩm thể thao. Họ đang mua một phong cách sống.
Một người chạy bộ có thể đồng thời là khách hàng của thương hiệu giày, đồng hồ thông minh, ứng dụng luyện tập, đồ uống thể thao, thực phẩm bổ sung, thời trang thể thao, dịch vụ vận chuyển và các sự kiện thể thao. Một người chơi pickleball có thể tạo ra doanh thu cho chủ sân, nhà bán vợt, thương hiệu quần áo, huấn luyện viên, nền tảng đặt sân và các nhà tổ chức giải đấu.
Đây chính là điểm khiến Sport Economy trở nên hấp dẫn đối với doanh nghiệp. Giá trị không nằm ở một giao dịch đơn lẻ. Giá trị nằm ở khả năng hình thành một hệ sinh thái tiêu dùng xoay quanh cộng đồng.
Cuộc cạnh tranh tiếp theo có thể diễn ra ngoài sân đấu
Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp thường tìm cách tài trợ cho một giải đấu để tiếp cận người xem. Trong giai đoạn mới, câu chuyện sẽ phức tạp hơn.
Một thương hiệu F&B có thể xây dựng thực đơn dành riêng cho người chạy. Một ngân hàng có thể tạo thẻ dành cho cộng đồng fitness. Một hãng công nghệ có thể biến đồng hồ thông minh thành trung tâm theo dõi quá trình tập luyện. Một nền tảng gọi xe có thể trở thành đối tác vận chuyển của cả giải đấu. Một khách sạn có thể thiết kế gói lưu trú dành cho vận động viên. Một thành phố có thể dùng marathon để quảng bá hình ảnh điểm đến.
Khi tất cả những mắt xích này cùng tham gia, một sự kiện thể thao có thể trở thành một nền tảng kinh tế.
Dữ liệu từ Grab Thailand cho thấy tín hiệu này đang xuất hiện ngay trong những hành vi rất nhỏ của cư dân đô thị. Một chuyến xe tới công viên lúc 5 giờ sáng, một ly cà phê không đường, một suất ăn giàu protein hay một chuyến xe tới HYROX đều có thể được xem là những điểm dữ liệu của cùng một xu hướng.
Thể thao vì thế đang dần rời khỏi khái niệm “hoạt động cuối tuần”. Nó đang trở thành một phần của nhịp sống đô thị, đồng thời tạo ra một lớp nhu cầu mới cho giao thông, F&B, bán lẻ, du lịch, thời trang, công nghệ và dịch vụ.
Nếu xu hướng này tiếp tục mở rộng, giá trị của một thành phố trong nền kinh tế thể thao sẽ không còn được đo bằng số sân vận động hay số huy chương.
Nó sẽ được đo bằng khả năng biến một cộng đồng người chơi thành một hệ sinh thái tiêu dùng, biến một cuộc đua thành một chuyến du lịch, biến một sự kiện thành một thương hiệu thành phố và cuối cùng biến sức khỏe cá nhân thành một động lực tăng trưởng kinh tế.
Lâm Mộc
