Chưa đầy 2 tháng sau khi chính thức công bố phát minh liên quan đến việc tinh chế dầu thô nội địa, Cuba "hái trái ngọt" lần đầu tiên vào tháng 6/2026 khi Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz lọc thành công 20.000 tấn dầu thô bán được.
Granma ngày 11/6/2026 nhận định, việc xử lý 20.000 tấn dầu thô nội địa tại Hermanos Díaz là minh chứng cho sự kiên cường và ý chí không ngừng tìm giải pháp của người Cuba trước những nghịch cảnh khắc nghiệt nhất.
"Trái ngọt" đầu tiên đã chín. Và nó được hái bằng đôi tay của chính người Cuba.
Dầu thô Cuba vốn có hàm lượng lưu huỳnh và axit cao. Kỹ sư nước này đang nỗ lực xử lý dầu thô có thể bán được. Ảnh minh họa
Thành tựu này có được nhờ công nghệ nhiệt chuyển hóa được chính người Cuba phát minh - bởi Trung tâm Nghiên cứu Dầu khí (CEINPET), thuộc Liên minh Dầu khí Cuba (CUPET).
Đây không phải may mắn. Đây là kết quả của nhiều năm nghiên cứu thầm lặng, và được thúc đẩy mạnh mẽ bởi một áp lực không thể né tránh.
Cuba phát huy sức mạnh nội tại
Trong bối cảnh chính sách phong tỏa năng lượng của Washington siết chặt hơn dưới chính quyền Tổng thống Trump, đã cắt đứt nguồn nafta nhập khẩu của Cuba. Naphtha là thứ mà Cuba vốn dùng để pha loãng dầu thô nặng trước khi đưa vào chế biến.
Trong hoàn cảnh đó, CEINPET đã đưa ra giải pháp độc quyền của người Cuba mà không cần Naphtha: Công nghệ nhiệt chuyển hóa giảm độ nhớt của dầu thô thông qua việc nung nóng có kiểm soát, phá vỡ các hợp chất phức tạp nhất trong dầu thô nặng và cực nặng của vùng dải dầu phía bắc Cuba.
Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz đã đảm nhận thử thách khổng lồ - xử lý lô 20.000 tấn dầu thô nội địa Cuba.
Kết quả thực nghiệm đầu tiên được thực hiện ngay tại Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz ở thành phố Santiago de Cuba - một trong bốn nhà máy lọc dầu của Cuba.
Vì trong 6 tháng qua, quốc đảo Caribe chỉ nhận được một tàu chở dầu của Nga, nên Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz đã đảm nhận thử thách khổng lồ và xử lý thành công hàng chục nghìn tấn dầu thô.
Bước tiếp theo: Nhân rộng công nghệ độc quyền của Cuba
Thành tựu tại Hermanos Díaz mới là bước đầu. Bước tiếp theo mà Cuba đang theo đuổi gồm 2 giai đoạn.
Giai đoạn đầu là xây dựng nhà máy thí điểm tại Nhà máy lọc dầu Sergio Soto ở Cabaiguán, tỉnh Sancti Spíritus.
Cuba chọn nơi này làm nơi thí điểm là vì vị trí chiến lược mà Sergio Soto cung cấp, bao gồm các cơ sở cấp nước, hơi nước và điện, cùng với chuyên môn của đội ngũ nhân viên - những người đã xử lý loại dầu thô này từ năm 2010.
"Nhà máy thí điểm sẽ cung cấp tất cả các kỹ thuật và dữ liệu cần thiết để mở rộng quy mô công nghệ và phát triển sáng chế độc quyền này. Điều này sẽ cho phép xây dựng các nhà máy ở những vị trí chiến lược để giảm độ nhớt của dầu thô nặng trong nước" - Phó Giám đốc CUPET tin tưởng.
Giai đoạn 2 quan trọng không kém đó là tập trung vào phát triển chất xúc tác sử dụng các khoáng chất địa phương như đất laterit.
Quá trình này nhằm mục đích giảm hàm lượng lưu huỳnh trong dầu thô, tận dụng tài nguyên thiên nhiên trong nước để giải quyết một thách thức lớn khác trong việc khai thác và chế biến dầu mỏ của Cuba.
D esulfurization (Giảm lưu huỳnh) là quá trình nhằm bảo vệ môi trương, đáp ứng các tiêu chuẩn nhiên liệu sạch. Ảnh minh họa.
Giảm lưu huỳnh là quá trình tách hợp chất lưu huỳnh ra khỏi dầu thô hoặc các phân đoạn sản phẩm (xăng, diesel, dầu FO) nhằm bảo vệ môi trường, hạn chế ăn mòn thiết bị và đáp ứng các tiêu chuẩn nhiên liệu sạch.
Do diesel thu được từ dầu thô nội địa chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn thương mại, cần phải pha trộn với loại diesel chất lượng cao hơn trước khi đưa vào sử dụng.
Đợt chạy thử tháng 5/2026 đã đạt các mục tiêu đề ra; đáng chú ý, dầu nhiên liệu cực nặng thu được - đang cho sử dụng tại Nhà máy nhiệt điện Antonio Maceo - đạti kết quả tích cực, và đang xem xét đánh giá để ứng dụng trong ngành khai thác niken.
Để xử lý tính chất đặc thù của dầu thô Cuba, nhà máy còn lắp đặt một đường ống riêng thu gom các khí độc thoát ra từ tháp chưng cất chân không, dẫn vào lò đốt. Nỗ lực này vừa bảo vệ môi trường, vừa bảo vệ sức khỏe người lao động.
Lượng dầu chế biến được hiện chưa đủ đáp ứng nhu cầu quốc gia. Điều đó không ai phủ nhận. Nhưng với phát minh này, Cuba hướng tới tăng năng lực sản xuất năng lượng nội địa và giảm lượng ngoại tệ chi ra để mua nhiên liệu và các sản phẩm dầu mỏ từ nước ngoài.
Nguồn: Granma
Trang Ly
