Ở tuổi 29, Bùi Đức Anh là người Việt Nam duy nhất được vinh danh trong hạng mục Finance & Venture Capital của Forbes Under 30 Asia. Từ một sinh viên từng say mê marketing tại Đại học Ngoại thương, anh đã trở thành nhà đầu tư mạo hiểm hoạt động giữa Mỹ và Đông Nam Á, đồng hành cùng những startup công nghệ ngay từ những ngày đầu tiên.
Điều thú vị là hành trình ấy không khởi nguồn từ khát vọng trở thành nhà đầu tư, cũng không bắt đầu bằng giấc mơ săn tìm những “kỳ lân” công nghệ trị giá hàng tỷ USD.
Mọi thứ xuất phát từ một điều giản dị hơn, đó là sự tò mò về con người về những người có khả năng nhìn thấy cơ hội và tương lai ở nơi mà phần lớn mọi người vẫn chưa nhận ra điều gì đặc biệt.
Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, Bùi Đức Anh đã chia sẻ về những bước ngoặt bất ngờ trên con đường sự nghiệp, những bài học đắt giá từ thế giới đầu tư mạo hiểm, cùng góc nhìn về tác động ngày càng sâu rộng của AI đối với lĩnh vực tài chính và công nghệ.
Bên cạnh đó, anh cũng nhấn mạnh năng lực quan trọng nhất mà người trẻ cần trang bị để có thể thích nghi và thành công trong một thế giới đang thay đổi với tốc độ chưa từng có.
Câu 1: Nhìn lại hành trình đã qua, điều gì đã đưa anh từ một sinh viên Ngoại thương đến với thế giới đầu tư mạo hiểm?
Nếu nhìn từ bên ngoài, nhiều người có thể nghĩ tôi đã có định hướng rất rõ ràng từ sớm. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại.
Tôi học chuyên ngành Kinh tế đối ngoại tại Đại học Ngoại thương và trong suốt những năm đại học, thứ khiến tôi hứng thú nhất lại là marketing. Tôi tham gia khá nhiều cuộc thi về marketing, các business case liên quan đến xây dựng thương hiệu, chiến lược thị trường và từng nghĩ đó sẽ là con đường mình theo đuổi lâu dài.
Chỉ đến khi bước vào môi trường Ngoại thương, gặp gỡ những anh chị khởi nghiệp, những người làm trong các quỹ đầu tư hay các công ty công nghệ, tôi mới nhận ra đằng sau mỗi sản phẩm hay doanh nghiệp thành công luôn tồn tại một thế giới rất rộng lớn của vốn, chiến lược, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Sau khi tốt nghiệp, tôi tham gia chương trình Quản trị viên tập sự của Standard Chartered, rồi làm chiến lược doanh nghiệp tại One Mount Group trước khi bước chân vào lĩnh vực đầu tư mạo hiểm tại Venturra Capital và hiện nay là KBTG.
Điều giữ tôi ở lại với nghề đến hôm nay không phải những thương vụ triệu USD hay các con số định giá. Điều hấp dẫn nhất chính là con người.
Tôi luôn tò mò về cách một nhà sáng lập có thể bắt đầu từ một ý tưởng rất nhỏ, rồi từng bước biến nó thành sản phẩm, từ sản phẩm xây dựng thành doanh nghiệp và cuối cùng tạo ra tác động ở quy mô lớn. Đầu tư mạo hiểm cho tôi cơ hội được chứng kiến hành trình đó từ rất sớm.
Câu 2: Có bước ngoặt nào đã làm thay đổi hoàn toàn hướng đi nghề nghiệp của anh?
Có lẽ bước ngoặt lớn nhất chính là chương trình Management Trainee tại Standard Chartered.
Thực ra người định hướng tôi đến cơ hội đó lại là chị gái. Thời điểm ấy, tôi chưa hề nghĩ mình sẽ làm tài chính lâu dài. Thậm chí nếu so với nhiều ứng viên khác, tôi không có nền tảng tài chính nổi bật.
Tôi vẫn nhớ vòng phỏng vấn cuối cùng với Managing Director (Giám đốc điều hành cao cấp) của khối ngân hàng. Khi đó tôi đã hỏi rất thẳng rằng việc không có background tài chính mạnh liệu có phải là một bất lợi hay không.
Câu trả lời của ông ấy khiến tôi nhớ đến tận bây giờ.Ông ấy nói điều quan trọng nhất ở người trẻ không phải là họ biết bao nhiêu, mà là họ học nhanh đến đâu và có đủ khát vọng để phát triển trong lĩnh vực mình theo đuổi hay không.
Đó là khoảnh khắc thay đổi cách tôi nhìn về sự nghiệp. Rất nhiều người trẻ lo lắng vì mình chưa đủ giỏi, chưa đủ kinh nghiệm hoặc không có xuất phát điểm hoàn hảo.
Nhưng càng đi xa, tôi càng nhận ra rằng trong những môi trường cạnh tranh nhất, khả năng học hỏi thường quan trọng hơn rất nhiều so với lượng kiến thức bạn đang sở hữu ở thời điểm hiện tại.
Câu 3: Làm việc tại nhiều quốc gia khác nhau đã thay đổi cách anh nhìn nhận thế giới ra sao?
Điều lớn nhất mà tôi học được là không tồn tại một công thức thành công áp dụng cho mọi thị trường.
Tôi từng làm việc với các công ty và nhà sáng lập đến từ Indonesia, Thái Lan, Philippines, Mỹ và nhiều quốc gia khác. Mỗi nơi đều có một cách vận hành riêng, một hệ giá trị riêng và một cách nhìn nhận hoàn toàn khác nhau về cùng một vấn đề.
Nhiều người xem Đông Nam Á là một thị trường thống nhất. Nhưng thực tế đây là một trong những khu vực phân mảnh nhất thế giới.
Việt Nam khác Indonesia. Indonesia khác Thái Lan. Thái Lan lại khác Philippines.
Ngôn ngữ, văn hóa, hành vi tiêu dùng, môi trường pháp lý hay cách doanh nghiệp phát triển đều khác nhau đáng kể.
Rất nhiều startup thành công rực rỡ ở một quốc gia nhưng lại gặp khó khăn khi mở rộng sang quốc gia khác. Điều đó buộc nhà đầu tư phải luôn giữ sự khiêm tốn.
Mỗi khi bước vào một thị trường mới, chúng tôi phải dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu, xây dựng mạng lưới đối tác địa phương và học cách nhìn thế giới bằng góc nhìn của người bản địa.
Theo tôi, trong môi trường quốc tế, khả năng thích nghi quan trọng hơn bất kỳ loại bằng cấp nào.
Câu 4: Anh từng nghĩ đến việc tự mình khởi nghiệp thay vì đầu tư cho startup chưa?
Chắc chắn là có, khi làm việc với các nhà sáng lập mỗi ngày, bạn sẽ hiểu rất rõ sức hấp dẫn của việc xây dựng một doanh nghiệp từ con số 0.
Nhưng càng tiếp xúc nhiều, tôi càng nhận ra nhà sáng lập và nhà đầu tư là hai vai trò rất khác nhau.
Một nhà sáng lập thành công thường phải có khả năng vận hành và thực thi xuất sắc. Họ sống cùng doanh nghiệp mỗi ngày và giải quyết vô số vấn đề cụ thể.
Trong khi đó, nhà đầu tư dành phần lớn thời gian để quan sát các xu hướng dài hạn, hiểu bức tranh lớn của thị trường và đánh giá việc phân bổ nguồn lực.
Ở thời điểm hiện tại, tôi vẫn cảm thấy mình phù hợp hơn với vai trò nhà đầu tư. Tôi thích việc được quan sát nhiều ngành nghề, nhiều mô hình kinh doanh khác nhau và đồng hành với nhiều nhà sáng lập cùng lúc.
Câu 5: Sau nhiều năm theo đuổi đầu tư mạo hiểm, đâu là bài học lớn nhất anh rút ra?
Bài học lớn nhất chính là học cách chấp nhận sự không chắc chắn. Trong các ngành tài chính truyền thống, chúng ta có dữ liệu lịch sử, mô hình định giá và nhiều tiêu chuẩn tham chiếu tương đối rõ ràng.
Nhưng trong đầu tư mạo hiểm, đôi khi bạn đang cố gắng dự đoán tương lai của một công ty khi thị trường của công ty đó thậm chí còn chưa hình thành.
Tôi nghĩ, không ai có đủ dữ liệu và không ai có thể chắc chắn 100%. Có giai đoạn tôi nghĩ nhiệm vụ của mình là cố gắng tránh mọi sai lầm. Sau này tôi nhận ra đó là mục tiêu bất khả thi.
Công việc của nhà đầu tư mạo hiểm không phải là tránh thất bại, mà là liên tục nâng cao chất lượng quyết định của mình.
Sai lầm sẽ luôn tồn tại. Điều quan trọng là học được điều gì từ những lần đánh giá chưa chính xác và biến chúng thành kinh nghiệm cho những quyết định tiếp theo.
Cuối cùng, đầu tư mạo hiểm vẫn là sự kết hợp giữa phân tích, kinh nghiệm, khả năng phán đoán và niềm tin vào con người.
Câu 6: Một ngày làm việc điển hình của anh diễn ra như thế nào?
Nhiều người nghĩ phần lớn thời gian của nhà đầu tư là đọc báo cáo hay ngồi trước bảng tính. Thực tế lại khác, khoảng 70% thời gian của tôi dành cho việc gặp gỡ, trò chuyện và tìm hiểu các nhà sáng lập, doanh nghiệp cũng như những người trong hệ sinh thái công nghệ.
Tôi có thể tham gia các cuộc gọi trực tuyến, gặp mặt trực tiếp, dự hội nghị công nghệ hoặc bay sang một quốc gia khác chỉ để gặp một nhóm sáng lập trong vài giờ.
Bởi cuối cùng, cách tốt nhất để đánh giá một doanh nghiệp vẫn là gặp những con người đang xây dựng doanh nghiệp đó.
Sau khi đầu tư, công việc cũng chưa dừng lại. Chúng tôi tiếp tục hỗ trợ startup mở rộng thị trường, kết nối khách hàng, tìm kiếm đối tác chiến lược và xây dựng các cơ hội hợp tác xuyên biên giới.
Tôi thường xem mình không chỉ là nhà đầu tư mà còn là người kết nối trong hệ sinh thái và là đối tác đồng hành cùng các nhà sáng lập.
Câu 7: Theo anh, AI đang thay đổi ngành đầu tư như thế nào và đâu là những xu hướng sẽ định hình 5 năm tới?
AI đang giúp các nhà đầu tư làm việc nhanh hơn rất nhiều. Những công việc từng mất hàng tuần để nghiên cứu, tổng hợp thông tin hay phân tích dữ liệu giờ có thể hoàn thành trong vài giờ.
Tôi sử dụng AI để nghiên cứu thị trường, theo dõi danh mục đầu tư, tổng hợp dữ liệu và hỗ trợ xây dựng các luận điểm đầu tư ban đầu.
Tuy nhiên, AI không thay thế được yếu tố quan trọng nhất của đầu tư mạo hiểm đó là con người.
Nhà đầu tư không chỉ đánh giá dữ liệu mà còn đánh giá con người, khả năng lãnh đạo và tầm nhìn của nhà sáng lập.
Tôi cho rằng AI sẽ không thay thế nhà đầu tư, nhưng những nhà đầu tư biết sử dụng AI sẽ thay thế những người không sử dụng nó.
Trong 5 năm tới, tôi tin rằng hai xu hướng lớn sẽ định hình ngành công nghệ toàn cầu là Sovereign AI và Physical AI.
Một bên tập trung vào khả năng tự chủ về dữ liệu, hạ tầng và công nghệ của các quốc gia; bên còn lại là sự giao thoa giữa AI với thế giới vật lý thông qua robot, bán dẫn, hạ tầng năng lượng và các công nghệ nền tảng mới.
Câu 8: Nếu gửi một thông điệp tới thế hệ trẻ Việt Nam muốn bước vào môi trường làm việc quốc tế, anh sẽ nói điều gì?
Điều khiến tôi lạc quan nhất là thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay có tư duy toàn cầu hơn rất nhiều so với trước đây. Các bạn hòa nhập nhanh hơn, ngoại ngữ tốt hơn và sẵn sàng tiếp cận những xu hướng mới của thế giới.
Nếu phải chọn một điều quan trọng nhất, tôi nghĩ đó là sự tò mò. Thế giới đang thay đổi nhanh hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử.
Rất nhiều cơ hội lớn ban đầu xuất hiện dưới hình hài của những thứ xa lạ, khó hiểu, thậm chí bị nghi ngờ.
Những người thành công nhất trong tương lai có thể không phải là những người biết nhiều nhất. Họ là những người học hỏi nhanh nhất, thích nghi nhanh nhất và sẵn sàng thay đổi khi cần thiết.
Đó cũng là triết lý mà tôi luôn tự nhắc mình mỗi ngày. Bởi trong một thế giới mà công nghệ liên tục viết lại luật chơi, lợi thế lớn nhất không còn nằm ở những gì bạn đã biết, mà nằm ở tốc độ bạn có thể học được điều mới.
Và có lẽ, đó chính là “năng lực đặc biệt” đang tạo nên khoảng cách giữa những người đi cùng thời đại và những người dẫn dắt tương lai.
Cảm ơn anh vì những chia sẻ!
Phương Anh
