Sự gia tăng nhanh chóng của xe điện đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về an toàn trong quá trình sử dụng, đặc biệt tại các khu vực sạc tập trung trong nhà như chung cư, nhà trọ, hầm để xe. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hạ tầng sạc vẫn chủ yếu mang tính tự phát, thiếu kiểm soát, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ.
Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 106/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 20/4/2026 nhằm siết chặt các quy định về phòng cháy chữa cháy (PCCC), đặc biệt với khu vực sạc xe điện trong nhà. Theo quy định mới, hành vi không có giải pháp ngăn cháy cho khu sạc tập trung có thể bị xử phạt từ 40-50 triệu đồng, thuộc nhóm vi phạm có mức chế tài cao nhất.
Khu sạc xe điện "tự phát", tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ
Cùng với sự bùng nổ của xe điện, từ xe máy đến ô tô, nhu cầu sạc tại các chung cư, nhà trọ, hầm để xe ngày càng tăng, đặc biệt trong các đợt giá xăng leo thang. Ghi nhận trong tháng 3/2026, khi giá xăng vượt ngưỡng 27.000-29.000 đồng/lít, lượng khách tìm mua xe điện tại Hà Nội và TP.HCM tăng gấp 3-5 lần, nhiều cửa hàng rơi vào tình trạng quá tải, thậm chí "cháy hàng", khách hàng phải chờ nhiều ngày mới được nhận xe.
Sự gia tăng đột biến này kéo theo nhu cầu sạc tại chỗ tăng mạnh, tuy nhiên ở nhiều nơi, các điểm sạc chưa được đầu tư bài bản khiến việc bố trí khu sạc vẫn mang tính tự phát:
- Dây điện kéo tạm, chằng chịt, ổ cắm quá tải, không có thiết bị bảo vệ
- Sạc xe ngay trong không gian kín (hầm để xe), thiếu thông gió
- Không có vách ngăn cháy giữa khu sạc và khu vực để xe khác
- Thiếu thiết bị cảnh báo, chữa cháy tại chỗ...
Những bất cập này không chỉ là nguy cơ tiềm ẩn, bởi trên thực tế đã ghi nhận nhiều vụ việc thương tâm liên quan trực tiếp đến việc sạc pin xe điện và khu vực để xe trong nhà.
Điển hình là vụ cháy chung cư mini tại Khương Hạ (Hà Nội) năm 2023 khiến 56 người thiệt mạng, xuất phát từ khu vực để xe tầng 1 - nơi tập trung nhiều phương tiện và hệ thống điện phức tạp. Phần lớn các nạn nhân tử vong do ngạt khói, một số trường hợp bị thương khi tìm cách thoát thân từ các tầng cao, cho thấy mức độ nguy hiểm đặc biệt của cháy trong không gian kín.
Gần đây nhất, sáng 16/3/2026, một vụ cháy xảy ra tại tiệm sửa xe kết hợp nhà ở tại xã Mỏ Cày (tỉnh Vĩnh Long) khiến hai anh em ruột (12 và 15 tuổi) tử vong do ngạt khói. Do không gian chứa nhiều vật dụng dễ cháy, ngọn lửa nhanh chóng lan rộng, thiêu rụi căn nhà và toàn bộ tài sản, thiệt hại ước tính khoảng 250 triệu đồng. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, nguyên nhân ban đầu được xác định là do chập điện trong quá trình sạc bình xe đạp điện.
Sau vụ việc, Công an tỉnh Vĩnh Long cảnh báo các nguyên nhân cháy liên quan đến sạc pin xe điện thường xuất phát từ tình trạng pin bị quá nhiệt, chập mạch, sạc quá lâu hoặc sử dụng thiết bị sạc không đảm bảo.
Vì sao phải siết chặt quản lý khu sạc xe điện?
Thực tế cho thấy, nhiều sự cố cháy tại khu vực để xe trong nhà dân, chung cư đều có điểm chung là hệ thống điện và hoạt động sạc phương tiện chưa được kiểm soát chặt chẽ. Đáng lo ngại hơn, pin lithium-ion - loại pin phổ biến trên xe điện - có đặc tính bùng phát nhanh, sinh nhiệt lớn, dễ tái cháy và rất khó kiểm soát bằng các biện pháp chữa cháy thông thường, đặc biệt nguy hiểm trong không gian kín như hầm để xe hay nhà ở kết hợp kinh doanh.
Chính những rủi ro hiện hữu này buộc cơ quan quản lý phải siết chặt quy định, tăng chế tài xử phạt đối với khu sạc xe điện. Theo đó, các hành vi vi phạm liên quan đến khu sạc xe điện sẽ bị xử lý nghiêm:
- Phạt 40-50 triệu đồng nếu không có giải pháp ngăn cháy cho khu sạc xe điện tập trung trong nhà
- Phạt 40-50 triệu đồng nếu không lắp đặt hệ thống báo cháy, chữa cháy hoặc không duy trì nguồn điện PCCC
- Phạt 10-15 triệu đồng nếu không duy trì thiết bị điện phòng nổ, không lắp đèn chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở mức phạt tăng cao, mà ở việc khu sạc xe điện lần đầu tiên được "định danh" cụ thể trong quy định xử phạt, cho thấy cơ quan quản lý đã nhận diện rõ đây là một "điểm nóng" rủi ro trong đời sống đô thị hiện đại. Tuy nhiên, mức phạt 50 triệu đồng thực chất chỉ là "phần nổi", bởi nếu xảy ra cháy tại khu sạc trong không gian kín, hậu quả có thể vượt xa số tiền bị phạt:
- Cháy lan nhanh sang nhiều phương tiện, thiệt hại tài sản lớn
- Khói độc từ pin đe dọa trực tiếp tính mạng
- Khó thoát nạn trong không gian kín như tầng hầm
- Chủ cơ sở có thể đối mặt với trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng
Thực tế, đã có những chung cư buộc phải tạm dừng nhận xe điện xuống hầm hoặc bố trí khu sạc riêng do lo ngại rủi ro cháy nổ - một giải pháp tình thế cho thấy yêu cầu đảm bảo an toàn ngày càng trở nên cấp thiệt.
An toàn khu sạc: Không chỉ là câu chuyện xử phạt
Để vừa tuân thủ quy định, vừa hạn chế rủi ro cháy nổ, các hộ gia đình, chủ chung cư mini, nhà trọ hay ban quản lý tòa nhà cần chủ động rà soát lại toàn bộ khu vực sạc xe điện:
- Bố trí không gian tách biệt, có vật liệu ngăn cháy, chống cháy lan
- Kiểm tra hệ thống điện, có aptomat riêng, dây dẫn đạt chuẩn
- Trang bị đầy đủ thiết bị PCCC: hệ thống báo cháy, bình chữa cháy, cảm biến khói
- Thiết lập quy trình vận hành an toàn: Không sạc qua đêm nếu không có người/thiết bị giám sát, không sạc xe bị hỏng pin hoặc thiết bị sạc kém chất lượng...
Việc siết chặt quản lý khu sạc xe điện không đơn thuần là bổ sung thêm quy định hành chính, mà là phản ứng cần thiết trước một rủi ro mới đang dần hiện hữu trong các đô thị lớn. Trong bối cảnh xe điện ngày càng phổ biến, việc đầu tư bài bản cho hạ tầng sạc - từ thiết kế đến vận hành - không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc.
Rà soát khu sạc xe điện không chỉ nhằm tuân thủ quy định và tránh mức phạt lên tới 50 triệu đồng, mà còn góp phần hạn chế rủi ro gây thiệt hại lớn về tài sản và đe dọa an toàn tính mạng.
Giáng Tiên
