Có thời điểm, tuyển Singapore được xem là hình mẫu về cách tận dụng nguồn lực cầu thủ nhập tịch để vươn lên thống trị bóng đá Đông Nam Á. Trong vòng chưa đầy một thập kỷ, đội bóng đảo quốc sư tử giành tới 3 chức vô địch AFF Cup (2004, 2007, 2012), nâng tổng số danh hiệu lên 4 và vươn lên dẫn đầu Đông Nam Á vào thời điểm đó, vượt cả Thái Lan (3 lần).
Nhưng kể từ sau lần cuối bước lên ngôi vương, bóng đá Singapore dần đánh mất vị thế. Những gương mặt nhập tịch từng tạo nên khác biệt cũng thưa vắng, trong khi thành tích của đội tuyển lao dốc. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc FIFA siết lại quy định về nhập tịch.
CHƯƠNG TRÌNH NHẬP TỊCH CẦU THỦ CỦA LĐBĐ SINGAPORE
Tháng 3/2004, trước tình trạng nhiều quốc gia ồ ạt nhập tịch cầu thủ nước ngoài không có bất kỳ mối liên hệ gốc gác nào với đất nước mới, đặc biệt là các cầu thủ Brazil sang thi đấu cho Qatar hay Togo, FIFA lần đầu tiên đưa ra quy định nhằm thiết lập "mối liên hệ rõ ràng" giữa cầu thủ và đội tuyển quốc gia.
Tuy nhiên, tiêu chuẩn khi ấy vẫn còn khá "dễ thở". Một cầu thủ không có quan hệ huyết thống chỉ cần cư trú liên tục tối thiểu 2 năm tại quốc gia mới là đủ điều kiện khoác áo đội tuyển.
Với Liên đoàn bóng đá Singapore (FAS), thông qua chương trình mang tên Foreign Talent Scheme Programme (FTSP), họ tích cực đưa các ngoại binh chất lượng về thi đấu ở S.League, hỗ trợ họ hoàn tất thủ tục nhập quốc tịch rồi gọi lên tuyển quốc gia ngay khi đủ điều kiện.
Những cái tên như Agu Casmir, Itimi Dickson (Nigeria), Shi Jiayi (Trung Quốc) hay Daniel Bennett (Anh) nhanh chóng trở thành trụ cột của tuyển Singapore. Họ mang đến chất lượng chuyên môn vượt trội, góp công lớn giúp đội bóng này vô địch AFF Cup 2004 và 2007.
FIFA SIẾT LẠI QUY ĐỊNH
Sự bùng nổ của các chương trình nhập tịch trên thế giới khiến FIFA ngày càng lo ngại các đội tuyển quốc gia sẽ đánh mất bản sắc. Khi còn là Chủ tịch FIFA, Sepp Blatter nhiều lần lên tiếng cảnh báo về hiện tượng các quốc gia "mua" cầu thủ từ nước khác chỉ để phục vụ mục tiêu thành tích. Đến Đại hội FIFA tháng 5/2008, cơ quan quyền lực nhất bóng đá thế giới quyết định siết chặt quy định.
Thay vì chỉ cần cư trú liên tục 2 năm, các cầu thủ không có quan hệ huyết thống với quốc gia mới phải sinh sống ít nhất 5 năm liên tục sau khi đủ 18 tuổi mới đủ điều kiện thi đấu cho đội tuyển.
Quy định này không cấm nhập tịch, nhưng khiến toàn bộ chiến lược của Singapore mất đi lợi thế lớn nhất. Thay vì chỉ mất khoảng hai mùa giải để có thể khoác áo tuyển quốc gia, các ngoại binh giờ phải chờ tới 5 năm.
Quãng thời gian quá dài khiến việc tuyển chọn cầu thủ trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Không ít cầu thủ cũng không còn mặn mà với kế hoạch gắn bó lâu dài như trước.
Những trường hợp như Qiu Li hay Fahrudin Mustafić dù đã nhập tịch nhưng phải chờ đủ 5 năm mới đủ điều kiện thi đấu cho tuyển Singapore. Trong khi đó, chương trình FTSP cũng dần mất sức hút và gần như đi vào thoái trào sau chức vô địch AFF Cup 2012.
TUYỂN SINGAPORE DẦN THỤT LÙI
Không thể nói việc FIFA sửa luật là nguyên nhân duy nhất khiến bóng đá Singapore sa sút. Hệ thống đào tạo trẻ của đảo quốc này nhiều năm qua cũng gặp không ít vấn đề, trong khi các đối thủ như Việt Nam, Indonesia hay Malaysia đều đầu tư mạnh hơn.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng việc FIFA nâng thời gian cư trú từ 2 năm lên 5 năm đã đánh trúng mô hình mà Singapore từng xây dựng suốt gần một thập kỷ.
Kể từ sau chức vô địch năm 2012, thành tích của đội tuyển Singapore tại AFF Cup phản ánh khá rõ sự đi xuống. Họ chỉ có 2 lần lọt vào bán kết vào các năm 2021 và 2024, còn lại đều bị loại từ vòng bảng.
Hai lần góp mặt ở bán kết các kỳ AFF Cup gần nhất cho thấy tuyển Singapore vẫn còn khả năng cạnh tranh ở khu vực. Tuy nhiên, họ chưa thể tìm lại vị thế của một thế lực từng luôn bước vào giải với vị thế của một ứng viên vô địch.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia Đông Nam Á hiện nay cũng đẩy mạnh chính sách nhập tịch, Singapore lại không còn dễ dàng tận dụng nguồn cầu thủ ngoại như hơn 20 năm trước.
Hiện tại, tuyển Singapore dự AFF Cup 2026 với 2 cầu thủ nhập tịch là Song Ui-young (gốc Hàn Quốc) và Kyoga Nakamura (gốc Nhật Bản).
Linh Đan
