Anh H.M.C. (45 tuổi, trú tại Hà Nội) vốn là một người đàn ông cao to, rất ít khi đau ốm nên luôn cho rằng bản thân khỏe mạnh và chưa từng đi khám sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, anh lại duy trì những thói quen rất độc hại: uống rượu, bia thường xuyên với số lượng "khủng" từ 500 - 1.000ml mỗi ngày, kèm theo thói quen hút thuốc lào nhiều năm.
Bi kịch ập đến vào một buổi tối muộn, ngay sau một trận nhậu say, anh C. đột ngột ngã quỵ. May mắn là lúc đó có người đứng sát cạnh đỡ kịp, giúp vùng đầu của anh không bị va đập trực tiếp xuống đất. Thế nhưng, ngay sau đó, anh mất dần ý thức, đại tiểu tiện không tự chủ. Nhận thấy dấu hiệu nguy kịch, gia đình đã lập tức đưa anh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.
Anh C. nhập viện trong tình trạng hôn mê, hơi thở nồng nặc mùi cồn, mạch nhanh 120 lần/phút và huyết áp tăng vọt lên mức rất nguy hiểm: 200/100 mmHg. Các bác sĩ lập tức đặt ống nội khí quản hỗ trợ thở máy. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não đã làm rõ nguyên nhân: Anh bị xuất huyết não bán cầu phải kèm tràn máu não thất, đây là một thể đột quỵ xuất huyết nặng, nguy cơ tử vong cao.
Cuộc hội chẩn cấp cứu giữa các chuyên khoa ngoại thần kinh sọ não diễn ra nhanh chóng. Người bệnh được chẩn đoán xuất huyết não bán cầu phải, tràn máu não thất, có chỉ định phẫu thuật cấp cứu dẫn lưu máu tụ để giải phóng áp lực nội sọ càng sớm càng tốt.
Không để chậm trễ hơn một phút, anh C. được chuyển lên phòng phẫu thuật cấp cứu ngay trong đêm và được tiến hành phẫu thuật nội soi cấp cứu. Sau hơn 3 giờ đồng hồ căng thẳng, ca phẫu thuật nội soi cấp cứu đã lấy máu tụ trong não và não thất, giải phóng áp lực nội sọ và bảo vệ an toàn các tổ chức não xung quanh. Nhờ được cấp cứu kịp thời trong "giờ vàng", sau mổ 5 ngày, anh C. đã tỉnh táo trở lại. Các chức năng vận động, nhận thức và ngôn ngữ của anh đang hồi phục ổn định. Tuy nhiên, không phải ai bị xuất huyết não cũng có được sự may mắn trọn vẹn như anh C.
BSCKII Nguyễn Quang Thành, chuyên gia phẫu thuật thần kinh sọ não, cho biết: "Xuất huyết não là một dạng tai biến mạch máu não thường xảy ra do tăng huyết áp làm vỡ mạch máu não, tạo thành khối máu tụ chèn ép nhu mô não. Nếu không được xử trí cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong nhanh chóng hoặc phải gánh chịu những di chứng thần kinh nặng nề như liệt giường, mất ngôn ngữ, tàn phế suốt đời."
Trường hợp của anh C. là một bài học điển hình cho thấy sự tàn phá thầm lặng của lối sống thiếu khoa học. Việc nạp vào cơ thể gần 1 lít rượu mỗi ngày kết hợp với độc chất từ thuốc lào làm tổn thương nghiêm trọng thành mạch máu, khiến chúng bị xơ vữa, mất tính đàn hồi và trở nên "giòn" hơn. Đối với những người có thể trạng béo phì, ít vận động, cholesterol trong máu cao, trận rượu say chính là "ngòi nổ" làm huyết áp tăng vọt (lên tới 200/100 mmHg). Áp lực dòng máu quá lớn đã làm vỡ mạch máu não vốn đã suy yếu. Bên cạnh đó, việc không khám sức khỏe định kỳ khiến anh hoàn toàn không biết mình có mắc tăng huyết áp hoặc tồn tại các bất thường mạch máu tiềm ẩn hay không. Chính điều này đã tước đi cơ hội dự phòng bệnh từ sớm.
“Trường hợp bệnh của anh C. là lời cảnh báo về tác hại của rượu bia, thuốc lào, người bị béo phì và tăng huyết áp không được kiểm soát. Nhiều người mắc bệnh tăng huyết áp trong nhiều năm mà không hề hay biết bởi do không có thói quen khám sức khỏe định kỳ, chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng đột quỵ hoặc xuất huyết não." BSCKII Nguyễn Quang Thành nhấn mạnh.
Đột quỵ hay xuất huyết não không còn là bệnh của riêng người già mà đang có xu hướng trẻ hóa. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, từ bỏ thuốc lá, thuốc lào và khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, méo miệng, khó nói, chóng mặt, yếu liệt tay chân, hoặc rối loạn ý thức... cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh bỏ lỡ "giờ vàng" cứu não cũng như cứu sống người đột quỵ não.
Minh Ngọc
