Hàng loạt tổ hợp truyền thống bị cắt giảm, thí sinh chật vật xoay xở
VnExpress dẫn thông tin cho hay, Nguyễn Ngọc Ngân, học sinh lớp 12 tại Hưng Yên, đã định hướng theo tổ hợp C00 (Văn, Sử, Địa) ngay từ khi bước vào lớp 10 với mục tiêu trúng tuyển ngành Báo chí, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội).
Tuy nhiên, thông tin trường dự kiến bỏ xét tuyển khối C00 được đưa ra hồi tháng 6 khiến nữ sinh này không khỏi hoang mang. Dù sau đó nhà trường thông báo xét tuyển trở lại, tâm lý bấp bênh khiến Ngân quyết định phải thay đổi chiến thuật ngay từ đầu năm học cuối cấp.
Để tìm kiếm cơ hội khác, Ngân đã đăng ký khóa học tiếng Anh online trị giá khoảng 2 triệu đồng nhằm chuyển hướng sang khối D14 (Văn, Sử, Anh). Qua tìm hiểu, Ngân biết khối này được một số trường sử dụng, trong đó có Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
"Em thực sự mệt mỏi. Vốn dĩ vì không có thế mạnh tiếng Anh nên em mới chọn khối C, nhưng giờ gần như phải học lại từ đầu", Ngân chia sẻ. Với sự điều chỉnh này, Ngân buộc phải bỏ môn Địa lí trong kỳ thi tốt nghiệp THPT do quy chế chỉ cho phép chọn hai môn tự chọn bên cạnh Toán và Văn.
Ngoài ra, nữ sinh cũng dự tính tham gia kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội để gia tăng cơ hội, dù chưa có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho phương thức này.
Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển đại học năm 2025. Ảnh: Thanh niên
Trường hợp của Ngân không phải là cá biệt. Trên các diễn đàn giáo dục, nhiều sĩ tử than thở việc phải học thêm môn mới để mở rộng tổ hợp xét tuyển trong bối cảnh các khối thi truyền thống bị thu hẹp.
Theo thống kê đến ngày 4/12, hơn 20 trường đại học đã công bố phương án dự kiến năm 2026 với nhiều điều chỉnh mạnh mẽ. Ngoài trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, trường Sĩ quan Chính trị thông báo không còn sử dụng tổ hợp C00 và A00 (Toán, Lý, Hóa). Học viện Biên phòng cũng loại bỏ C00 và A01 (Toán, Lý, Anh). Tương tự, trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) dự kiến bỏ D01 (Toán, Văn, Anh) và B00 (Toán, Hóa, Sinh) trong phương thức xét điểm thi tốt nghiệp.
Việc điều chỉnh này, theo các chuyên gia, một phần nhằm đáp ứng quy chế của Bộ GD&ĐT, yêu cầu các môn chính trong tổ hợp phải chiếm ít nhất 50% trọng số điểm xét tuyển. Bên cạnh đó, đại diện một số trường như ông Đặng Hồng Sơn, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, lý giải việc bỏ C00 là để phù hợp với thực tiễn đào tạo các ngành hiện đại, đòi hỏi năng lực ngoại ngữ.
Tuy nhiên, với những thí sinh đã "đóng khung" tổ hợp từ lớp 10 như Thanh Tuấn (Thanh Hóa), sự thay đổi này là cú sốc lớn. Nam sinh bất ngờ khi Trường Sĩ quan Chính trị bỏ khối A00, buộc em phải chuyển sang khối C01 (Văn, Toán, Lý). Mục tiêu môn Văn từ mức 5 điểm "chống trượt" nay trở thành môn chủ lực cần điểm càng cao càng tốt, dù Tuấn xuất phát chậm hơn các bạn.
Cùng chung cảnh ngộ, Huy Hoàng (Hà Nội) cũng rơi vào thế khó khi các trường quân đội dự kiến thi đều không xét C00. Hoàng hiện phải học thêm Toán để chuyển sang khối C03 hoặc C04, với lịch học thêm dày đặc hai buổi mỗi tuần.
Cần lộ trình ổn định để đảm bảo quyền lợi người học
Thực tế cho thấy, việc thay đổi phương án tuyển sinh chỉ được thông báo trước kỳ thi tốt nghiệp THPT khoảng 6-7 tháng đang gây ra nhiều xáo trộn, trong khi học sinh đã phải lựa chọn môn học từ 3 năm trước.
Báo Dân trí dẫn lời TS. Sái Công Hồng, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học (Bộ GD&ĐT), nhìn nhận: Tuyển sinh đại học tại Việt Nam vài thập kỷ qua liên tục biến động, từ thi "ba chung", "hai trong một" đến tự chủ xét tuyển đa phương thức. Mỗi giai đoạn đều hướng tới cải tiến, nhưng tốc độ thay đổi quá nhanh khiến cả thầy và trò đều lúng túng. Việc mỗi năm một thay đổi nhỏ, mỗi trường một kiểu xét tuyển khiến học sinh phải chạy theo xu hướng thay vì có định hướng lâu dài.
Từ thực tế đó, ông Hồng đề xuất cần quy định giữ ổn định phương thức tuyển sinh ít nhất 3 năm. Chu kỳ này sẽ giúp học sinh nắm rõ tiêu chí từ lớp 10 để lựa chọn tổ hợp và rèn luyện năng lực phù hợp, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho công tác phân luồng và hướng nghiệp.
Nhiều trường đại học dự kiến bỏ một số tổ hợp truyền thống như C00, A00, A01. Ảnh: Dân trí
Đồng quan điểm, TS. Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, phân tích rằng vấn đề cốt lõi nằm ở sự lệch pha giữa thời điểm công bố và quá trình chuẩn bị của học sinh. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh phải chọn môn tự chọn ngay từ lớp 10.
"Việc công bố tổ hợp xét tuyển đúng ra phải được thực hiện trước 3 năm, ngay khi học sinh chuẩn bị vào cấp 3 để các em có lựa chọn phù hợp cho cả bậc THPT và định hướng đại học", ông Khuyến nhấn mạnh.
Vấn đề này cũng đã làm nóng nghị trường Quốc hội. Trong phiên thảo luận về dự thảo Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) chiều 20/11, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (đoàn Thái Nguyên) đã đề cập đến tình trạng các trường bất ngờ bỏ xét tuyển khối C00.
Đánh giá cao tinh thần tự chủ trong dự thảo Luật nhưng bà Thủy cho rằng quyền tự chủ cần đi kèm lộ trình hợp lý để tránh gây tổn hại đến quyền lợi người học.
"Chúng ta đề cao tự chủ đại học, nhưng không thể đi ngược lại triết lý lấy người học làm trung tâm. Quyền tự chủ phải được thực hiện có thời hạn và lộ trình để đảm bảo sự công bằng cho thí sinh", nữ đại biểu nêu quan điểm.
