Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi thị trường lao động, khi ngày càng nhiều công việc có thể được tự động hóa. Dù vậy, Bill Gates cho rằng một số nghề vẫn cần con người đảm nhiệm, ngay cả khi robot và AI có thể thay thế phần lớn công việc hiện nay.
Theo Economic Times, nhà đồng sáng lập Microsoft cho rằng lập trình viên, nhà sinh học và người làm việc trong lĩnh vực năng lượng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong kỷ nguyên AI. Sau đó, ông bổ sung thêm một nhóm nghề khác vào danh sách: vận động viên chuyên nghiệp.
Đây là những lĩnh vực, theo Bill Gates, mà con người vẫn có lợi thế rõ rệt trước quá trình tự động hóa.
Những công việc AI khó thay thế
Quan điểm của Bill Gates được đưa ra trong bối cảnh AI đang nhanh chóng thâm nhập vào nhiều ngành nghề. Các công cụ AI hiện có thể đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ từng được xem là cần đến kỹ năng chuyên môn của con người, từ viết nội dung, dịch thuật đến phân tích dữ liệu và lập trình.
Trong một lần xuất hiện trên chương trình The Tonight Show with Jimmy Fallon, Bill Gates cho rằng thể thao chuyên nghiệp là ví dụ điển hình về những hoạt động mà con người vẫn muốn trực tiếp chứng kiến.
"Bạn biết đấy, giống như bóng chày. Chúng ta sẽ không muốn xem robot chơi bóng chày", ông nói.
Theo ông, ngay cả khi công nghệ đủ khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ tốt hơn con người, điều đó không đồng nghĩa mọi công việc đều sẽ biến mất.
Khi người dẫn chương trình Jimmy Fallon đặt câu hỏi liệu con người còn cần thiết trong tương lai hay không, Bill Gates cho rằng xã hội sẽ quyết định những công việc nào tiếp tục được duy trì.
"Sẽ có một số việc dành cho con người", ông nói, đồng thời dự đoán những lĩnh vực như sản xuất, vận chuyển và nông nghiệp có thể ngày càng được tự động hóa.
Nhận định này phù hợp với quan điểm mà Bill Gates từng nhiều lần đưa ra về AI. Trong một cuộc phỏng vấn với CNN, ông cho rằng AI có thể giúp năng suất lao động tăng lên, qua đó tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ hơn.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở tốc độ thay đổi.
"Câu hỏi là liệu nó có đến quá nhanh khiến bạn không có đủ thời gian để thích nghi hay không?", Bill Gates từng đặt vấn đề.
Thực tế tại thị trường lao động cho thấy đây không còn là câu hỏi mang tính giả định.
Tại Anh, nghiên cứu của ngân hàng đầu tư Morgan Stanley cho thấy số việc làm ròng đã giảm 8% trong năm qua, mức giảm được cho là cao nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn. AI được xem là một trong những yếu tố góp phần thúc đẩy sự thay đổi này.
AI đang tác động mạnh đến những nghề nào?
Một nghiên cứu của Microsoft công bố năm 2025 từng xác định 40 nhóm nghề có mức độ giao thoa cao với khả năng của AI.
Đáng chú ý, nhóm đứng đầu là phiên dịch viên và biên dịch viên, với mức độ giao thoa lên tới 98%. Tiếp theo là nhà sử học và nhà toán học, cùng ở mức 91%, trong khi biên tập viên đạt 91%.
Các vị trí khác nằm trong nhóm có mức độ giao thoa cao gồm lập trình viên máy tự động với 90%, nhà văn và tác giả 85%, trợ lý thống kê 85%, đại diện kinh doanh 84%, biên tập viên tài liệu kỹ thuật 83% và nhà báo 81%.
Những con số này cho thấy AI có khả năng tác động mạnh tới cả các công việc đòi hỏi kỹ năng chuyên môn và lao động trí óc, thay vì chỉ ảnh hưởng đến những công việc mang tính lặp lại.
Tuy nhiên, Microsoft cũng lưu ý rằng mức độ giao thoa với AI không đồng nghĩa một nghề chắc chắn bị AI thay thế.
Kiran Tomlinson, nhà nghiên cứu cấp cao tại Microsoft, nói với Sky News rằng nghiên cứu chủ yếu đánh giá những nhóm nghề có thể sử dụng chatbot AI một cách hiệu quả, chứ không nhằm xác định những công việc sẽ bị loại bỏ.
Sự khác biệt này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường lao động đang bước vào giai đoạn chuyển đổi.
Con người vẫn giữ lợi thế ở đâu?
Trong danh sách của Bill Gates, lập trình viên có thể gây chú ý bởi đây vốn là một trong những lĩnh vực được cho là chịu tác động mạnh từ AI tạo sinh. Tuy nhiên, ông cho rằng AI vẫn cần con người để xây dựng, kiểm soát và phát triển các hệ thống công nghệ mới.
Tương tự, lĩnh vực sinh học và năng lượng vẫn đòi hỏi khả năng nghiên cứu, thử nghiệm và đưa ra quyết định trong những môi trường phức tạp. Đây là những yếu tố mà việc tự động hóa hoàn toàn vẫn còn nhiều giới hạn.
Đáng chú ý nhất là vận động viên chuyên nghiệp. Khác với các công việc văn phòng, giá trị của thể thao không chỉ nằm ở kết quả mà còn ở trải nghiệm con người, sự cạnh tranh và cảm xúc mà các trận đấu mang lại.
Một robot có thể được lập trình để chạy nhanh hơn, tính toán chính xác hơn hay thực hiện một động tác hoàn hảo. Nhưng điều đó chưa chắc tạo ra trải nghiệm mà khán giả tìm kiếm khi xem một trận bóng đá hay bóng chày.
Nhìn rộng hơn, quan điểm của Bill Gates cho thấy tác động của AI có thể không đơn giản là câu chuyện "con người hay máy móc". Một số công việc có khả năng biến mất, nhiều công việc khác sẽ thay đổi, trong khi những nghề mới có thể xuất hiện cùng với công nghệ.
Vấn đề lớn nhất nằm ở khả năng thích nghi của lực lượng lao động.
AI có thể giúp doanh nghiệp tạo ra nhiều sản phẩm hơn với ít nhân lực hơn, nhưng quá trình chuyển đổi cũng đặt ra câu hỏi về việc người lao động sẽ chuyển sang đâu khi những nhiệm vụ quen thuộc dần được máy móc đảm nhận.
Với Bill Gates, AI vẫn là một động lực tích cực nếu xã hội có đủ thời gian để thích nghi. Và trong tương lai đó, có thể con người sẽ không còn làm tất cả những công việc như hiện nay, nhưng vẫn sẽ giữ lại những công việc mà chính con người muốn nhìn thấy con người thực hiện.
Tham khảo Ladbible
Huỳnh Duy
