Tờ Guardian (Anh) ngày 28/4 đưa tin, việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên đã giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này và quốc gia lãnh đạo trên thực tế của OPEC là Ả Rập Xê Út, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất trong lịch sử.
Việc UAE - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của OPEC - bất ngờ rút khỏi tổ chức này dự kiến sẽ làm suy yếu OPEC, vốn đã hợp tác với nhau trong nhiều thập kỷ để sử dụng sản lượng dầu mỏ chung nhằm tác động đến giá dầu trên thị trường toàn cầu.
Theo Guardian, việc UAE rời khỏi OPEC là một thắng lợi đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump - người trước đây từng cáo buộc tổ chức này "lừa đảo phần còn lại của thế giới" bằng cách thổi phồng giá dầu một cách giả tạo thông qua việc kìm hãm sản lượng.
Tuần trước, ông Trump xác nhận rằng Mỹ đã thảo luận về việc gia hạn gói cứu trợ tài chính cho UAE, theo đó ngân hàng trung ương của hai nước có thể thỏa thuận trao đổi lượng tiền tệ tương đương của nhau nếu cuộc khủng hoảng ở Trung Đông leo thang.
Phù hợp với “tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn” của UAE
Hôm 28/4, UAE thông báo sẽ rời khỏi OPEC từ ngày 1/5 tới, khi thị trường bước vào tuần thứ chín của cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran - chiến sự đã chặn đứng 1/5 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới từ các nhà sản xuất vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, gây ra sự biến động kỷ lục trên thị trường dầu mỏ.
Một tuyên bố từ Bộ Năng lượng UAE cho biết việc rời khỏi OPEC sẽ giúp nước này linh hoạt hơn trong việc ứng phó với “kỷ nguyên năng lượng mới”, phù hợp với “tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn” của UAE.
UAE gia nhập OPEC năm 1967 thông qua Tiểu vương quốc Abu Dhabi, và vẫn là thành viên của tổ chức này khi UAE được thành lập năm 1971. Theo Guardian, việc UAE chuẩn bị rời khỏi OPEC đã phơi bày những căng thẳng kéo dài giữa UAE và Ả Rập Xê Út về cách tiếp cận của tổ chức này đối với giới hạn sản lượng dầu mỏ và địa chính trị.
Các bộ trưởng Ả Rập Xê Út ủng hộ việc hạn chế sản lượng dầu từ liên minh 12 nước nhằm giúp vực dậy thị trường dầu mỏ, vốn đã ghi nhận ba năm liên tiếp thua lỗ trước khi khủng hoảng xảy ra. Tuy nhiên, UAE được cho là đã tỏ ra không hài lòng với những hạn chế này và dự kiến sẽ bơm thêm dầu trong ngắn hạn để tài trợ cho kế hoạch hướng tới tương lai carbon thấp của mình.
Các thành viên OPEC kiểm soát khoảng 80% trữ lượng dầu mỏ đã được kiểm chứng của thế giới, nhưng chỉ sản xuất 40% lượng dầu thô toàn cầu, để giúp giữ giá thị trường ở mức có thể hỗ trợ nền kinh tế của các quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ.
Năm thành viên sáng lập OPEC vào năm 1960 bao gồm Ả Rập Xê Út, Iran, Iraq, Kuwait và Venezuela. Sau đó có thêm Algeria, Guinea Xích đạo, Gabon, Libya, Nigeria và Cộng hòa Congo gia nhập. Ảnh hưởng của tổ chức này đã mở rộng trong những năm gần đây khi OPEC liên minh với 11 quốc gia sản xuất dầu mỏ khác ngoài tổ chức này, do Nga dẫn đầu, trong liên minh được gọi là OPEC+.
Tuy nhiên, cuộc xung đột ở Trung Đông đã làm gia tăng những bất mãn về địa chính trị giữa các thành viên. Tại một phiên thảo luận trong Diễn đàn các nhà lãnh đạo vùng Vịnh vào ngày 27/4, Anwar Gargas - cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE - đã chỉ trích các quốc gia Ả Rập và vùng Vịnh vì đã không có động thái đủ mạnh để bảo vệ UAE khỏi các cuộc tấn công của Iran trong cuộc xung đột Trung Đông.
Liên kết giữa các thành viên OPEC đã trở nên lỏng lẻo
Nhà phân tích Jorge León tại công ty nghiên cứu năng lượng và phân tích kinh doanh Rystad Energy (Na Uy) cho biết: “Việc UAE rút khỏi OPEC đánh dấu một sự thay đổi đáng kể. Cùng với Ả Rập Xê Út, UAE là một trong số ít các thành viên có năng lực dự phòng đáng kể – cơ chế mà tổ chức này sử dụng để gây ảnh hưởng đến thị trường.”
“Mặc dù tác động ngắn hạn có thể không đáng kể do những gián đoạn đang diễn ra ở eo biển Hormuz, nhưng hệ quả lâu dài hơn là một OPEC yếu hơn về mặt cấu trúc”, ông nói.
Xu hướng thế giới chuyển sang năng lượng carbon thấp cũng có thể đóng một vai trò trong việc UAE rút khỏi OPEC. Những nhà sản xuất có khả năng khai thác nhiều dầu thô hơn và có thể chịu được giá dầu thấp hơn dự kiến sẽ từ bỏ mọi giới hạn về sản lượng dầu thô để tập trung khai thác trữ lượng còn lại trước khi nhu cầu về nhiên liệu hóa thạch bắt đầu giảm.
Theo Rystad Energy, UAE có khả năng khai thác khoảng 4,8 triệu thùng dầu/ngày và còn nhiều dư địa để tăng sản lượng, điều này có nghĩa là nước này có vị thế đặc biệt thuận lợi để theo đuổi chiến lược vượt ra ngoài giới hạn của OPEC.
Giá dầu toàn cầu đã đạt mức cao nhất là 119,50 USD/thùng kể từ khi xung đột ở Iran bùng nổ. Vào ngày28/4, giá dầu đã tăng 3% lên khoảng 111 USD/thùng. UAE cho biết sẽ bổ sung thêm sản lượng vào thị trường dầu mỏ toàn cầu “một cách dần dần và có tính toán, phù hợp với nhu cầu và điều kiện thị trường”.
David Oxley - nhà kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại công ty nghiên cứu kinh tế vĩ mô Capital Economics (Anh) - cho biết: “[Thông báo bất ngờ] của UAE về việc rời khỏi OPEC từ ngày 1/5 sẽ không có tác động ngay lập tức đến thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng nó cho thấy nguồn cung toàn cầu sẽ cao hơn so với mức thông thường sau khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại.”
“[Điều này] phù hợp với quan điểm hiện tại của chúng tôi rằng mối liên kết giữa các thành viên OPEC đã trở nên lỏng lẻo.”
Duy Nguyễn
Theo Guardian
