Mỹ xả dạn không ngại ngần
Quân đội Mỹ chưa bao giờ nổi tiếng về khoản tiết kiệm, và ngay cả trong bối cảnh tình trạng khan hiếm tên lửa phòng không đang diễn ra trên toàn cầu, họ vẫn không hề thay đổi thói quen này. Vào ngày 9 tháng 9, Iran đã tung ra một đợt tập kích quy mô lớn nhắm vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti của Mỹ tại Jordan, phóng tổng cộng 20 tên lửa đạn đạo về phía mục tiêu.
Để đánh trả đợt tấn công này, lực lượng Mỹ đã kích hoạt các đạn đánh chặn Patriot ở chế độ bắn xối xả liên tục như "máy khâu". Ban đầu, người ta cho rằng Mỹ đã dùng khoảng 60 quả đạn PAC-3 để đẩy lùi cuộc tập kích. Tuy nhiên, tờ The Wall Street Journal dẫn các nguồn tin riêng lại đưa ra những con số có sự chênh lệch đôi chút.
Theo báo cáo, khoảng 70 quả tên lửa PAC-3 đã được phóng đi trong suốt thời gian diễn ra đợt tấn công. Hệ thống phòng thủ vùng cao giai đoạn cuối THAAD cũng được đưa vào vận hành để đánh chặn và đã bắn khoảng 12 đạn tên lửa.
Nói cách khác, xấp xỉ 82 quả tên lửa đánh chặn đã được huy động chỉ để tiêu diệt 20 tên lửa đạn đạo. Điều này đồng nghĩa với mức tiêu thụ trung bình lên tới hơn 4 đạn đánh chặn cho mỗi mục tiêu. Để so sánh, do tình trạng khan hiếm tên lửa nghiêm trọng, phía Ukraine hiện chỉ được phép sử dụng duy nhất 1 đạn Patriot cho mỗi tên lửa đạn đạo của đối phương.
Đáng chú ý là dù đã tiêu tốn một lượng đạn đánh chặn khổng lồ như vậy, lực lượng Mỹ cũng chỉ bắn hạ được 18 trong tổng số 20 tên lửa đạn đạo của Iran. Không những thế, đợt tập kích này còn làm hư hại 8 tiêm kích F-15, trong khi 1 cường kích A-10 bị rụng mất một bên cánh.
Việc Mỹ phải sử dụng cả hệ thống THAAD để đánh chặn là chi tiết rất đáng chú ý, bởi hệ thống này vốn được bố trí đồn trú ngay tại căn cứ không quân nói trên. Tuy nhiên, trong Chiến dịch "Epic Fury", Iran đã phá hủy đài radar AN/TPY-2 — một thành tố then chốt của hệ thống THAAD, đóng vai trò phát hiện, theo dõi mục tiêu cũng như dẫn đường cho đạn đánh chặn trong giai đoạn bay ban đầu.
Như vậy, việc hệ thống THAAD vẫn tham gia đánh chặn trong đợt tấn công vừa qua cho thấy quân đội Mỹ nhiều khả năng đã phải điều động khẩn cấp một đài radar AN/TPY-2 hiếm hoi khác đến thế chỗ.
Vẫn còn phải chờ xem liệu Mỹ có rút ra được bài học kinh nghiệm từ những sai lầm trước đây liên quan đến việc đặt radar AN/TPY-2 cố định một chỗ, cũng như khả năng phòng thủ yếu kém trước máy bay không người lái (UAV) — kẽ hở từng tạo điều kiện cho Iran dùng UAV phá hủy đài radar này của Mỹ cùng hai đài radar khác thuộc sở hữu của UAE hay không.
Một câu hỏi quan trọng khác đặt ra là Mỹ hiện còn bao nhiêu tên lửa PAC-3 trong kho dự trữ. Với tốc độ tiêu thụ "vô độ" như hiện tại, số lượng tên lửa PAC-3 còn lại của Mỹ đang ở mức vô cùng ít ỏi. Đây là yếu tố mang tính sống còn đối với Ukraine nếu quốc gia này muốn nhận được thêm đạn PAC-3 từ Mỹ trước khi mùa đông tràn về.
Ukraine đang rất “khát” tên lửa
Tình trạng thiếu hụt đạn đánh chặn Patriot (đặc biệt là dòng PAC-3 chuyên chống tên lửa đạn đạo) tại Ukraine hiện đã đạt đến mức báo động. Sự thiếu hụt này nguy hiểm tới mức trong một số đợt tập kích đạn đạo quy mô lớn của Nga, không quân Ukraine đã không thể đánh chặn được bất kỳ tên lửa đạn đạo nào chỉ vì các tổ hợp Patriot rơi vào tình trạng "cháy đạn".
Trước nguy cơ hạ tầng năng lượng bị đe dọa nghiêm trọng khi mùa đông áp sát, Chính phủ Ukraine đang rốt ráo đẩy mạnh các chiến dịch ngoại giao để xin bổ sung tên lửa.
Bộ Quốc phòng Ukraine cùng Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đã liên tục phát đi thông điệp gửi tới gần 40 quốc gia đồng minh, đề nghị chuyển giao khẩn cấp đạn Patriot ngay từ kho dự trữ hiện có của họ để ứng phó trước mắt. Phía Kyiv cam kết sẽ bù đắp lại số lượng này cho các đối tác từ các hợp đồng mua sắm trong tương lai.
Ukraine đã gửi yêu cầu lên Liên minh Châu Âu (EU) đề nghị cấp khoản vay trị giá hàng tỷ euro để thu xếp ngân sách mua khoảng 1.000 đạn Patriot PAC-3 trong dài hạn, đồng thời kêu gọi gói viện trợ khẩn cấp 300 quả đạn đánh chặn đủ để duy trì phòng thủ qua mùa đông năm nay.
Kyiv cũng đang tích cực đàm phán với Mỹ để xin cấp giấy phép sản xuất đạn PAC-3 ngay tại nội địa nhằm tự chủ nguồn cung. Tuy nhiên, tiến trình này gặp nhiều trở ngại do quy trình sản xuất phức tạp cùng lo ngại từ các tập đoàn quốc phòng Mỹ về bảo hộ trí tuệ và an toàn công nghệ.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
