Bật Starlink trên toàn lãnh thổ Nga?
Cuối tuần trước, tạp chí The Atlantic đã đăng tải bài viết phân tích chuyên sâu về việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhờ cậy Tổng thống Mỹ Donald Trump tác động tới tỷ phú Elon Musk.
Tựa đề phụ của bài báo chỉ rõ mục tiêu của Kyiv: "Ukraine muốn sử dụng mạng lưới vệ tinh Starlink của Elon Musk để tập kích trực tiếp các bệ phóng tên lửa đạn đạo nằm sâu trong lãnh thổ Nga."
Đề xuất này được ông Zelensky trình bày riêng với ông Trump trong cuộc làm việc tại Nhà Trắng. Phía Ukraine coi đây là giải pháp thay thế hiệu quả cho việc xin viện trợ các tổ hợp tên lửa phòng không Patriot đang vô cùng khan hiếm: thay vì gồng mình đánh chặn, Ukraine sẽ dùng drone tấn công tận gốc nơi khởi nguồn các đòn không kích quy mô lớn của Nga.
Tuy nhiên, theo nguồn tin riêng của The Atlantic, tỷ phú Elon Musk đã từ chối lời đề nghị. Về phần mình, Tổng thống Donald Trump cũng chưa đưa ra câu trả lời quả quyết liệu ông có sẵn sàng gây áp lực buộc tỷ phú công nghệ này gật đầu hay không.
Nguồn tin từ The Atlantic cho biết thêm, ông Zelensky cũng tính đến phương án dự phòng: nếu ông Elon Musk nhất quyết không mở Starlink cho mục đích tấn công lãnh thổ Nga, Lầu Năm Góc có thể trao cho Ukraine quyền truy cập mạng vệ tinh quân sự Starshield.
Về bản chất, Starshield là "người anh em" cùng thuộc hệ sinh thái của SpaceX nhưng do Bộ Quốc phòng Mỹ trực tiếp quản lý. Dẫu vậy, giới chức Ukraine thừa nhận hệ thống này "đắt đỏ hơn, phức tạp hơn và rất khó tích hợp vào các dòng drone tác chiến hiện có của Ukraine".
Chính một quan chức trong bộ máy chính quyền Ukraine cũng bày tỏ sự hoài nghi về khả năng Nhà Trắng phê chuẩn kế hoạch mạo hiểm này:
"Bật Starlink cho Ukraine tác chiến trong phạm vi lãnh thổ của mình là một chuyện. Nhưng dùng công nghệ quốc phòng Mỹ để tấn công trực diện vào lãnh thổ Nga, phá hủy các hệ thống phòng không và bệ phóng tên lửa đạn đạo của họ lại là chuyện hoàn toàn khác. Đó là một hành vi đối đầu trực tiếp. Không ai lường trước được Moscow sẽ đáp trả tàn khốc đến mức nào."
Đây là sự lo ngại hoàn toàn có cơ sở. Chiến dịch "phi quân sự hóa và phi công nghiệp hóa" Nga mà phương Tây đang theo đuổi thông qua nguồn lực của Ukraine vốn chứa đựng rủi ro vượt tầm kiểm soát.
Vì sao kế hoạch này lại nguy hiểm?
Nếu kế hoạch này gặt hái dù chỉ một phần thắng lợi, Tổng thống Vladimir Putin có thể sẽ vượt qua giới hạn chịu đựng. Nhằm khôi phục vị thế răn đe, Moscow hoàn toàn có thể bật đèn xanh cho các đòn đáp trả nhắm vào NATO trước khi quốc gia của ông bị dồn vào thế đường cùng. Khi kịch bản đó xảy ra, cuộc xung đột sẽ rất nhanh chóng tuột khỏi tầm kiểm soát.
Trong bối cảnh ấy, việc Mỹ cho phép Ukraine phủ sóng Starlink hay Starshield lên toàn bộ không phận Nga chính là "ngòi nổ" nguy hiểm nhất. Sự can thiệp của hạ tầng định vị vệ tinh này sẽ gia tăng vượt bậc độ chính xác và sức tàn phá cho các đòn tập kích bằng UAV của Ukraine vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng chiến lược của Nga.
The Atlantic nhận định rằng tỷ phú Elon Musk rất e ngại việc vô tình bị kéo vào vòng xoáy leo thang quân sự, do đó khả năng ông khước từ ông Zelensky là rất cao. Bài toán đặt ra là: Liệu ông Trump có chấp nhận can thiệp đè quyết định của Musk để cấp cho Kyiv hệ thống Starshield hay không?
Ngoài nỗi lo ngại về nguy cơ đụng độ quân sự trực tiếp với Nga, Tổng thống Trump còn phải tính toán bài toán chính trị nội bộ. Ông không muốn làm rạn nứt mối quan hệ đồng minh chiến lược với Elon Musk — người sở hữu nguồn lực tài chính và truyền thông khổng lồ.
Sự do dự của Elon Musk là điều hoàn toàn dễ hiểu. Tỷ phú người Mỹ không muốn đẩy Moscow vào thế buộc phải đáp trả tổng lực để tự vệ, kích hoạt kịch bản "thế chiến 3". Vẫn còn là một dấu hỏi liệu Tổng thống Donald Trump có cùng chung sự cẩn trọng này hay không, nhưng câu trả lời chắc chắn sẽ dần lộ diện trong 100 ngày then chốt phía trước.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
