Lionel Messi chỉ cao 1,7m chủ yếu do anh mắc chứng thiếu hụt hormone tăng trưởng từ khi còn nhỏ. Căn bệnh này khiến quá trình phát triển tự nhiên của cơ thể bị chậm lại, thậm chí các bác sĩ từng chẩn đoán anh có thể không cao quá 1,4m nếu không can thiệp y tế.
Trước đó, khi lên 11 tuổi tại Argentina, Messi chỉ cao 1,27m. Sau khi khám, các bác sĩ phát hiện cơ thể anh không tự sản sinh đủ hormone để phát triển xương và cơ. Việc chữa trị đòi hỏi phải tiêm hormone tăng trưởng mỗi ngày với chi phí lên tới khoảng 1.000 USD/tháng, một số tiền quá lớn đối với gia đình anh và các câu lạc bộ địa phương thời bấy giờ. Năm 2000, tài năng của Messi được FC Barcelona công nhận. Đội bóng Tây Ban Nha đã đồng ý tài trợ toàn bộ chi phí điều trị đắt đỏ này để đưa anh sang châu Âu. Trong nhiều năm, mỗi đêm anh đều phải tự tiêm somatropin (hormone tăng trưởng) vào chân. Quá trình này đã thành công vượt bậc, giúp anh vươn lên đạt chiều cao 1,7m.
Vậy là so với chiều cao trung bình của các cầu thủ, người ta thấy khiêm tốn nhưng nhìn cả hành trình, Messi thực sự đã rất nỗ lực để có chiều cao như hiện tại. Cùng tìm hiểu kỹ hơn về căn bệnh Messi mắc phải trong bài viết này.
Thiếu hụt hormone tăng trưởng là gì?
Theo TTƯT.PGS.TS.BS Cao Thị Thu Hương (Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông), hormone tăng trưởng (GH - Growth Hormone) có nhiệm vụ kích thích xương dài ra, giúp trẻ cao lên; tăng phát triển cơ bắp; kích thích gan tạo ra IGF-1, chất trực tiếp thúc đẩy sự phát triển của cơ thể.
GH được tiết ra từ tuyến yên. Tuyến yên có kích thước tương đương với một hạt đậu khoảng 1cm, trọng lượng nhỏ chỉ khoảng 0,5g nằm ở đáy não.
Thiếu hormon tăng trưởng (GHD: Growth Hormone Deficiency) là do tuyến tiết ra ít hormone tăng trưởng GH. Do đó trẻ cao chậm, tốc độ tăng chiều cao giảm, xương phát triển chậm hơn tuổi thật.
Nguyên nhân dẫn đến thiếu hormone tăng trưởng
Theo TS Hương, có 3 nhóm chính khiến 1 người thiếu hormone tăng trưởng. Đó là: Bẩm sinh, tuyến yên phát triển không hoàn chỉnh, đột biến gen liên quan đến sản xuất GH. Hoặc có thể do người đó mắc phải u tuyến yên, chấn thương sọ não, viêm, xạ trị vùng não. Còn lại khá nhiều bệnh nhân mắc bệnh mà không rõ nguyên nhân.
Dấu hiệu, triệu trứng cảnh báo thiếu hormon tăng trưởng
Chuyên gia cho biết, 1 người thiếu hormone tăng trưởng sẽ có dấu hiệu:
- Thấp hơn bạn cùng tuổi (có thể so sánh với chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới: WHO).
- Chụp X-quang bàn tay để đánh giá tuổi xương (tuổi xương nhỏ hơn tuổi thật).
- Chụp MRI vùng tuyến yên (có thể thấy thùy trước tuyến yên nhỏ hơn bình thường, chiều cao tuyến yên giảm, hố yên có thể nhỏ).
- Lượng GH trong máu thấp.
Phòng ngừa thiếu hormone tăng trưởng thế nào?
TS Hương khẳng định: "Không thể phòng ngừa phần lớn các trường hợp thiếu hormone tăng trưởng bẩm sinh". Chúng ta có thể giảm nguy cơ mắc phải bằng cách hạn chế chấn thương và điều trị tốt các bệnh lý vùng não. Biện pháp hiệu quả nhất là theo dõi biểu đồ tăng trưởng của trẻ và phát hiện sớm, nếu được chẩn đoán và điều trị trước khi sụn tăng trưởng đóng (xác định qua đánh giá tuổi xương -chụp X quang bàn tay).
Điều trị thiếu hormone tăng trưởng
Theo chuyên gia, thiếu hụt GH ở trẻ do tuyến yên hoạt động kém có thể được kiểm soát rất hiệu quả bằng điều trị tiêm hormone. Điều trị kéo dài trong nhiều năm, cho đến khi gần hết tuổi tăng trưởng, hoặc đầu xương đã đóng.
Nếu phát hiện sớm, trẻ có thể bắt kịp chiều cao rất tốt. Nhiều trường hợp đạt chiều cao gần như bình thường khi trưởng thành. Càng điều trị muộn thì hiệu quả càng giảm vì đầu xương dần đóng lại.
Như trường hợp của Messi, anh được chẩn đoán thiếu hụt hormone tăng trưởng khi 10-11 tuổi. Lúc đó chiều cao thấp hơn đáng kể so với bạn cùng tuổi. Cầu thủ này được điều trị bằng tiêm hormone tăng trưởng trong nhiều năm. Sau này anh đạt chiều cao khoảng 1,7m.
TS Hương chia sẻ, chiều cao của trẻ là kết quả của nhiều yếu tố: Di truyền, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động và sức khỏe tổng thể. Không thể thay đổi gen nhưng chúng ta hoàn toàn có thể tạo điều kiện để trẻ phát huy tối đa tiềm năng chiều cao của mình.
"Điều quan trọng nhất là không chờ đến khi trẻ thấp hẳn mới đi khám. Theo dõi tăng trưởng định kỳ, chăm sóc dinh dưỡng hợp lý, khuyến khích vận động, đảm bảo giấc ngủ và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu tăng trưởng bất thường sẽ giúp nhiều trẻ đạt được chiều cao tối ưu khi trưởng thành”, chuyên gia cho hay.
Hành trình để có chiều cao lý tưởng
1. Chăm sóc dinh dưỡng ngay từ "1.000 ngày đầu đời"
Giai đoạn từ khi mang thai đến khi trẻ 2 tuổi là "cửa sổ vàng" quyết định sự phát triển chiều cao. Mẹ mang thai cần ăn đa dạng, đủ năng lượng và protein. Bổ sung đầy đủ sắt, acid folic, canxi, vitamin D, iốt... theo hướng dẫn của bác sĩ. Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Ăn dặm đúng thời điểm (khoảng 6 tháng tuổi), đa dạng thực phẩm.
2. Cho trẻ ăn đủ chất, không chỉ ăn no
Muốn trẻ phát triển chiều cao cần đủ:
- Protein chất lượng cao: Cá, tôm, thịt nạc, trứng, sữa, đậu nành...
- Canxi: Sữa và các chế phẩm từ sữa, cá ăn cả xương, đậu phụ...
- Vitamin D: Ánh nắng hợp lý, thực phẩm và bổ sung khi cần.
- Kẽm, sắt, iốt: Rất quan trọng cho tăng trưởng.
- Rau xanh và trái cây để cung cấp vitamin và khoáng chất.
- Không nên chỉ tập trung vào canxi mà bỏ qua protein và các vi chất khác.
3. Cho trẻ vận động mỗi ngày
Hoạt động thể lực giúp kích thích phát triển xương, tăng khối cơ, cải thiện mật độ xương. Chuyên gia khuyến khích trẻ tăng cường vận động bằng cách chạy nhảy, đá bóng, bơi lội, cầu lông, bóng rổ... Quan trọng là trẻ vận động đều đặn và phù hợp với lứa tuổi.
4. Đảm bảo trẻ ngủ đủ
Hormone tăng trưởng được tiết nhiều nhất trong khi ngủ sâu. Do đó khuyến khích ngủ đúng giờ, ngủ đủ theo lứa tuổi, hạn chế dùng điện thoại, máy tính bảng trước khi ngủ.
5. Theo dõi biểu đồ tăng trưởng định kỳ
Đừng chỉ nhìn con "cao hơn năm ngoái". Cha mẹ nên chú ý:
- Trẻ dưới 1 tuổi: Đo chiều dài hàng tháng
- Trẻ dưới 2 tuổi: Ít nhất 2 tháng đo 1 lần
- Trẻ lớn: Đo chiều cao mỗi 3–6 tháng
- So sánh với chuẩn theo tuổi và giới
"Nếu trẻ tăng chiều cao chậm, thấp hơn nhiều so với bạn cùng tuổi. Hãy đưa trẻ đi khám sớm", TS Cao Hương khuyên.
6. Điều trị sớm các bệnh ảnh hưởng đến tăng trưởng
Một số bệnh có thể làm trẻ thấp còi nếu không được phát hiện như suy dinh dưỡng, thiếu máu kéo dài, bệnh tiêu hóa gây kém hấp thu, bệnh tim bẩm sinh, bệnh thận mạn, bệnh nội tiết (bao gồm thiếu hormone tăng trưởng).
7. Không lạm dụng các sản phẩm "tăng chiều cao"
Hiện nay có rất nhiều quảng cáo là sữa tăng chiều cao, thực phẩm chức năng tăng chiều cao, thuốc tăng chiều cao.
"Cha mẹ cần hiểu rằng không có sản phẩm nào giúp trẻ cao lên nếu chế độ dinh dưỡng đã đầy đủ và trẻ không thiếu chất. Hormone tăng trưởng chỉ được sử dụng khi có chỉ định y khoa, không phải thuốc hay thực phẩm chức năng dùng cho mọi trẻ thấp", TS Cao Hương cho biết thêm.
Tuấn Minh
