Không khó để bắt gặp một người đàn ông trung niên đứng trước một chiếc Honda Dream, một chiếc Cub, hay một chiếc 67 đã cũ kỹ, với ánh mắt không giống đang định giá một món hàng. Với nhiều người ngoài cuộc, đó là một quyết định khó hiểu, vì sao phải trả giá cao cho một chiếc xe chạy chậm hơn, hay hỏng hơn, khi tiền đó đủ mua một chiếc xe đời mới xịn hơn nhiều lần.
Không phải chiếc xe, mà là một quãng đời
Các nhà tâm lý học khi nghiên cứu về nỗi hoài niệm dành cho chiếc xe đầu tiên của một người đã chỉ ra một điều khá bất ngờ: thứ khiến người ta lưu luyến không hẳn là bản thân chiếc xe, mà là giai đoạn cuộc đời gắn với nó. Đó thường là lúc một người trẻ vừa biết lái xe, đang trong quá trình định hình bản thân, lần đầu nếm trải cảm giác tự do, và chiếc xe khi đó vô tình trở thành biểu tượng cho tất cả những điều ấy.
Nói cách khác, khi một người đàn ông trung niên nhắc về chiếc xe thời trẻ với giọng đầy tiếc nuối, điều họ thực sự nhớ không phải là tay lái hay tiếng pô, mà là cảm giác của một quãng đời đã qua, lúc mọi thứ còn ở phía trước. Đi tìm lại đúng mẫu xe đó, vì vậy, giống một nỗ lực chạm lại vào cảm giác ấy hơn là một quyết định mua sắm thông thường.
Khi một chiếc xe cũ trở thành vật chứng của cả một gia đình
Có một câu chuyện từng lan truyền kể về một chiếc xe máy được ông nội mua hơn hai mươi năm trước, sau đó phải bán đi để trang trải khó khăn gia đình. Nhiều năm sau, người cháu tình cờ nhìn thấy một chiếc xe cũ nát tại một tiệm sửa xe, chỉ còn trơ khung và máy, nhưng vừa nhìn biển số đã sững người nhận ra, đó chính là chiếc xe của ông mình. Giấy tờ xe khi đó vẫn còn đứng tên ông nội.
Người cháu tìm mọi cách mua lại bằng được chiếc xe từ người chủ xa lạ, rồi phục chế lại cẩn thận. Đáng tiếc, ông nội đã mất trước đó một năm, không còn kịp ngồi lên yên xe thêm lần nào nữa. Chiếc xe giờ trở thành một kỷ vật của cả gia đình, một cách để nhắc nhớ về những năm tháng khó khăn đã từng trải qua. Không phải ai trong hoàn cảnh tương tự cũng may mắn tìm lại được đúng chiếc xe cũ của mình, nhưng câu chuyện đó cho thấy một chiếc xe, dù chỉ còn là đống sắt vụn, vẫn có thể mang sức nặng của cả một phần ký ức gia đình.
Cơn sốt những cái tên cũ: Dream, Cub, 67, Vespa
Chính vì nỗi hoài niệm đó quá thật và quá phổ biến, một thị trường riêng đã hình thành xung quanh những cái tên xe máy một thời. Honda Dream II, từng được định giá bằng vàng khi nhập về Việt Nam đầu thập niên 1990, giờ có chiếc còn nguyên bản được rao bán cả tỷ đồng. Honda 67, từng là niềm ao ước của cả một thế hệ thanh niên những năm 1960, hay chiếc Cub "kim vàng giọt lệ" huyền thoại của năm 1981, đều được giữ gìn như báu vật bởi những người từng một thời gắn bó với chúng.
Điều thú vị là giá trị của những chiếc xe này không nằm ở hiệu năng hay độ hiếm thuần túy như cách định giá đồ cổ thông thường, mà phần lớn đến từ việc chúng đã từng là giấc mơ, là tài sản lớn, hay đơn giản là phương tiện gắn với những năm tháng đẹp nhất của một thế hệ. Khi những người từng đi qua thời đó bước vào tuổi trung niên, có đủ điều kiện kinh tế hơn trước, việc bỏ tiền tìm lại đúng cái tên ấy trở thành một cách để họ tự thưởng cho mình thứ mà hai mươi năm trước có muốn cũng chưa chắc đã đủ khả năng sở hữu trọn vẹn.
Nhìn theo cách đó, một người đàn ông trung niên lùng mua lại đúng mẫu xe thời trẻ không hẳn đang chơi xe. Họ đang cố gắng mua lại một khoảnh khắc mà tiền bạc, dù nhiều đến đâu ở thời điểm này, cũng không thể mua lại theo cách thông thường.
Bảo Lâm
