Những giây phút cuối đời của Nizam Shafi, cậu bé 12 tuổi ở Tây Java (Indonesia), đang khiến dư luận khu vực bàng hoàng. Trong đoạn video được ghi lại tại bệnh viện, khi được hỏi ai là người gây ra những thương tích trên cơ thể mình, cậu bé được cho là đã yếu ớt chỉ tay về phía người mẹ kế và gọi hai tiếng “mẹ” trước khi lịm dần. Cử chỉ ngắn ngủi ấy trở thành chi tiết khiến cộng đồng mạng sục sôi suốt nhiều ngày qua.
Theo truyền thông địa phương, Nizam nhập viện ngày 19/2 trong tình trạng bỏng nặng. Cơ thể em có nhiều vết thương mới chồng lên vết cũ, thực quản bị tổn thương nghiêm trọng do nước sôi. Các bác sĩ nhận định những dấu hiệu trên không đơn thuần là tai nạn sinh hoạt thông thường mà có khả năng liên quan đến hành vi bạo hành kéo dài. Theo các báo địa phương, bé có nhiều vết thương trên cơ thể nghi do bị đánh đập, cùng các vết bỏng. Thực quản của em tổn thương nặng do bị bỏng nước sôi. Cậu bé qua đời cùng ngày, chỉ ít giờ sau khi được đưa vào viện.
Người cha cho biết từng trình báo cảnh sát về việc vợ có hành vi bạo hành con trai. Sự việc sau đó được hòa giải khi người phụ nữ cam kết thay đổi, nhưng đơn trình báo không bị rút lại. Theo lời kể, mỗi khi xảy ra mâu thuẫn giữa Nizam và hai con riêng của mẹ kế, chỉ mình cậu bé bị phạt. Những trận đòn lặp lại trong âm thầm, những tổn thương không được gọi đúng tên, có thể đã kéo dài suốt một quãng thời gian trước khi dẫn đến bi kịch.
Tối trước ngày Nizam qua đời, người cha đi làm xa. Ông trở về khi nhận được tin con sốt cao. Thế nhưng khi về đến nhà, trước mắt ông không chỉ là một đứa trẻ mệt mỏi vì sốt, mà là cơ thể đầy phồng rộp, bỏng rát. Lý do được đưa ra là do “cơ địa” khi sốt. Song các bác sĩ đã phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường và thông báo cho cơ quan chức năng. Cảnh sát hiện đang điều tra, khám nghiệm tử thi để làm rõ nguyên nhân tử vong.
Điều khiến công chúng ám ảnh không chỉ là mức độ thương tích, mà là câu hỏi day dứt: Đứa trẻ có tội tình gì?
Một đứa trẻ 12 tuổi, lẽ ra phải được đến trường, được vui đùa, được che chở, lại phải sống trong nỗi sợ hãi ngay chính trong ngôi nhà của mình. Trẻ em phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn để tồn tại và phát triển. Khi người lớn trở thành nguồn gây tổn thương, các em gần như không có khả năng tự vệ.
Trong nhiều vụ việc bạo hành trẻ em, nạn nhân thường mang những thiệt thòi âm thầm: các vết thương cũ không được chữa trị đúng cách, những biểu hiện sợ hãi khi nhắc đến một người nào đó, sự thu mình bất thường, hay những lời giải thích mâu thuẫn về nguyên nhân chấn thương. Trẻ có thể thường xuyên nghỉ học, kết quả học tập sa sút, ít giao tiếp, hoặc tỏ ra lo lắng quá mức khi đến giờ về nhà. Đáng tiếc, những tín hiệu này đôi khi bị bỏ qua hoặc bị xem nhẹ như “chuyện trong nhà”.
Các chuyên gia bảo vệ trẻ em cho rằng, một trong những rào cản lớn nhất khiến bạo hành kéo dài là tâm lý ngại can thiệp. Hàng xóm nghe tiếng khóc nhưng cho rằng đó là cách dạy con. Người thân nghi ngờ nhưng không có bằng chứng nên im lặng. Thậm chí chính đứa trẻ cũng không dám lên tiếng vì sợ bị trả thù hoặc không được tin tưởng. Sự im lặng của người lớn vô tình tạo ra khoảng trống nguy hiểm.
Vụ việc của Nizam một lần nữa đặt ra yêu cầu cấp thiết về cơ chế bảo vệ trẻ em hiệu quả hơn. Khi đã có đơn trình báo trước đó, liệu các biện pháp giám sát, theo dõi sau hòa giải đã đủ chặt chẽ? Khi một đứa trẻ có dấu hiệu bị tổn thương lặp đi lặp lại, trách nhiệm phát hiện sớm thuộc về ai? Gia đình, nhà trường, cộng đồng, mỗi mắt xích đều quan trọng.
Cái chỉ tay yếu ớt trong đoạn video đang lan truyền không chỉ là lời tố cáo cuối cùng của một đứa trẻ mà còn là lời nhắc nhở đau lòng đối với xã hội. Trẻ em không có khả năng tự bảo vệ mình trước bạo lực. Các em cần người lớn lắng nghe, quan sát và hành động kịp thời. Mỗi vết bầm không rõ nguyên nhân, mỗi lần trẻ né tránh khi được hỏi, mỗi câu nói nửa chừng rồi im lặng… đều có thể là tín hiệu cần được quan tâm nghiêm túc.
Một đứa trẻ ra đi ở tuổi 12 để lại quá nhiều câu hỏi chưa có lời đáp. Nhưng điều rõ ràng nhất là: không có bất kỳ lý do nào có thể biện minh cho bạo lực đối với trẻ em. Sự an toàn của các em không thể phụ thuộc vào may rủi hay vào lời hứa thay đổi suông. Đó phải là trách nhiệm được giám sát, được thực thi và được bảo vệ bằng hành động cụ thể để không còn đứa trẻ nào phải dùng đến cử chỉ cuối cùng của đời mình để cầu cứu.
