Theo thông tin đăng tải trên Báo Nghệ An, chiều 1/9/2023, ông Nguyễn Văn Hiếu (trú khối Ấn Đông Tiên, phường Nghi Thủy, thị xã Cửa Lò) trong lúc câu mực gần khu vực đảo Mê đã bất ngờ bắt được một con cá lớn có hình dáng lạ. "Khi kéo lên, tôi thấy con cá có vảy ánh vàng rất đẹp, hình dáng khác hẳn những loài cá thường gặp nên giữ lại mang về bờ", ông Hiếu chia sẻ.
Qua quan sát ban đầu của nhiều ngư dân giàu kinh nghiệm, con cá được nhận định có nhiều đặc điểm trùng khớp với cá lù đù vàng – một loài cá biển hiếm, ít gặp cá thể trưởng thành ngoài tự nhiên.
Theo tài liệu khoa học, cá lù đù vàng có tên khoa học Otolithoides biauritus, thuộc họ cá lù đù (Sciaenidae). Đây là loài cá lớn nhất trong họ cá lù đù, phân bố chủ yếu tại khu vực Ấn Độ Dương và một số vùng biển Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, do chịu tác động của khai thác và môi trường, số lượng cá thể trưởng thành hiện nay không nhiều, nên việc bắt gặp cá lù đù vàng cỡ lớn là khá hiếm.
Về hình thái, cá lù đù vàng có kích thước trung bình từ 60–100 cm, cá thể lớn có thể dài trên 1 m, nặng từ 15–20 kg. Đặc điểm dễ nhận biết nhất là thân cá có màu vàng ánh kim hoặc vàng đồng, vảy to, sáng, lấp lánh khi còn tươi.
Chính ngoại hình nổi bật này khiến cá lù đù vàng thường bị nhầm với cá sủ vàng – loài cá cực kỳ quý hiếm khác, có giá trị cao hơn rất nhiều và đang nằm trong danh sách nguy cấp.
Phần đắt nhất của cá lù đù vàng
Không chỉ gây chú ý bởi hình dáng, cá lù đù vàng còn được đánh giá cao về giá trị kinh tế. Thịt cá trắng, dai, thơm, được xem là đặc sản biển. Tuy nhiên, phần đắt giá nhất của loài cá này lại nằm ở bên trong khoang bụng: Chính là bong bóng cá, còn gọi là ngư giao.
Theo một số tài liệu và thông tin từ VietnamNet, bong bóng của các loài cá họ lù đù cỡ lớn, đặc biệt là cá sủ vàng, từng được giao dịch với mức giá 45.000–55.000 USD/kg, tương đương khoảng 1,1–1,4 tỷ đồng/kg, tùy chất lượng và kích thước.
Bong bóng cá được sử dụng trong ẩm thực cao cấp, đông y và đặc biệt là nguyên liệu sản xuất chỉ khâu sinh học tự tiêu trong phẫu thuật hiện đại.
Ngoài ra, bong bóng cá còn được thương lái từ Trung Quốc, Nhật Bản thu mua để phục vụ y học và một số bài thuốc truyền thống, khiến giá trị của bộ phận này không ngừng bị đẩy lên cao. Chính nhu cầu lớn từ thị trường quốc tế đã góp phần khiến các loài cá thuộc họ lù đù bị săn bắt mạnh trong nhiều năm.
Các chuyên gia cho biết, cùng với tình trạng ô nhiễm môi trường biển và suy giảm bãi sinh sản tự nhiên, số lượng cá lù đù vàng ngoài tự nhiên đang có xu hướng giảm. Dù chưa được xếp vào nhóm bảo vệ nghiêm ngặt nhất, loài cá này hiện được giới khoa học khuyến cáo cần theo dõi chặt chẽ và hạn chế khai thác tận diệt.
Việc ngư dân Cửa Lò bắt được một cá thể cá lù đù vàng cỡ lớn không chỉ gây xôn xao dư luận địa phương mà còn cho thấy sự đa dạng sinh học của vùng biển Nghệ An. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý, trước khi mua bán hay tiêu thụ, cần xác định chính xác loài, đồng thời cân nhắc yếu tố bảo tồn để tránh làm suy giảm thêm những loài cá biển quý hiếm.
Minh Khang (t/h)
