Dự án Gang thép Lào Cai từ hơn 2.400 tỷ đồng lên gần 5.500 tỷ đồng
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã hoàn tất kết luận điều tra, chuyển hồ sơ sang VKSND Tối cao đề nghị truy tố 31 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) cùng các đơn vị liên quan.
Vụ án được điều tra về các hành vi: Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Trong số các bị can, Bùi Thanh Bình (48 tuổi), nguyên Tổng giám đốc VTM, hiện là trợ lý Hội đồng quản trị Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS), bị đề nghị truy tố về 3 tội: Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Nhận hối lộ và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Cựu Tổng giám đốc Bùi Thanh Bình (hàng trên, ngoài cùng bìa trái) và một số bị can trong vụ án. ( Ảnh: Bộ Công an)
Hai bị can Nguyễn Duy Dũng (46 tuổi), nguyên Kế toán trưởng VTM và Trịnh Khôi Nguyên (62 tuổi), nguyên Trưởng phòng Đầu tư phát triển VNS, nguyên thành viên Hội đồng thành viên VTM, cùng bị đề nghị truy tố về 2 tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Bùi Sỹ Ngọc (46 tuổi), nguyên Trưởng phòng Vật tư VTM, bị đề nghị truy tố về các tội Nhận hối lộ và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Cơ quan điều tra đồng thời đề nghị truy tố 16 bị can về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Nhóm này có Mai Văn Tỉnh (73 tuổi), nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị VNS; Đậu Văn Hùng (75 tuổi), nguyên Tổng giám đốc VNS; Đặng Thức Kháng (66 tuổi) và Nguyễn Minh Xuân (68 tuổi), cùng nguyên thành viên Hội đồng quản trị VNS.
Theo kết luận điều tra, một trong những nội dung sai phạm liên quan việc thực hiện gói thầu số 2 thuộc dự án đầu tư Nhà máy Gang thép Lào Cai. Ban đầu, dự án được Hội đồng quản trị VNS phê duyệt với tổng mức đầu tư hơn 151,4 triệu USD, tương đương hơn 2.430 tỷ đồng. Trong đó, gói thầu số 2 về thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư, xây dựng và lắp đặt một số hạng mục chính có giá dự toán hơn 98,3 triệu USD, tương đương hơn 1.671 tỷ đồng.
Sau khi tổ chức đấu thầu quốc tế nhưng không lựa chọn được nhà thầu, các bên góp vốn gồm VNS, Công ty Gang thép Côn Minh và Công ty Mỏ và Luyện kim Lào Cai thống nhất hủy thầu, đề nghị chỉ định Công ty Gang thép Côn Minh thực hiện gói thầu EPC.
Tháng 10/2009, gói thầu được chỉ định với giá 160 triệu USD. Tổng mức đầu tư của dự án sau đó tăng lên hơn 306,9 triệu USD, tương đương hơn 5.464 tỷ đồng, cao hơn gấp đôi mức được phê duyệt năm 2007. VTM đã ký hợp đồng EPC cùng 11 phụ lục điều chỉnh và hoàn thành nghĩa vụ thanh toán cho nhà thầu.
Bán quặng giá thấp, nhận hối lộ để "tạo điều kiện" cho doanh nghiệp
VTM được thành lập để thực hiện dự án mỏ sắt Quý Xa và dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai. Theo quy hoạch, quặng sắt khai thác tại mỏ Quý Xa được sử dụng để cung cấp cho Nhà máy Gang thép Lào Cai, dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 của Công ty Gang thép Thái Nguyên và xuất khẩu quặng tinh để đối lưu nhập khẩu than cốc. Tuy nhiên, do dự án chậm tiến độ và thua lỗ, VTM bị đưa vào danh sách 12 dự án kém hiệu quả của ngành công thương.
Nhà máy Gang thép Lào Cai (Ảnh: C.T.).
Thông tin từ kết luận điều tra, từ năm 2015 đến năm 2020, Bộ Công Thương duyệt cho 18 doanh nghiệp mua quặng của VTM nhưng thực tế chỉ có 16 doanh nghiệp được mua. VTM ký 25 hợp đồng, bán tổng cộng hơn 5,775 triệu tấn quặng, với tổng giá trị thanh toán hơn 2.950 tỷ đồng. Trong số 16 doanh nghiệp mua quặng, 11 doanh nghiệp được cấp hạn ngạch xuất khẩu, với tổng khối lượng hơn 3,075 triệu tấn.
Cơ quan điều tra cáo buộc, lợi dụng chính sách cho phép VTM bán quặng, Bùi Thanh Bình đã chỉ đạo xây dựng phương án giá bán thấp hơn giá thị trường. Khi các doanh nghiệp được chấp thuận mua quặng, ký hợp đồng và thanh toán tiền đặt cọc, Bình bị cáo buộc thỏa thuận, nhận tiền của đại diện Công ty Việt Phát và Công ty Trung Thành Thái Nguyên để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp được cung cấp than cốc cho VTM.
Theo kết luận điều tra, một số doanh nghiệp nhận thấy giá quặng xuất khẩu sang Trung Quốc cao hơn giá bán trong nước khoảng 90.000-150.000 đồng mỗi tấn nên đề nghị cơ quan chức năng cho phép xuất khẩu. Cơ quan điều tra xác định một số cá nhân liên quan đã lợi dụng chính sách hợp tác đầu tư Việt Nam - Trung Quốc, cơ chế xuất khẩu khoáng sản và những sơ hở trong công tác quản lý để thực hiện hành vi phạm tội.
