331 trẻ em dương tính HIV và bệnh viện bị đẩy vào tâm bão
Vụ việc gây chú ý xoay quanh THQ Hospital Taunsa, một bệnh viện công ở Punjab, Pakistan. Theo Dawn dẫn lại nội dung từ phóng sự điều tra của BBC World Service, cơ sở này bị đặt vào nghi vấn sau khi nhiều trẻ em nhiễm HIV từng có quá trình điều trị tại đây. BBC cho biết ít nhất 331 trẻ em ở Taunsa được phát hiện dương tính với HIV trong giai đoạn từ tháng 11/2024 đến tháng 10/2025.
Một bệnh viện công ở Pakistan bị đặt vào nghi vấn sau khi nhiều trẻ em nhiễm HIV từng có quá trình điều trị tại đây. (Ảnh: Republic Policy)
Phía BBC nói cuộc điều tra bí mật kéo dài nhiều tuần tại khoa nhi của bệnh viện đã ghi lại hàng loạt hình ảnh bị cho là vi phạm quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn cơ bản: y tá tiêm cho bệnh nhân qua lớp quần áo, chuyển những ống tiêm bẩn để tái sử dụng, và để cả người không đủ chuyên môn tham gia tiêm cho trẻ từ các lọ thuốc có nguy cơ nhiễm bẩn. Đây cũng chính là chi tiết gây sốc nhất, bởi nó làm dấy lên câu hỏi liệu bơm kim tiêm cũ có thực sự bị dùng lại trong môi trường điều trị công lập hay không.
Bi kịch không dừng ở những con số. Dawn cho biết phóng sự của BBC nhắc tới trường hợp cậu bé Mohammed Amin, 8 tuổi, được chẩn đoán nhiễm HIV vào cuối năm 2025 và qua đời trước khi việc điều trị kịp phát huy tác dụng. Chỉ vài tuần sau đó, chị gái của em là Asma, 10 tuổi, cũng được xác định dương tính. Câu chuyện của hai đứa trẻ nhanh chóng trở thành biểu tượng đau lòng cho nỗi bất an mà nhiều gia đình ở Taunsa đang phải đối mặt.
Nghi vấn lớn, nhưng kết luận cuối cùng vẫn còn để ngỏ
Dù vậy, đây là vụ việc cần được diễn đạt hết sức thận trọng. Cùng thời điểm phóng sự BBC gây chấn động, Sở Y tế Punjab đã có phản hồi chính thức, cho biết nhà chức trách đã triển khai nhiều biện pháp sau khi ghi nhận các ca bệnh liên quan tới Taunsa từ tháng 3/2025. Theo cơ quan này, một chiến dịch sàng lọc diện rộng với khoảng 50.000 người đã được thực hiện, phát hiện 334 bệnh nhân AIDS, trong đó 331 em dưới 12 tuổi; đồng thời một trung tâm sàng lọc và điều trị HIV thường trực cũng đã được lập tại THQ Hospital Taunsa.
Một bệnh viện công ở Pakistan bị đặt vào nghi vấn sau khi nhiều trẻ em nhiễm HIV từng có quá trình điều trị tại đây. (Nguồn: BBC)
Điều đáng chú ý là phía Punjab không hoàn toàn phủ nhận tính nghiêm trọng của ổ dịch, nhưng cho rằng phóng sự của BBC đã không phản ánh đầy đủ các biện pháp can thiệp mà họ đã triển khai. Nói cách khác, phần hình ảnh quay lén và nghi vấn tái sử dụng kim tiêm đang tạo ra sức nặng rất lớn về mặt dư luận, song trách nhiệm trực tiếp của bệnh viện trong toàn bộ chuỗi lây nhiễm vẫn là vấn đề cần tiếp tục được làm rõ bằng điều tra dịch tễ học và giám sát y tế độc lập.
Chính sự giằng co này khiến vụ việc trở nên đặc biệt nhạy cảm. Một bên là điều tra báo chí với những hình ảnh bị cho là không thể chấp nhận trong môi trường bệnh viện; bên còn lại là phản hồi chính thức từ cơ quan y tế địa phương. Nhưng dù kết luận cuối cùng ra sao, chỉ riêng việc các quy trình vô trùng cơ bản bị đặt dấu hỏi cũng đã đủ làm dấy lên nỗi lo sâu sắc về an toàn điều trị đối với trẻ em.
Không chỉ là câu chuyện của một bệnh viện
Thực tế, đây không phải lần đầu Pakistan phải đối mặt với các ổ dịch HIV có liên quan tới thực hành y tế không an toàn. WHO và UNAIDS cho biết Pakistan là một trong những quốc gia có số ca HIV gia tăng nhanh trong khu vực, với số ca nhiễm mới tăng từ 16.000 ca năm 2010 lên 48.000 ca năm 2024. Riêng ở nhóm trẻ từ 0 đến 14 tuổi, số ca mới đã tăng từ 530 ca năm 2010 lên 1.800 ca năm 2023. WHO cũng cảnh báo trẻ em tại Pakistan từng bị phơi nhiễm HIV trong các đợt bùng phát gần đây liên quan tới tiêm không an toàn và truyền máu không bảo đảm.
Thảm kịch ở Taunsa, nếu được chứng minh có liên quan tới việc dùng lại kim tiêm, sẽ không chỉ là một sai phạm cá nhân trong bệnh viện, mà còn là biểu hiện của một bài toán lớn hơn trong hệ thống y tế. (Ảnh: Dawn)
Một ví dụ điển hình là ổ dịch tại Larkana năm 2019. Theo WHO, chỉ trong khoảng từ cuối tháng 4 đến cuối tháng 6/2019, hơn 30.000 người đã được xét nghiệm tại khu vực này và 876 người cho kết quả dương tính, trong đó 82% là trẻ dưới 15 tuổi. Điều tra sau đó cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong kiểm soát nhiễm khuẩn, từ nguy cơ tái sử dụng bơm kim tiêm, dây truyền dịch cho tới xử lý rác thải y tế không đúng cách.
Vì thế, thảm kịch ở Taunsa, nếu được chứng minh có liên quan tới việc dùng lại kim tiêm, sẽ không chỉ là một sai phạm cá nhân trong bệnh viện, mà còn là biểu hiện của một bài toán lớn hơn trong hệ thống y tế: thói quen lạm dụng tiêm chích, tình trạng thiếu giám sát, và những khoảng trống kéo dài trong kiểm soát nhiễm khuẩn. Với các gia đình có con đang điều trị suốt đời vì HIV, câu hỏi đau đớn nhất lúc này có lẽ không chỉ là "ai phải chịu trách nhiệm", mà còn là vì sao những bài học cũ lại có thể tiếp tục lặp lại.
Nguyệt Phạm (Theo BBC, TOI, BR)
