Tờ EurAsian Times ngày 17/6 vừa qua lần đầu công bố chi tiết cái giá lên tới hàng tỷ USD mà các doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ phải trả tại Ấn Độ, sau khi chính quyền Tổng thống Recep Tayyip Erdogan công khai ủng hộ Pakistan trong cuộc đối đầu với New Delhi.
Từ công nghiệp đóng tàu, hàng không, xây dựng đến công nghệ giao thông, hàng loạt doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đã mất hợp đồng, bị loại khỏi các dự án hoặc đứng trước nguy cơ phải rút khỏi một trong những thị trường lớn nhất thế giới.
Trong đó, một hợp đồng đóng tàu có giá trị khoảng 2 tỷ USD đã bị chấm dứt. Riêng tập đoàn dịch vụ hàng không Çelebi cho biết gần 500 triệu USD giá trị kinh doanh cùng thành quả gây dựng suốt 17 năm tại Ấn Độ đã bị xóa sạch “chỉ trong một ngày”.
Những thiệt hại này không xuất hiện một cách đột ngột. Đằng sau đó là sự xuống cấp kéo dài trong quan hệ giữa Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt sau cuộc giao tranh kéo dài bốn ngày giữa New Delhi và Islamabad vào tháng 5/2025.
Trong thời gian xung đột, Ankara không chỉ công khai ủng hộ Pakistan về mặt ngoại giao, mà các UAV do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất còn được Islamabad sử dụng trong những hoạt động nhằm vào lãnh thổ Ấn Độ.
Đối với New Delhi, đây trở thành “giọt nước tràn ly” trong mối quan hệ vốn đã nhiều căng thẳng với chính quyền Tổng thống Erdogan.
UAV do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất. Ảnh: Topcor
Hàng trăm UAV do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất đột kích không phận "gã khổng lồ" châu Á
Quan hệ giữa Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ vốn đã chịu nhiều sức ép trước khi giao tranh giữa New Delhi và Islamabad bùng phát vào tháng 5/2025.
Trong nhiều năm, Ankara thường xuyên đề cập vấn đề Kashmir tại các diễn đàn quốc tế, trong đó có Liên Hợp Quốc. Phía Ấn Độ coi đây là sự can thiệp vào công việc nội bộ của nước này.
Tuy nhiên, sự ủng hộ mà Thổ Nhĩ Kỳ dành cho Pakistan trong Chiến dịch Sindoor đã đẩy căng thẳng lên một mức độ mới.
Theo các thông tin được EurAsian Times dẫn lại, Pakistan đã triển khai hơn 350 UAV do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất nhằm vào Ấn Độ trong thời gian diễn ra giao tranh.
Pakistan được cho là đã sử dụng UAV Bayraktar TB2 và YIHA. Những phương tiện này có thể được sử dụng để chỉ thị mục tiêu và thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào vị trí tiền phương hoặc đoàn xe hậu cần của quân đội Ấn Độ.
Phần lớn số UAV trên được phía Ấn Độ tuyên bố đã bắn hạ. Tuy nhiên, sự xuất hiện với số lượng lớn của các phương tiện do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất đã cho thấy mức độ hợp tác quân sự ngày càng chặt chẽ giữa Ankara và Islamabad.
Vài ngày sau, tiếp tục xuất hiện các báo cáo cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ đã cử nhân viên quân sự tới Pakistan, hỗ trợ quân đội nước này điều phối những hoạt động sử dụng UAV nhằm vào Ấn Độ.
Hai nhân viên quân sự Thổ Nhĩ Kỳ cũng được cho là đã thiệt mạng tại Pakistan trong các đòn tấn công của Ấn Độ. Tuy nhiên, thông tin này không được Ankara chính thức xác nhận.
Song song với sự hợp tác quân sự, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã lên án hành động quân sự của Ấn Độ và công khai bày tỏ sự đoàn kết với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif.
Lập trường của Ankara lập tức gây phản ứng mạnh tại Ấn Độ. Cuộc đối đầu ngoại giao nhanh chóng lan sang lĩnh vực kinh tế, khiến nhiều doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ trở thành đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Các hiệp hội thương nhân Ấn Độ công khai kêu gọi tẩy chay hàng hóa nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều hợp đồng kinh doanh và kế hoạch liên doanh bị hủy bỏ hoặc đình chỉ.
Trên mạng xã hội, một chiến dịch rộng khắp cũng được phát động nhằm kêu gọi người dân Ấn Độ không lựa chọn Thổ Nhĩ Kỳ làm điểm đến du lịch.
Trong bối cảnh đó, tập đoàn dịch vụ hàng không Çelebi trở thành một trong những doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên và nổi bật nhất bị loại khỏi thị trường Ấn Độ.
Căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ tăng cao sự vụ việc. Ảnh: YT
Çelebi bị loại khỏi thị trường Ấn Độ
Ngày 15/5/2025, Cục An ninh Hàng không Dân dụng Ấn Độ thu hồi giấy phép an ninh của các công ty con thuộc Çelebi tại nước này.
Quyết định được đưa ra chưa đầy một tuần sau khi Ấn Độ và Pakistan đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 10/5.
Trước thời điểm bị thu hồi giấy phép, Çelebi Airport Services đang cung cấp dịch vụ phục vụ mặt đất tại chín sân bay ở Ấn Độ, trong đó có Delhi, Mumbai, Bengaluru, Hyderabad, Chennai, Goa, Kochi và Kannur.
“Nhận thức được tính nghiêm trọng của vấn đề cũng như yêu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia, chúng tôi đã xem xét những đề nghị này và Bộ Hàng không Dân dụng đã thu hồi giấy phép an ninh của công ty nói trên”, Thứ trưởng Hàng không Dân dụng Ấn Độ Murlidhar Mohol thông báo trên mạng xã hội X.
Sau quyết định của chính phủ, các đơn vị khai thác sân bay tại Ấn Độ đồng loạt chấm dứt hợp đồng với Çelebi và chuyển giao hoạt động cho những nhà cung cấp dịch vụ khác.
Çelebi sau đó khởi kiện quyết định của chính phủ Ấn Độ lên Tòa án Cấp cao Delhi.
Doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ lập luận rằng giấy phép của họ đã được gia hạn thêm năm năm vào tháng 11/2022, sau khi hoàn tất các cuộc đánh giá an ninh.
Çelebi cũng nhấn mạnh rằng công ty đã hoạt động tại Ấn Độ suốt 17 năm mà không ghi nhận bất kỳ vi phạm an ninh nào.
Tuy nhiên, chính phủ Ấn Độ cho rằng các đơn vị cung cấp dịch vụ mặt đất tại sân bay có khả năng tiếp cận sâu với cơ sở hạ tầng vật lý và dữ liệu hành khách, bao gồm cả thông tin liên quan đến hoạt động di chuyển của những nhân vật quan trọng.
New Delhi lập luận rằng điều này làm phát sinh những lo ngại thực sự đối với an ninh quốc gia, bao gồm nguy cơ gián điệp và khả năng cơ sở hạ tầng hậu cần bị sử dụng cho mục đích kép khi xảy ra xung đột với bên ngoài.
Sau khi xem xét các tài liệu mật do chính phủ đệ trình, Tòa án Cấp cao Delhi đã bác đơn kiện của Çelebi.
Quyết định này gần như khép lại khả năng doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục hoạt động tại các sân bay Ấn Độ, đồng thời mở đường cho việc chuyển giao toàn bộ hoạt động của công ty sang các nhà cung cấp khác.
Çelebi Airport Services chịu thiệt hại nặng nề tại Ấn Độ. Ảnh: Monitor
Doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ mất hàng tỷ USD tại Ấn Độ
Theo EurAsian Times, Çelebi chỉ là một trong nhiều doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ phải chịu tổn thất khi quan hệ giữa Ankara và New Delhi lao dốc.
Từ hàng không, xây dựng, công nghệ giao thông đến công nghiệp đóng tàu, các hợp đồng và dự án liên quan đến doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ có tổng giá trị lên tới hàng tỷ USD đã bị chấm dứt, đình chỉ hoặc đưa ra xem xét lại.
Đáng chú ý nhất là thỏa thuận trị giá khoảng 2 tỷ USD liên quan đến Anadolu Shipyard của Thổ Nhĩ Kỳ. Công ty này từng tham gia hỗ trợ một dự án đóng tàu lớn của Ấn Độ, nhưng quan hệ hợp tác sau đó bị chấm dứt.
Việc hủy bỏ dự án diễn ra trong bối cảnh New Delhi ngày càng lo ngại về quan hệ quân sự chặt chẽ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.
Bên cạnh dự án đóng tàu, doanh nghiệp công nghệ Asis Elektronik của Thổ Nhĩ Kỳ cũng mất các hợp đồng liên quan đến hệ thống thu phí tự động cho những tuyến metro tại Bhopal và Indore, với tổng giá trị khoảng 27 triệu USD.
Các dự án có sự tham gia của tập đoàn xây dựng Gülermak cũng bị rà soát. Doanh nghiệp này từng tham gia nhiều dự án đường sắt đô thị lớn tại Ấn Độ, nhưng sau đó phải rút khỏi một số kế hoạch mới.
Trong lĩnh vực hàng không, hãng IndiGo của Ấn Độ chịu sức ép phải chấm dứt thỏa thuận thuê máy bay với Turkish Airlines. Các hoạt động hợp tác khác giữa doanh nghiệp hai nước cũng bị đặt dưới sự giám sát chặt chẽ hơn.
Ngoài những hợp đồng có thể xác định trực tiếp bằng tiền, doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ còn phải đối mặt với tổn thất dài hạn khi hình ảnh của nước này suy giảm mạnh trong mắt người tiêu dùng Ấn Độ.
Các hiệp hội thương nhân kêu gọi ngừng nhập khẩu táo, đá cẩm thạch, quần áo và nhiều mặt hàng khác có nguồn gốc Thổ Nhĩ Kỳ.
Lĩnh vực du lịch cũng chịu ảnh hưởng khi nhiều công ty lữ hành Ấn Độ ngừng quảng bá các chuyến đi tới Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi người dùng mạng xã hội kêu gọi hủy vé và thay đổi điểm đến.
Trong bức tranh thiệt hại lên tới hàng tỷ USD ấy, Çelebi là doanh nghiệp phải hứng chịu một trong những cú đánh nhanh và nặng nề nhất.
Bà Canan Çelebioğlu, Chủ tịch Çelebi Holding, mới đây lần đầu công khai lên tiếng về việc giấy phép của công ty bị hủy bỏ tại Ấn Độ.
Trả lời Bloomberg HT, bà cho biết gần 500 triệu USD giá trị kinh doanh cùng thành quả mà Çelebi gây dựng suốt 17 năm tại thị trường này đã bị xóa sạch “chỉ trong một ngày”.
Đối với Çelebi, đây không chỉ là việc mất một vài hợp đồng hoặc phải rút khỏi một số sân bay. Doanh nghiệp đã mất toàn bộ vị thế được xây dựng trong gần hai thập niên tại một trong những thị trường hàng không phát triển nhanh nhất thế giới.
Từ dự án trị giá 2 tỷ USD bị chấm dứt đến gần 500 triệu USD giá trị kinh doanh của Çelebi bị xóa sạch, những trường hợp này cho thấy hậu quả kinh tế ngày càng lớn mà các doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ phải gánh chịu tại Ấn Độ.
Sự ủng hộ mà chính quyền Tổng thống Erdogan dành cho Pakistan vì thế không còn chỉ là một lựa chọn ngoại giao. Đối với nhiều doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ, lựa chọn ấy đã trở thành cái giá được tính bằng những hợp đồng trị giá hàng tỷ USD và nguy cơ đánh mất một thị trường khổng lồ.
Nhật Minh (Theo EurAsian Times)
