Liên quan đến vụ việc một người đàn ông bất ngờ đổ gục rồi tử vong khi đang chơi pickleball tại TP.HCM, nhiều người hoang mang lo lắng liệu có phải người trung niên thì không nên chơi pickleball để giảm thiểu rủi ro? BS Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) mới đây có những chia sẻ liên quan.
"Cả hai nhóm đều có "điểm yếu" riêng, nhưng cách chủ quan lại khác nhau", BS Nguyễn Huy Hoàng nói. Cụ thể:
Ở người trẻ
Ở người trẻ (dưới khoảng 30 tuổi), đa số vấn đề khi chơi pickleball là chấn thương phần mềm, bong gân, va chạm. Tuy nhiên, nhóm này dễ coi thường các dấu hiệu tim mạch vì nghĩ mình còn khỏe. Ngất thoáng qua, tức ngực khi gắng sức, đánh trống ngực bất thường, hụt hơi hơn bạn cùng trình độ… thường bị đổ lỗi cho "thiếu thể lực", "chưa quen vận động", "hôm nay uống nhiều cà phê". Nếu phía sau là bệnh cơ tim phì đại, bất thường mạch vành bẩm sinh hay rối loạn dẫn truyền, sự chủ quan này có thể rất nguy hiểm.
Nhóm 25–45 tuổi là lứa "vừa trẻ vừa bận". Họ làm việc áp lực, ít vận động trong nhiều năm, tăng cân, ăn mặn, uống cà phê, đôi khi hút thuốc, uống rượu. Khi bước vào pickleball, họ thường chơi với tinh thần "xả stress", dễ ham hố quá sức, đánh nhiều set trong một buổi, đặc biệt là nam giới. Đây là nhóm bắt đầu xuất hiện tăng huyết áp, mỡ máu cao, rối loạn đường huyết nhưng chưa được phát hiện. Những cơn đau ngực nhẹ, khó thở, nhói ngực khi gắng sức là lời cảnh báo sớm của tim, cần được lắng nghe.
Ở người trung niên và lớn tuổi
Người trung niên và lớn tuổi (trên 45–50 tuổi) là nhóm nguy cơ cao nhất cho nhồi máu cơ tim và ngừng tim khi chơi thể thao. Họ thường có ít nhất một yếu tố: tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, thừa cân, ít vận động lâu năm, tiền sử gia đình có người đột tử sớm. Nhiều người vẫn cảm thấy mình "khỏe", vì vẫn đi làm, sinh hoạt bình thường, chỉ hơi mệt khi leo cầu thang. Khi tham gia pickleball, họ được bạn bè rủ rê, hứng thú, thi đấu hết mình, vô tình đẩy tim lên mức làm việc quá sức.
Thời tiết và thời điểm chơi cũng làm nguy cơ khác nhau. Người trẻ hay chọn chơi tối muộn sau giờ làm, có khi sau một ngày thiếu ngủ, ăn uống thất thường. Người lớn tuổi lại hay chơi sáng sớm hoặc chiều tối lạnh, khi mạch máu co lại mạnh, huyết áp dễ tăng. Cả hai nhóm đều mắc chung một sai lầm: Đánh xong là vào tắm ngay, uống nước lạnh, hoặc tiếp tục ngồi lai rai, nói chuyện, uống bia mà không để ý cơ thể đang cần nghỉ ngơi và bù nước, bù điện giải đúng cách.
Làm sao để cả người trẻ lẫn trung niên chơi pickleball an toàn?
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, để pickleball thực sự là "bạn đồng hành lâu dài" cho sức khỏe, cả hai nhóm tuổi cần chuyển từ "chơi cho vui" sang "chơi có trách nhiệm với tim mình".
Với người trẻ, dù cảm thấy khỏe, bạn vẫn nên kiểm tra tim mạch cơ bản nếu có một trong các dấu hiệu sau: Đau ngực, choáng, ngất khi vận động; hồi hộp, đánh trống ngực bất thường; khó thở hơn người cùng tuổi khi chơi; trong gia đình có người đột tử, nhồi máu cơ tim, đột quỵ ở tuổi còn trẻ. Khám tim mạch giúp phát hiện sớm các bất thường bẩm sinh hoặc rối loạn nhịp tiềm ẩn. Bạn cũng nên xây dựng nền tảng thể lực bằng đi bộ nhanh, chạy nhẹ, tập sức mạnh, thay vì "lao vào" chơi pickleball quá nhiều buổi ngay từ đầu.
Với người trung niên và lớn tuổi, đặc biệt là người có bệnh nền, tầm soát tim mạch trước khi chơi rất quan trọng. Khám, đo huyết áp, điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm mỡ máu, đường huyết giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và khuyên bạn nên chơi ở mức độ nào: Tập nhẹ, trung bình hay có thể thi đấu cường độ cao. Nếu đã được chẩn đoán bệnh mạch vành, tăng huyết áp, tiểu đường, cần dùng thuốc đều đặn, tái khám đúng hẹn, không tự ý bỏ thuốc vì "thấy khỏe hơn nhờ chơi thể thao".
Về thói quen tập luyện, cả người trẻ lẫn người trung niên nên:
Khởi động ít nhất 10–15 phút bằng xoay khớp, đi bộ nhanh, chạy chậm.
Bù đủ nước và điện giải trong và sau khi chơi, không đợi tới khi khát cháy mới uống.
Kết thúc trận đấu bằng đi bộ nhẹ, giãn cơ, không ngồi bệt xuống ngay.
Tránh chơi khi đang sốt, mệt, thiếu ngủ, say rượu, vừa ăn quá no hoặc đang đói lả.
Quan trọng hơn, đừng cố chơi tiếp khi cơ thể đã bật tín hiệu đỏ: Đau hoặc nặng ngực, khó thở khác thường, chóng mặt, choáng, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn. Dừng trận đấu, báo cho bạn chơi, nghỉ nơi thoáng mát. Nếu triệu chứng không giảm hoặc nặng lên, cần đi khám sớm. Với người từng có cơn đau ngực gắng sức, càng tuyệt đối không được phớt lờ.
Ở cấp độ sân chơi và cộng đồng, việc phổ biến kỹ năng sơ cứu, đặc biệt là ép tim ngoài lồng ngực và cách sử dụng máy sốc tim tự động (AED), nên trở thành một phần văn hóa của các câu lạc bộ pickleball. Nếu sân có điều kiện, trang bị AED và treo hướng dẫn CPR rõ ràng, dễ hiểu sẽ là "lá chắn" quan trọng bảo vệ người chơi ở mọi lứa tuổi.
Tuấn Khang
