Gia đình của Henrietta Lacks vừa đạt được thỏa thuận dàn xếp với tập đoàn dược phẩm Novartis, khép lại một phần trong cuộc chiến pháp lý xoay quanh việc thương mại hóa dòng tế bào HeLa - "tế bào bất tử" nổi tiếng.
Thỏa thuận đã được hoàn tất tại tòa án liên bang ở bang Maryland, Mỹ. Tuy nhiên, các điều khoản tài chính cụ thể không được công bố.
Trong tuyên bố chung, hai bên cho biết họ “hài lòng vì đã tìm được cách giải quyết vụ việc do đại diện di sản của Henrietta Lacks đệ trình ngoài tòa án” đồng thời từ chối bình luận thêm.
Henrietta Lacks
Vụ kiện được nộp vào năm 2024, trong đó phía gia đình yêu cầu Novartis hoàn trả “toàn bộ lợi nhuận ròng thu được từ việc thương mại hóa dòng tế bào HeLa”. Đơn kiện mô tả đây là những “tế bào bị đánh cắp”.
Henrietta Lacks qua đời ở tuổi 31 vì một dạng ung thư cổ tử cung tiến triển nhanh. Trước khi bà mất vào năm 1951, các bác sĩ tại Johns Hopkins Hospital đã lấy mẫu tế bào từ khối u của bà và chuyển cho các nhà nghiên cứu mà không có sự đồng ý của bà hay gia đình.
Những tế bào này, sau đó được đặt tên là HeLa, trở thành một trong những công cụ quan trọng nhất của khoa học hiện đại. Nhờ khả năng phân chia gần như vô hạn trong phòng thí nghiệm, chúng đã góp phần vào nhiều bước đột phá y học, bao gồm phát triển vaccine bại liệt, lập bản đồ gen và cả vaccine COVID-19. Chính vì vậy, đây được coi như 'tế bào bất tử' .
Thỏa thuận với Novartis là lần dàn xếp thứ hai mà đại diện di sản của Lacks đạt được trong chiến dịch pháp lý đang tiếp diễn.
Trước đó, vào năm 2023, gia đình đã đạt được một thỏa thuận không tiết lộ giá trị với công ty công nghệ sinh học Thermo Fisher Scientific. Các luật sư lập luận rằng công ty này đã tiếp tục bán và sản xuất hàng loạt tế bào HeLa dù biết rõ rằng mô của Lacks bị lấy đi mà không có sự đồng thuận.
Luật sư đại diện cho gia đình, trong đó có luật sư dân quyền nổi tiếng Ben Crump, cho rằng Thermo Fisher đã cố ý thương mại hóa các tế bào này dù hoàn toàn nhận thức được hoàn cảnh ban đầu khi chúng được lấy từ Bệnh viện Johns Hopkins.
Hiện các vụ kiện nhằm vào Ultragenyx Pharmaceutical và Viatris vẫn đang được tiến hành. Đội ngũ luật sư của gia đình cho biết có thể sẽ tiếp tục có thêm hành động pháp lý trong thời gian tới.
Nguồn: CNN
Phạm Trang
