Tờ The Nation (Thái Lan) mới đây đã có bài viết với tiêu đề: "Cuộc chiến sầu riêng: Việt Nam sắp vượt Thái Lan trên thị trường Trung Quốc trong vòng ba năm tới".
Trích dẫn bản phân tích mới nhất từ ngân hàng HSBC, The Nation đưa tin rằng mối liên kết kinh tế giữa ASEAN và Trung Quốc đang đạt mức cao kỷ lục, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và nhu cầu của Trung Quốc đối với các mặt hàng nông sản.
Theo Yun Liu - chuyên gia kinh tế ASEAN tại HSBC Global Research - kim ngạch thương mại song phương giữa ASEAN và Trung Quốc đạt 984 tỷ USD vào năm 2024.
ASEAN đã giữ vị trí là đối tác thương mại hàng đầu của Trung Quốc trong 5 năm liên tiếp và dự kiến sẽ tiếp tục chứng kiến lượng giao dịch phá kỷ lục vào năm 2026.
'Vua của các loại trái cây' đang cạnh tranh gay gắt
Mặc dù hàng điện tử và thiết bị điện chiếm 30% tổng kim ngạch thương mại ASEAN - Trung Quốc, nhưng thị trường sầu riêng - được mệnh danh là "Vua của các loại trái cây" - mới thực sự trở thành "chiến trường khốc liệt nhất".
Sầu riêng Thái Lan đã thống trị thị trường nhập khẩu của Trung Quốc kể từ năm 2005, nhưng bản phân tích của HSBC nhấn mạnh sự cạnh tranh mạnh mẽ từ Việt Nam. Sau khi bắt đầu được phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc vào năm 2022, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đã đạt 3 tỷ USD vào năm 2024. Chỉ trong ba năm, thị phần của sầu riêng Việt Nam tại Trung Quốc đã tăng vọt từ 0 lên hơn 40%.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh dự kiến sẽ càng gay gắt hơn sau khi Malaysia được phép xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc từ tháng 8 năm ngoái.
Chiến lược 'Trung Quốc +1'
Theo HSBC, căng thẳng thương mại đang diễn ra giữa Washington và Bắc Kinh đã củng cố vị thế của ASEAN như một điểm đến chính cho chiến lược "Trung Quốc +1". Sáu quốc gia ASEAN hiện thu hút 14,5% tổng vốn FDI toàn cầu, trong đó một phần đáng kể đến từ Trung Quốc.
Bản phân tích của HSBC nêu chi tiết cách Trung Quốc điều chỉnh các khoản đầu tư của mình để phù hợp với thế mạnh của từng thành viên ASEAN:
- Thái Lan: Đang trỗi dậy trở lại như một cường quốc xe điện (EV), với các cơ sở sản xuất lớn được thành lập bởi các nhà sản xuất xe điện BYD, Great Wall Motor và SAIC của Trung Quốc.
- Indonesia: Thu hút các tập đoàn luyện niken và sản xuất pin khổng lồ như CATL và Tsingshan của Trung Quốc.
- Việt Nam: Củng cố vai trò là trung tâm lắp ráp điện tử tiêu dùng toàn cầu.
Việt Nam: Củng cố vai trò là trung tâm lắp ráp điện tử tiêu dùng toàn cầu. Ảnh: Getty
Xu thế đầu tư khó có thể chững lại
Trong bối cảnh thế giới đang dõi theo những động thái trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump, HSBC cho rằng mặc dù rủi ro về thuế quan vẫn còn tồn tại, nhưng xu thế đầu tư của Trung Quốc vào Đông Nam Á khó có thể chững lại.
Tính riêng tại Thái Lan, các đơn xin đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã tăng vọt lên gần 7% GDP, với 40% tổng vốn đầu tư được phê duyệt trong năm 2025 đến từ Trung Quốc - chủ yếu trong các lĩnh vực kỹ thuật số, kim loại và điện tử. Tuy nhiên, bản phân tích của HSBC cảnh báo về những trở ngại tiềm tàng, bao gồm cuộc tổng tuyển cử sắp tới tại nước này vào tháng 2/2026, và những căng thẳng dai dẳng ở khu vực biên giới với Campuchia.
HSBC kết luận rằng thành công lâu dài của ASEAN không chỉ nằm ở việc trở thành một lựa chọn thay thế tạm thời của Trung Quốc, mà còn ở khả năng chiếm lĩnh thị phần lớn hơn trên thị trường toàn cầu một cách bền vững thông qua những mối quan hệ công nghiệp mới được thiết lập này.
Duy Nguyễn
Theo The Nation
