Mùa hè năm 1994, cả thế giới chết lặng khi trái bóng từ chân Roberto Baggio bay vọt lên bầu trời Pasadena.
Khoảnh khắc ấy khép lại trận chung kết World Cup đầu tiên phải phân định bằng loạt luân lưu, đồng thời biến Italia từ vị trí “chạm tay vào thiên đường” thành kẻ thất bại đau đớn nhất giải đấu.
32 năm sau, World Cup lại trở về Bắc Mỹ với ba nước đồng chủ nhà gồm United States, Canada và Mexico. Nhưng lần này, với người Italia, nỗi đau thậm chí còn lớn hơn.
Nếu năm 1994 họ gục ngã ngay trước cửa thiên đường, thì ở World Cup 2026, Azzurri thậm chí còn chẳng thể bước vào “khu gửi xe”.
World Cup 1994 và hành trình của một người hùng cô độc
World Cup 1994 không phải giải đấu dễ dàng với Italia.
Đội bóng áo thiên thanh khởi đầu chật vật ở vòng bảng, nguy cơ bị loại sau trận thua Ireland. Nhưng rồi Roberto Baggio xuất hiện đúng lúc để cứu cả đội tuyển với bàn thắng phút 69, giúp đội nhà thắng Na Uy 1-0. Trận cuối cùng, Italia hòa Mexico 1-1, đứng hạng ba chung cuộc ở bảng E và đi tiếp.
Khi ấy, Baggio đang là đương kim Quả bóng vàng châu Âu và Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA. Anh được xem là thiên tài lớn nhất bóng đá Italia đầu thập niên 1990 – nghệ sĩ mang mái tóc đuôi ngựa nổi tiếng cùng cái chân phải ma thuật.
Sau giai đoạn đầu mờ nhạt vì chấn thương, Baggio bùng nổ ở vòng knock-out.
Anh ghi cú đúp vào lưới Nigeria ở vòng 1/8 để kéo Italia từ bờ vực bị loại trở lại cuộc chơi. Tại tứ kết, chính Baggio ghi cả hai bàn giúp Italia thắng Tây Ban Nha 2-1. Đến bán kết gặp Bulgaria, anh tiếp tục lập cú đúp đưa Azzurri tiến vào trận chung kết.
Gần như một mình Baggio đã kéo Italia tới trận đấu cuối cùng.
Nhưng định mệnh luôn tàn nhẫn với những thiên tài.
Chung kết không bàn thắng và cú đá ám ảnh cả thế giới
Ngày 17/7/1994, hơn 94.000 khán giả lấp kín sân Rose Bowl ở Pasadena để chứng kiến trận chung kết giữa Brazil và Italia.
Đó là trận đấu căng thẳng, chặt chẽ và đầy toan tính. Sau 120 phút, hai đội hòa nhau 0-0. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử chung kết World Cup không có bàn thắng và phải giải quyết bằng loạt luân lưu.
Baggio bước vào trận với chấn thương gân kheo chưa hoàn toàn bình phục. Anh gần như không đạt trạng thái thể lực tốt nhất. Nhưng với vị thế ngôi sao số một, anh vẫn là niềm hy vọng lớn nhất của Italia.
Trong loạt sút luân lưu, Franco Baresi đá vọt xà còn Daniele Massaro bị thủ môn Claudio Taffarel cản phá. Khi Brazil dẫn 3-2, Baggio buộc phải ghi bàn ở lượt cuối để níu hy vọng cho Italia.
Rồi khoảnh khắc lịch sử xuất hiện.
Baggio chạy đà, tung cú sút bằng chân phải và đưa bóng bay thẳng lên trời. Brazil vô địch World Cup lần thứ tư, còn Roberto Baggio đứng bất động giữa Rose Bowl với hai tay chống hông – hình ảnh trở thành một trong những biểu tượng buồn nhất lịch sử bóng đá.
“Khoảnh khắc đau đớn nhất đời tôi”
Nhiều năm sau, Roberto Baggio thừa nhận cú đá năm ấy là ký ức không thể xóa khỏi cuộc đời ông.
Trong cuốn tự truyện, huyền thoại người Italia viết rằng thất bại ấy “ám ảnh suốt đời”.
Điều khiến nỗi đau trở nên lớn hơn nằm ở chỗ Baggio trước đó chính là người hùng của Italia. Nếu không có anh, Azzurri có lẽ đã bị loại từ vòng 1/8. Nhưng bóng đá luôn nghiệt ngã: người được nhớ đến nhiều nhất sau cùng lại là người đá hỏng quả luân lưu cuối cùng.
Dù vậy, theo thời gian, nhiều người hâm mộ bắt đầu nhìn Baggio bằng ánh mắt khác.
Thay vì xem anh là “tội đồ”, họ coi anh như biểu tượng của sự cô độc và áp lực mà một thiên tài phải gánh chịu. Thậm chí, chính hình ảnh cú sút vọt xà ấy lại khiến Roberto Baggio trở nên bất tử trong lịch sử World Cup.
Có những thất bại đau đớn đến mức vượt khỏi ranh giới thể thao để trở thành ký ức văn hóa toàn cầu. Cú đá của Baggio thuộc về nhóm đó.
World Cup trở lại Mỹ, nhưng Italia không còn ở đó
World Cup 2026 lẽ ra phải là dịp để Italia đối diện lại ký ức năm 1994 trên đất Mỹ.
Nhiều người từng tưởng tượng về một hành trình “chuộc lỗi lịch sử”, nơi Azzurri có thể viết lại câu chuyện dang dở ở Pasadena ba thập kỷ trước. Nhưng thực tế lại còn cay đắng hơn.
Sau thất bại trong cuộc đua giành vé, Italia tiếp tục lỡ hẹn với World Cup. Đây là lần thứ ba liên tiếp Azzurri không thể góp mặt ở ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.
Điều này gây sốc đặc biệt bởi Italia là đội tuyển giàu truyền thống bậc nhất lịch sử với bốn chức vô địch World Cup.
Năm 2018, họ vắng mặt sau thất bại trước Thụy Điển ở play-off. Đến năm 2022, Italy tiếp tục gục ngã trước Bắc Macedonia. Và giờ đây, World Cup 2026 trên đất Bắc Mỹ cũng diễn ra mà không có màu áo thiên thanh.
Sự đối lập ấy khiến người hâm mộ Italia càng thêm đau đớn.
Năm 1994, họ thua ở trận đấu cuối cùng của giải đấu, chỉ cách cúp vàng đúng một cú sút. Còn năm 2026, họ thậm chí không có cơ hội bước vào sân khấu World Cup.
Từ thiên đường Pasadena đến bóng tối hiện tại
Với người Italy, Rose Bowl năm 1994 giống như một cột mốc định mệnh.
Đó vừa là ký ức đau thương, vừa là thời khắc cuối cùng mà Italia thực sự ở rất gần ngai vàng World Cup trong vai trò một thế lực thống trị tuyệt đối.
Sau chức vô địch năm 2006 tại Germany, bóng đá Italia dần sa sút bởi nhiều vấn đề: hệ thống đào tạo chững lại, giải Serie A mất vị thế số một châu Âu, cơ sở hạ tầng tụt hậu và sự thiếu ổn định trong chiến lược phát triển bóng đá trẻ.
Từ đội tuyển từng khiến cả thế giới khiếp sợ bằng nghệ thuật phòng ngự và bản lĩnh knock-out, Italia giờ trở thành gã khổng lồ lạc lối.
Và thật trớ trêu, World Cup trở lại nước Mỹ – nơi từng chứng kiến cú đá nổi tiếng nhất đời Roberto Baggio – lại cũng là kỳ World Cup mà người Italia chỉ có thể đứng ngoài nhìn người khác tranh tài.
Khi thất bại trở thành một phần lịch sử
Dù đau đớn, cú sút hỏng của Roberto Baggio vẫn được nhắc đến với sự tôn trọng lớn từ giới bóng đá.
Bởi đôi khi, những thất bại ám ảnh nhất lại chính là điều khiến một huyền thoại sống mãi. Nếu Baggio ghi bàn năm ấy và Italia vô địch, có thể ông vẫn là một biểu tượng lớn. Nhưng cú sút lên trời ở Pasadena đã biến ông thành hình ảnh bất tử của World Cup.
Nó đại diện cho áp lực, sự mong manh và tính tàn nhẫn của bóng đá đỉnh cao.
32 năm sau, World Cup lại đến với nước Mỹ. Nhưng lần này, khi các sân vận động tại Bắc Mỹ chuẩn bị sáng đèn, người Italia sẽ nhìn giải đấu bằng cảm giác khác hẳn.
Họ không còn đau vì một cú sút hỏng nữa.
Họ đau vì đội tuyển của mình thậm chí còn không xuất hiện.
Đoàn Dự
