Con số 14,7% và vụ việc tạo ra nó
Ngày 20/7/2026, Văn phòng Ủy ban Bảo vệ Người tiêu dùng Thái Lan công bố tổng cộng 1.348 vụ khiếu nại liên quan tới xe điện trong giai đoạn 2024 tới 2026, gồm 556 vụ gửi tới cơ quan này và 792 vụ gửi tới Hội đồng Người tiêu dùng Thái Lan.
Trong bảng phân loại, nhóm khiếu nại về lỗi xe chiếm 47,3%, nhóm không được hoàn tiền đặt cọc chiếm 18,2%. Đứng thứ ba là nhóm khiếu nại vì hãng hạ giá sau khi khách đã mua, chiếm 14,7%. Nhóm khuyến mại không được thực hiện chiếm 13,1%, còn nhóm tai nạn và chậm sửa chữa chiếm 2,9%.
Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng Thái Lan Supamas Isarabhakdi xếp việc giá xe lao dốc sau khi khách mua thành một trong ba vấn đề lớn của thị trường xe điện, đứng cạnh hai vấn đề còn lại là xe hỏng hóc và khách bị bỏ rơi khi hãng đóng cửa. Tổng mức bồi thường mà cơ quan này ghi nhận qua các vụ việc dân sự đạt 103,1 triệu baht, tương đương khoảng 82,5 tỷ đồng theo tỷ giá khoảng 800 đồng mỗi baht.
Nhóm 14,7% này không xuất hiện từ hư không. Giữa năm 2024, BYD, thương hiệu đang dẫn đầu thị trường xe điện Thái Lan, điều chỉnh giá hai mẫu Atto 3 và Seal, với mức giảm lên tới 340.000 baht mỗi xe, tương đương khoảng 272 triệu đồng. Những người đã ký hợp đồng và nhận xe trước đó nhìn thấy tài sản của mình mất giá trong vài tháng, bằng đúng số tiền mà người mua sau không phải trả.
Phản ứng lan đủ rộng để chính phủ phải vào cuộc. Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng khi đó yêu cầu Văn phòng Ủy ban Bảo vệ Người tiêu dùng kiểm tra chiến dịch giảm giá này sau khi có thông tin người tiêu dùng chịu thiệt hại.
Nhà phân phối đưa ra một phương án khắc phục vào tháng 7/2024, theo đó khách đã mua Dolphin, Seal hoặc Atto 3 được hoàn tiền tới 50.000 baht, tương đương khoảng 40 triệu đồng. Điều kiện kèm theo nằm ở chỗ khoản tiền này chỉ được áp dụng khi khách mua thêm một chiếc xe thứ hai của cùng thương hiệu trước ngày 31/8/2024, đứng tên chính họ hoặc người thân trực hệ. Khách cũ còn được sạc pin với giá 4 baht mỗi kWh.
Cuối tháng 11/2024, thương hiệu này công bố đợt giảm giá tiếp theo với mức tới 400.000 baht, tương đương khoảng 320 triệu đồng, tức cao hơn cả đợt đã khiến chính phủ yêu cầu kiểm tra.
Cơ quan quản lý kết luận không có vi phạm
Kết quả kiểm tra không đi theo hướng mà người khiếu nại chờ đợi. Theo nguồn tin của Reuters, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng Thái Lan xác định việc công bố giá diễn ra đồng thời với việc giảm giá thực tế, nên không cấu thành vi phạm pháp luật về quảng cáo.
Khoản phạt duy nhất mà nhà phân phối và một lãnh đạo phải chịu là 120.000 baht, tương đương khoảng 96 triệu đồng, và lý do phạt không nằm ở chuyện giảm giá mà nằm ở việc không công bố giá trị của phần quà tặng kèm. Khoảng 10 khách hàng mua xe từ năm 2022, những người chứng kiến mức giảm vượt quá 400.000 baht, tính tới việc tự khởi kiện.
Kết luận đó vạch ra ranh giới rất rõ. Một hãng xe có toàn quyền hạ giá bất cứ lúc nào, và người mua trước không có công cụ pháp lý nào để đòi phần chênh lệch, trừ khi hãng vi phạm quy định về công bố thông tin.
Thị trường Việt Nam đang ở đâu?
Tháng 8/2026, thị trường Việt Nam chứng kiến một đợt giảm giá diện rộng ở nhóm xe Trung Quốc, trong đó MG ZS giảm 85 tới 96 triệu đồng, MG HS giảm 82 tới 88 triệu đồng, còn Haval Jolion giảm tới 100 triệu đồng với các xe mang số khung sản xuất năm 2025. Cùng thời điểm, Hyundai Santa Fe giảm tới 220 triệu đồng, tức mức giảm sâu nhất thị trường không thuộc về xe Trung Quốc.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập 23.723 xe nguyên chiếc có xuất xứ Trung Quốc, tăng 68,61% so với cùng kỳ. Lượng cung vượt cầu trên thị trường được ước tính khoảng 200.000 xe, tức áp lực xả hàng bằng giá sẽ còn kéo dài.
Khác biệt giữa hai thị trường nằm ở chỗ Thái Lan đã đi qua một vòng đầy đủ, từ khiếu nại tới điều tra rồi tới kết luận, và kết luận đó nói rằng người mua trước không được bảo vệ trước một đợt hạ giá. Việt Nam chưa có tiền lệ tương tự, nên câu trả lời cho câu hỏi ai chịu phần chênh lệch vẫn còn để ngỏ.
Sau hai năm, phía Thái Lan không sửa luật giá mà chọn hướng khác, gồm yêu cầu công bố thông tin đầy đủ trước khi bán, lập sổ điện tử tra cứu nhãn xe cho từng mẫu, và đưa ra chuẩn về thời gian sửa chữa. Cách tiếp cận này thừa nhận rằng giá là quyền của doanh nghiệp, còn thứ nhà nước can thiệp được là lượng thông tin mà người mua có trong tay trước khi ký.
PV
