Tôi từng rất sợ bị từ chối. Thích một người, tôi không dám nói trước. Muốn thử một công việc mới, tôi thường nghĩ đến khả năng mình không được chọn. Có những điều rất muốn làm nhưng cuối cùng lại bỏ qua chỉ vì sợ câu trả lời mình nhận được sẽ là “không”.
Tôi từng nghĩ đó là sự thận trọng. Nhưng càng lớn, tôi càng nhận ra mình không chỉ sợ cảm giác thất vọng. Tôi sợ điều mà một lời từ chối dường như nói về mình: có phải tôi chưa đủ tốt, chưa đủ thú vị hay chưa đủ xứng đáng?
Xem lại Sex Education, câu chuyện của Ruby Matthews khiến tôi nghĩ rất nhiều về điều đó.
Ruby Matthews và mối tình với Otis Milburn
Trong mùa 3 của Sex Education, Ruby Matthews và Otis Milburn bắt đầu một mối quan hệ mà ban đầu cả hai đều không nghĩ sẽ trở nên nghiêm túc. Ruby vốn là người rất chú trọng hình ảnh của mình, nhưng khi ở bên Otis, cô dần để cậu bước vào những phần riêng tư hơn trong cuộc sống.
Ruby đưa Otis về nhà, để cậu gặp bố mình và nhìn thấy một cuộc sống rất khác với hình ảnh cô thường thể hiện ở trường. Sau một thời gian hẹn hò, Ruby nhận ra mình thực sự có tình cảm với Otis và chủ động nói rằng cô yêu cậu.
Nhưng Otis không thể đáp lại.
Theo Netflix Tudum, mối quan hệ của họ kết thúc khi Otis thừa nhận mình không có cùng tình cảm với Ruby. Otis vẫn còn tình cảm với Maeve, trong khi Ruby đã thực sự nghiêm túc với mối quan hệ này.
Tôi nghĩ điều khiến câu chuyện này đáng nhớ không phải chỉ là Ruby bị thất tình. Đó là khoảnh khắc cô phải đối diện với một điều rất khó chấp nhận: mình có thể làm rất nhiều điều đúng, có thể chân thành với một người và vẫn không được người đó yêu lại.
Và điều đó không có nghĩa mình có vấn đề.
Tôi từng nghĩ bị từ chối nghĩa là mình kém cỏi
Nếu là tôi của vài năm trước, có lẽ tôi sẽ rất khó chấp nhận điều này.
Khi ai đó không chọn mình, tôi thường lập tức tìm nguyên nhân ở bản thân. Có phải mình chưa đủ tốt? Có phải mình nói điều gì sai? Có phải người kia thích một người khác vì người đó hơn mình ở điểm nào đó?
Tôi từng nghĩ nếu mình cố gắng hơn, thay đổi một chút hoặc trở nên hấp dẫn hơn, kết quả có thể sẽ khác.
Nhìn lại, tôi nhận ra cách suy nghĩ ấy đã xuất hiện từ rất lâu. Khi còn nhỏ, tôi quen với việc được khen khi làm tốt và bị nhắc nhở khi chưa đạt kỳ vọng. Dần dần, tôi hình thành một logic khá đơn giản: được lựa chọn nghĩa là mình tốt, còn không được lựa chọn nghĩa là mình chưa đủ tốt.
Logic ấy có thể phù hợp với một số tình huống ở trường học, nhưng nó không thể giải thích mọi mối quan hệ khi chúng ta trưởng thành.
Một người không yêu mình không có nghĩa mình không đáng được yêu. Một công việc không chọn mình không có nghĩa mình không có năng lực. Một người bạn từ chối lời mời cũng không nhất thiết có nghĩa họ không coi trọng mình.
Nhưng khi đã quen gắn sự từ chối với giá trị bản thân, chúng ta rất dễ quên mất điều đó.
Có một điều tôi đã hiểu sai từ nhỏ
Tôi từng nghĩ sự từ chối là một lời đánh giá. Nhưng thực ra, phần lớn thời gian, nó chỉ là một lựa chọn.
Otis không yêu Ruby theo cách Ruby yêu Otis. Điều đó chắc chắn khiến Ruby tổn thương, nhưng nó không phải là một cuộc bỏ phiếu để quyết định Ruby có đủ tốt hay không.
Theo Psychology Today, những người có mức độ nhạy cảm cao với sự từ chối có xu hướng diễn giải việc người khác không đáp lại hoặc không chấp nhận mình như một dấu hiệu cho thấy bản thân có vấn đề. Cách diễn giải này có thể khiến một tình huống cụ thể trở thành một phán xét rộng hơn về giá trị của chính mình.
Tôi thấy mình từng mắc đúng sai lầm đó. Một người không thích tôi, tôi nghĩ mình chưa đủ hấp dẫn. Một người không chọn tôi, tôi nghĩ mình chưa đủ giỏi. Một mối quan hệ kết thúc, tôi nghĩ mình đã không đủ tốt để giữ người kia lại.
Nhưng câu chuyện của Ruby khiến tôi hiểu rằng đôi khi không có "lỗi" nào cần tìm cả. Hai người có thể gặp nhau, chân thành với nhau và vẫn nhận ra họ không thể đi tiếp cùng nhau.
Tôi không cần được tất cả mọi người lựa chọn
Sau khi xem lại Sex Education, tôi không nghĩ mình sẽ lập tức hết sợ bị từ chối. Một lời "không" từ người mình yêu vẫn có thể rất đau. Không được chọn cho một công việc mình mong muốn vẫn có thể khiến mình thất vọng.
Nhưng tôi đang học cách không biến những chuyện ấy thành kết luận về bản thân.
Sau khi xem lại Sex Education, tôi học cách không biến những lời từ chối thành kết luận về bản thân. (Ảnh: Netflix)
Ruby Matthews không thể khiến Otis yêu mình chỉ bằng cách cố gắng nhiều hơn. Và tôi cũng không thể sống cả đời bằng cách cố trở thành một phiên bản hoàn hảo đến mức không ai có thể từ chối.
Điều tôi cần học không phải là làm sao để luôn được lựa chọn, mà là nếu một ngày nào đó nghe thấy một lời "không", tôi vẫn đủ tin vào mình để bước tiếp.
Bởi một lời từ chối có thể nói rằng "điều này không phù hợp với tôi", nhưng nó không nhất thiết nói rằng "bạn không đủ tốt".
Ngọc Hân (ghi)
