Trong Sex Education, nhân vật để lại cho tôi nhiều suy ngẫm nhất không phải là đám trẻ tuổi ẩm ương, mà lại là ông cựu Hiệu trưởng Michael Groff. Ở những mùa đầu, Michael là hiện thân rõ nét của một kẻ nắm quyền lực độc đoán và gia trưởng. Ông ta luôn tự cho mình là chuẩn mực của sự đúng đắn, nhìn cấp dưới, học sinh và chính đứa con trai ruột của mình bằng nửa con mắt. Ông dùng vị thế để đè bẹp người khác và khước từ mọi sự lắng nghe.
Cái giá phải trả cho sự kiêu ngạo ấy là một cú ngã đau đớn: vợ ly hôn, bị đình chỉ chức vụ hiệu trưởng, con trai xa lánh, phải dọn sang ở nhờ nhà anh trai trong cảnh thất nghiệp và cô độc. Chỉ đến khi chạm đáy, Michael mới chịu hạ cái tôi ngút ngàn xuống để làm những việc nhỏ nhất như dạy thay, làm vườn, học nấu ăn và đi trị liệu tâm lý.
Hành trình buông bỏ cái tôi của Michael Groff khiến tôi nhớ ngay đến đứa con trai của mình. Thằng bé cũng từng có một thời ngông nghênh, tự mãn như thế trước khi nhận một cú tát từ thực tế cuộc đời.
Ảo tưởng của một "chú cá lớn trong ao làng"
Suốt những năm tháng cấp ba, con trai tôi luôn là tâm điểm của trường lớp. Với bảng thành tích học tập xuất sắc, con luôn đứng top đầu khối và ẵm nhiều giải thưởng. Được thầy cô khen ngợi, bạn bè ngưỡng mộ, trong con dần hình thành một thói kiêu ngạo khó chịu.
Con bắt đầu nhìn những người xung quanh với ánh mắt xem thường. Có lần ngồi ở phòng khách, tôi tình cờ nghe thấy con gọi điện học nhóm với bạn. Khi cậu bạn cùng lớp chưa kịp hiểu một bài toán khó, con tôi đã gắt gỏng mắng xối xả vào tai nghe: "Sao mày ngu thế? Đầu chỉ để mọc tóc à?". Lúc đó, tôi đã nghiêm khắc chỉnh đốn, nhưng con chỉ vâng dạ cho qua chuyện, trong mắt vẫn lộ rõ vẻ bất cần của một kẻ tự cho mình là giỏi nhất.
Con sống trong sự tung hô của chiếc "ao làng" cấp ba quá lâu, đến mức ảo tưởng rằng mình đi đâu cũng sẽ là trung tâm của vũ trụ.
Cú sốc bước ra biển lớn
Cột mốc làm thay đổi hoàn toàn thái độ của con là khi bước chân vào một trường đại học thuộc top đầu cả nước. Con đỗ với số điểm rất cao và mang theo toàn bộ sự tự mãn bước vào giảng đường.
Thế nhưng, sự ngạo nghễ ấy nhanh chóng bị thực tế dập tắt chỉ sau vài tuần đầu tiên. Giảng đường đại học là nơi quy tụ những cá nhân xuất sắc nhất từ khắp mọi miền. Ở đó, con bàng hoàng nhận ra mình chỉ là một hạt cát vô cùng bình thường. Những kiến thức mà con từng tự hào hóa ra có người đã thành thạo từ rất lâu.
Con bắt đầu bị ngợp. Có những bài giảng con nghe đi nghe lại nhiều lần vẫn không hiểu, trong khi các bạn xung quanh tiếp thu rất nhanh và phản biện gãy gọn với giảng viên. Điểm số các bài kiểm tra đầu tiên của con chỉ lẹt đẹt ở mức trung bình của lớp.
Khoảng thời gian đó, tôi thấy con rơi vào trạng thái sốc nặng. Thằng bé ít nói hẳn, về nhà không còn khoe khoang hay bình phẩm người khác như trước. Nhưng điều tôi mừng nhất là thay vì trốn tránh hay cay cú, con đã dám đối diện với sự thật.
Để theo kịp chương trình, con buộc phải dẹp bỏ sự sĩ diện. Tôi thấy con bắt đầu chủ động nhắn tin hỏi bài, thậm chí muối mặt ngồi nhờ những người bạn mà trước đây con có thể đã từng xem thường giảng lại từng phần kiến thức chưa hiểu.
Trưởng thành bắt đầu từ sự khiêm tốn
Cú va vấp đầu đời ấy đã giúp con tôi thay đổi rất nhiều. Thằng bé không còn cái vẻ khệnh khạng, kênh kiệu của thời cấp ba, mà trở nên trầm tính, khiêm tốn và biết lắng nghe hơn. Con chăm chỉ học tập với tâm thế của một người đi học hỏi thực sự, biết tôn trọng điểm mạnh của người khác và thừa nhận những thiếu sót của bản thân.
Nhìn lại hành trình của Michael Groff trên phim và bước ngoặt của con trai mình ngoài đời, tôi càng thấm thía: Điểm số, địa vị hay chút hào quang nhất thời chưa bao giờ là tấm vé bảo chứng cho sự tôn trọng mãi mãi. Càng kiêu ngạo và dùng cái tôi để nhìn xuống người khác, cú ngã sau này sẽ càng đau đớn và cô độc.
Bị cuộc đời "tát" một cái thật đau khi vừa bước ra biển lớn đôi khi lại là điều may mắn nhất của một đứa trẻ. Bởi chỉ khi biết mình nhỏ bé, người ta mới bắt đầu học cách cúi đầu, khiêm tốn tích lũy và thực sự trưởng thành.
Minh Châu
