Xem mùa 3 của Sex Education, nhân vật cô hiệu trưởng mới Hope Haddon khiến tôi ớn lạnh hơn bất kỳ kẻ phản diện nào từng xuất hiện trên màn ảnh. Hope là hiện thân chuẩn xác nhất của kiểu người nắm quyền lực, chuyên nhân danh những điều cao đẹp để thực thi sự tàn nhẫn.
Cô ta bắt học sinh diễu hành kiểu quân phiệt, bắt những đứa trẻ đeo biển bêu riếu trước toàn trường chỉ vì trót làm trái quy định, thẳng tay dập tắt mọi cá tính riêng và ép buộc Cal phải mặc đồng phục nữ trái với bản dạng giới. Mỗi khi đối diện với phụ huynh hay hội đồng quản trị, Hope luôn nói những lời đao to búa lớn rằng mọi kỷ luật thép đều là để cứu vớt danh dự ngôi trường và chuẩn bị cho học sinh một hồ sơ hoàn hảo nhất. Nhưng bản chất thực sự phía sau lại vô cùng ích kỷ: Hope hành động vì nỗi ám ảnh kiểm soát, sự bất an nội tâm và khát vọng thăng tiến cá nhân. Cô ta trút hết những dằn vặt thất bại trong đời tư lên đầu những đứa trẻ vô tội, trong khi miệng vẫn không ngừng rao giảng khẩu hiệu vì tương lai của học trò.
Hình ảnh người phụ nữ đạo đức giả ấy đã kéo tôi quay về đúng những ngày tháng ngột ngạt của mùa thi chuyển cấp năm lớp 9.
Chiếc bẫy an toàn nhân danh tương lai của học trò
Hồi đó, bước vào giai đoạn nước rút chuẩn bị thi vào lớp 10, lực học của tôi chỉ ở mức khá, không quá nổi trội. Nguyện vọng tha thiết nhất của tôi lúc bấy giờ là thi vào một trường cấp ba công lập có tiếng gần nhà, nơi có môi trường học tập tốt và thuận tiện đi lại.
Thế nhưng, trong mắt cô giáo chủ nhiệm khi ấy, tôi lại là một "hạt nhân nguy hiểm" có nguy cơ kéo tụt thành tích thi cử của cả lớp.
Cô liên tục gọi điện riêng cho bố mẹ tôi, rồi gặp trực tiếp để "tư vấn định hướng". Bằng giọng điệu đầy vẻ quan tâm, cô ra sức thuyết phục bố mẹ nên hạ nguyện vọng của tôi xuống một ngôi trường thuộc top chót của huyện, nằm cách nhà tôi hơn chục cây số đường đất. Cô bảo rằng học sinh sức học bình thường thì phải biết liệu cơm gắp mắm, rằng thi trường kia cho chắc suất, chứ trượt cấp ba thì tương lai coi như bỏ đi. Cô khẳng định cô lo lắng cho tương lai của tôi nên mới khuyên can hết nước hết cái như vậy.
Một đứa trẻ 15 tuổi như tôi lúc đó cảm thấy vô cùng uất ức. Tôi nhận ra rất rõ sự toan tính đằng sau những lời lẽ ngọt nhạt ấy: Cô muốn giữ tỷ lệ đỗ tốt nghiệp và vào công lập của lớp đạt tuyệt đối 100% để bảo đảm danh hiệu giáo viên dạy giỏi của mình, chứ không hề có một chút niềm tin nào dành cho sự nỗ lực của học trò.
Ý chí chứng minh bản thân và điểm tựa từ gia đình
Không chấp nhận để người khác đóng đinh số phận mình ở một ngôi trường xa xôi, tôi lao vào học như một kẻ liều mạng. Những đêm thức trắng bên bàn học, những tập đề thi chất cao như núi và sự kiên trì từng ngày đã đem lại kết quả. Trong các đợt thi thử và kiểm tra khảo sát sau đó, điểm số của tôi tăng vọt rõ rệt, luôn nằm chắc chắn trong nhóm điểm an toàn của trường tôi mong muốn.
Thế nhưng, trước sự tiến bộ trông thấy của học trò, cô giáo vẫn dửng dưng. Cô vẫn tiếp tục ép bố mẹ tôi ký vào phiếu đăng ký trường top dưới, vẫn đem bài ca rủi ro ra dọa dẫm vì sợ tôi "học tài thi phận" rồi làm hỏng bảng thành tích vàng của lớp.
May mắn lớn nhất trong cuộc đời tôi năm ấy là bố mẹ đã không nghe theo lời thao túng của cô giáo. Nhìn thấy con gái gầy rộc đi vì cày cuốc, nhìn thấy sự quyết tâm cháy bỏng trong từng trang vở luyện đề, bố mẹ đã ôm tôi vào lòng và bảo: "Bố mẹ tin con làm được. Con cứ mạnh dạn thi vào trường con thích, nếu lỡ có trượt thì bố mẹ cùng con tìm hướng đi khác, không việc gì phải sợ".
Chính niềm tin trọn vẹn của bố mẹ đã trở thành chiếc phao cứu sinh vững chắc nhất, giúp tôi bước vào phòng thi với tâm thế tự tin nhất. Và mùa hè năm ấy, tôi đã đỗ vào ngôi trường mơ ước với số điểm thừa hơn hai điểm.
Đừng nhân danh đứa trẻ để phục vụ cho sự ích kỷ của người lớn
Ngày tôi cầm giấy báo trúng tuyển đến trường nộp hồ sơ, cô giáo nở một nụ cười xã giao và chúc mừng tôi như thể đó là công lao định hướng của cô, hoàn toàn quên mất những lần cô từng tìm cách dập tắt ước mơ của một đứa trẻ.
Nhân vật Hope trên phim hay câu chuyện cô giáo cũ năm xưa là lời nhắc nhở sâu sắc về sự nguy hiểm của những kẻ nắm quyền lực trong môi trường giáo dục nhưng lại thiếu vắng cái tâm chân chính. Khi người lớn đặt danh dự, thành tích cá nhân lên trên sự trưởng thành và khát vọng của học trò, những lời khuyên đưa ra thực chất chỉ là những chiếc xiềng xích nhân danh sự an toàn.
Một người thầy thực thụ không phải là người tìm mọi cách để làm đẹp bảng điểm hay tỷ lệ đỗ đạt của mình, mà là người biết nhìn thấy tiềm năng của học trò ngay cả khi các em còn vụng về, và sẵn sàng trao cho đứa trẻ niềm tin để chúng dám vượt qua giới hạn của chính mình.
Minh Châu
