Khi con bước vào cấp 2, nhiều cha mẹ bắt đầu nghĩ rằng con đã lớn, đã có thể tự chăm sóc bản thân và phần nào tự chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình. Chiếc điện thoại vì thế cũng dần được xem như một vật dụng cần thiết, phục vụ việc học, liên lạc với bạn bè và giáo viên. Không ít phụ huynh tin rằng chỉ cần dặn con cẩn thận, con sẽ biết cách tránh những điều không phù hợp.
Nhưng tuổi cấp 2 cũng chính là giai đoạn trẻ bắt đầu có nhiều thay đổi về tâm lý, cảm xúc và nhu cầu được kết nối. Các em tò mò hơn về thế giới xung quanh, muốn có không gian riêng và đôi khi ngại chia sẻ với cha mẹ những điều mình đang quan tâm. Trong khi đó, thế giới trên màn hình lại rộng hơn rất nhiều so với những gì người lớn có thể nhìn thấy.
Một phụ huynh có con học cấp 2 mới đây vô tình phát hiện con có những cuộc trò chuyện nhạy cảm với một người đàn ông lạ qua mạng xã hội. Theo chia sẻ, người này liên tục gửi những hình ảnh, video mang tính "người lớn" và đề nghị con anh thực hiện những hành vi tương tự, thậm chí còn muốn gọi video.
Theo chia sẻ, người này liên tục gửi những hình ảnh, video không phù hợp và đề nghị con anh thực hiện những hành vi tương tự, thậm chí còn muốn gọi video. (Ảnh: FBNV)
Thông tin trên khiến nhiều phụ huynh giật mình, bởi đây không còn đơn thuần là câu chuyện trẻ sử dụng điện thoại quá nhiều, chơi game hay lơ là việc học. Phía sau một chiếc điện thoại có thể là cả một thế giới mà cha mẹ không dễ dàng nhìn thấy.
Khi chiếc điện thoại trở thành cánh cửa bước vào thế giới của người lạ
Trong câu chuyện được chia sẻ, người cha cho biết trước đó từng hạn chế việc con sử dụng điện thoại, nhưng việc quản lý không thống nhất giữa hai vợ chồng khiến đứa trẻ vẫn có điều kiện tiếp xúc với thiết bị theo sở thích. Đến khi tình cờ kiểm tra điện thoại, gia đình mới phát hiện cuộc trò chuyện bất thường.
Điều đáng lo là những tình huống tương tự không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một lời đề nghị khiếm nhã. Một người lạ trên mạng có thể bắt đầu bằng những câu hỏi rất bình thường, làm quen, trò chuyện, khen ngợi hoặc tỏ ra quan tâm. Khi đứa trẻ dần cảm thấy tin tưởng, cuộc trò chuyện mới được dẫn sang những nội dung riêng tư hơn.
Với một đứa trẻ đang ở tuổi dậy thì, sự tò mò, nhu cầu được công nhận và mong muốn có một người lắng nghe có thể khiến các em dễ bị tác động hơn người lớn tưởng. Đặc biệt, trẻ có thể không nhận ra mình đang bị thao túng cho đến khi sự việc đã đi quá xa.
Nguy hiểm không chỉ nằm ở những nội dung trẻ nhìn thấy
Một số phụ huynh cho rằng chỉ cần kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại, cài phần mềm quản lý hoặc yêu cầu con không kết bạn với người lạ là đủ.
Thực tế, vấn đề phức tạp hơn.
Một đứa trẻ có thể biết cách xóa lịch sử trò chuyện, chuyển sang ứng dụng khác, sử dụng tài khoản phụ hoặc đơn giản là giấu cha mẹ vì sợ bị mắng. Trong khi đó, những đối tượng xấu trên mạng có thể sử dụng nhiều cách khác nhau để tạo lòng tin, khai thác thông tin cá nhân hoặc dụ trẻ gửi hình ảnh nhạy cảm. Khi đã có hình ảnh hoặc video, nguy cơ tiếp theo có thể là đe dọa, tống tiền, ép buộc trẻ tiếp tục gửi nội dung hoặc phát tán hình ảnh.
Điều đáng sợ nhất là nạn nhân thường là trẻ em, trong khi các em lại có xu hướng tự trách mình và sợ cha mẹ phát hiện. Bởi vậy, giáo dục trẻ về an toàn trên môi trường mạng cần bắt đầu trước khi sự cố xảy ra.
Không nên chỉ chọn giữa "cấm hoàn toàn" và "thả nổi"
Sau câu chuyện trên, nhiều phụ huynh cho rằng nên cấm trẻ sử dụng điện thoại cho đến khi đủ 18 tuổi. Một số người khác lại cho rằng điện thoại là công cụ cần thiết bởi học sinh ngày nay có thể phải nhận thông báo, làm bài tập hoặc trao đổi với giáo viên qua các nền tảng trực tuyến. Hai luồng ý kiến này cho thấy một thực tế: điện thoại đã trở thành một phần của đời sống học tập, nhưng cách trẻ sử dụng nó vẫn cần được người lớn đồng hành.
Điều quan trọng không chỉ là trẻ có điện thoại hay không, mà là trẻ dùng điện thoại để làm gì, với ai và cha mẹ có thực sự hiểu thế giới trực tuyến của con hay không.
Nếu nhà trường giao bài hoặc thông báo qua các nền tảng như Zalo, phụ huynh có thể cân nhắc việc sử dụng tài khoản của cha mẹ hoặc thiết bị dùng chung thay vì mặc nhiên giao cho trẻ một chiếc điện thoại riêng với quyền truy cập không giới hạn.
Nhưng song song với việc kiểm soát, cha mẹ cũng cần xây dựng một nguyên tắc quan trọng hơn: con phải biết rằng khi gặp chuyện trên mạng, con có thể nói với bố mẹ mà không sợ bị mắng.
Trẻ cần được dạy cách nhận biết những dấu hiệu nguy hiểm: người lạ liên tục hỏi thông tin riêng tư; yêu cầu giữ bí mật với bố mẹ; đề nghị gửi ảnh cá nhân; chuyển cuộc trò chuyện sang nền tảng khác; nói những nội dung khiến trẻ khó chịu; yêu cầu bật camera hoặc thực hiện hành vi riêng tư.
Quan trọng hơn, trẻ phải hiểu rằng không ai có quyền yêu cầu mình gửi ảnh nhạy cảm hay thực hiện những hành động khiến mình không thoải mái, kể cả khi người đó tự nhận là bạn bè, người yêu hay một người quen trên mạng.
Nếu chẳng may đã gửi ảnh hoặc bị dụ dỗ, trẻ cần biết rằng điều đầu tiên phải làm là báo cho một người lớn đáng tin cậy, không tiếp tục làm theo yêu cầu và không tự mình giải quyết bằng cách chuyển tiền hoặc đáp ứng thêm các yêu cầu của đối tượng.
Cha mẹ cũng cần bình tĩnh khi phát hiện sự việc. Một phản ứng quá gay gắt có thể khiến trẻ sợ hãi, xóa bằng chứng hoặc lần sau không dám chia sẻ nữa.
Trong những trường hợp có dấu hiệu xâm hại, đe dọa, tống tiền hoặc dụ dỗ trẻ em thực hiện hành vi tình dục, gia đình nên lưu giữ bằng chứng và tìm đến cơ quan chức năng để được hỗ trợ, thay vì chỉ đăng tải thông tin cá nhân của người bị tố cáo lên mạng xã hội. Hình ảnh, tài khoản trên mạng cũng chưa chắc phản ánh chính xác danh tính thật của một người.
Một chiếc điện thoại có thể là công cụ học tập hữu ích. Nhưng nếu trẻ chưa đủ kỹ năng tự bảo vệ, chiếc điện thoại ấy cũng có thể trở thành cánh cửa để người lạ bước vào cuộc sống của con.
Hãy để con biết rằng nếu một ngày cánh cửa ấy thực sự xuất hiện một người xấu, bố mẹ sẽ là nơi con có thể chạy về đầu tiên, chứ không phải người con phải sợ hãi mà giấu đi.
