Hãy thử nghĩ lại xem trong vòng 5 năm qua, bạn đã làm việc ở bao nhiêu công ty? Nếu con số đó lớn hơn 2, rất có thể bạn đã hoặc đang thực hành “lily padding” mà không biết tên gọi của nó.
Với nhiều người đi làm, câu chuyện thường diễn ra theo một kịch bản quen thuộc: tốt nghiệp, vào công ty đầu tiên với đầy nhiệt huyết, rồi sau 12 - 18 tháng bắt đầu nhận ra mình đang trì trệ. Không phải vì ghét công việc mà vì cảm giác mình đang đứng yên trong khi thế giới xung quanh đang chạy. Và thế là họ nhảy việc. Rồi lại nhảy việc tiếp. Mỗi lần sang một môi trường mới, họ học được thứ gì đó mà công ty cũ không thể cho họ.
Đó là lily padding. Và nó đang được xem là xu hướng mới trong cách nhìn nhận, phát triển sự nghiệp.
Lily padding là gì? Có gì khác với nhảy việc thông thường?
Hình ảnh một chú ếch nhảy từ lá sen này sang lá sen khác - không hoảng loạn, mà có tính toán - chính là cách hình dung rõ nhất về xu hướng này. “Lily padding” mô tả việc người lao động chủ động chuyển đổi giữa các vị trí, các công ty, thậm chí các ngành nghề theo từng giai đoạn ngắn, với mục tiêu cụ thể: tích lũy kỹ năng và mở rộng trải nghiệm trước khi thực sự "đáp xuống" một công việc dài hạn.
Điểm khác biệt cốt lõi so với nhảy việc thông thường nằm ở động cơ. Nhảy việc thường xuất phát từ sự bất mãn như sếp tệ, đồng nghiệp xấu tính, lương thấp, văn hóa công ty độc hại,... Lily padding thì ngược lại, người ta rời đi không phải vì ghét bỏ chỗ cũ, mà vì họ biết rõ mình cần học thêm điều gì đó mà chỗ cũ không còn có thể cung cấp nữa.
Theo targetjobs (là một nền tảng và cổng thông tin nghề nghiệp tại Anh), mục tiêu cốt lõi của xu hướng này là tối đa hóa khả năng được tuyển dụng của bản thân. Tờ Forbes mô tả thêm, thay vì leo từng nấc thang trên chiếc thang sự nghiệp, những "lily padder" di chuyển theo chiều ngang, chéo hoặc thậm chí chuyển hẳn ngành, biến mỗi lần thay đổi thành một lần nâng cấp bản thân.
Vì sao thế hệ 30s đang thực hành điều này nhiều hơn bao giờ hết?
Những người ở quãng loanh quanh tuổi 30 hiện tại là thế hệ chứng kiến đủ thứ sụp đổ: biến động kinh tế, đại dịch, sự phát triển chóng mặt của công nghệ v làn sóng sa thải hàng loạt ở các tập đoàn từng được coi là "bến đỗ an toàn",... Họ nhìn thấy đồng nghiệp gắn bó 10 năm với một công ty rồi nhận được email thông báo chấm dứt hợp đồng vào một buổi sáng thứ Hai bình thường.
Từ đây, bài học được họ rút ra không phải là đừng tin vào công ty nào cả, mà là sự an toàn nghề nghiệp thực sự nằm ở kỹ năng bạn mang theo, không phải ở chỗ bạn đang ngồi.
Trong bối cảnh đó, lily padding trở thành một chiến lược hợp lý. Một người làm marketing có thể dành 14 tháng ở công ty quảng cáo để học cách xây dựng các chiến dịch quảng cáo, tiếp theo là một công ty khởi nghiệp để va chạm với tư duy sản phẩm, rồi một tập đoàn lớn để biết ngân sách triệu đô vận hành như thế nào. Sau 3 môi trường, 3 bộ kỹ năng đó, họ không chỉ có CV đẹp, họ có góc nhìn mà người chỉ làm ở 1 loại môi trường cả đời khó mà có được.
AI và chuyển đổi số càng khiến xu hướng này trở nên cấp thiết hơn. Những kỹ năng có giá trị hôm nay có thể cần được cập nhật hoàn toàn chỉ sau vài năm, đôi khi là vài tháng. Người ngồi yên một chỗ quá lâu, dù trung thành đến mấy, vẫn có nguy cơ trở nên lỗi thời.
Lợi ích của lily padding và cái giá của nó
Lily padding làm được nhiều thứ mà con đường sự nghiệp truyền thống không làm được.
Đầu tiên là bộ kỹ năng linh hoạt, khó sao chép. Một người làm truyền thông từng phụ trách nội dung tin tức, rồi nhảy vào vị trí phụ trách truyền thông nội bộ ở tập đoàn, sau đó chuyển sang làm thương hiệu cho doanh nghiệp - mỗi chỗ đào tạo họ các kỹ năng khác nhau. Khi ngồi vào phòng họp, họ hiểu cả ba phía: người kể chuyện, người giữ hình ảnh và người bán hàng. Đó là thứ không học được từ một nơi duy nhất, dù gắn bó bao nhiêu năm.
Tiếp theo là thương hiệu cá nhân dựa trên năng lực thực tế. Ở độ tuổi 30, người ta bắt đầu được nhớ đến vì những gì họ thực sự làm được, không phải vì họ đã gắn bó với một chỗ đủ lâu. Lily padding buộc người ta phải liên tục tạo ra giá trị rõ ràng, thay vì ẩn mình sau thâm niên.
Người nhảy việc có mục đích cũng dần thoát khỏi cảm giác "mình chưa đủ giỏi". Bởi mỗi lần bước vào môi trường mới và chứng minh được năng lực của mình là một lần người ta tích lũy thêm bằng chứng rằng họ thực sự giỏi - không phải chỉ may mắn.
Song không phải mỗi lần nhảy việc đều là lily padding. Và ngay cả khi đó là lily padding thực sự, nó vẫn đi kèm những đánh đổi cần nhìn nhận thẳng thắn.
Người chuyển việc liên tục có thể giỏi về chiều rộng nhưng thiếu chiều sâu. Có những loại kiến thức chỉ hình thành khi bạn gắn bó đủ lâu để chứng kiến một chu kỳ hoàn chỉnh - một năm tài chính, một vòng sản phẩm từ ý tưởng đến thị trường, một cuộc khủng hoảng truyền thông và cách công ty xử lý hậu quả. Người nhảy đi sau 12 tháng thường chỉ thấy được một phần của bức tranh đó.
Ngoài ra còn có cái giá ít được nhắc đến hơn: sự kiệt sức vô hình. Mỗi lần vào môi trường mới là một lần phải bắt đầu lại từ đầu như học văn hóa công ty, xây dựng lại lòng tin, chứng minh bản thân từ vạch xuất phát. Làm điều đó một, hai lần thì là trải nghiệm. Làm liên tục không dừng thì là hao mòn.
Về phía nhà tuyển dụng, họ cũng có sự dè chừng nhất định. Chi phí tuyển dụng và đào tạo người mới không nhỏ. Một ứng viên với thời gian làm việc trung bình dưới một năm hoàn toàn có thể bị đặt dấu hỏi - trừ khi họ có thể kể được câu chuyện rõ ràng về lý do mỗi lần chuyển đổi và họ đã học được gì.
Khi nào thì “chú ếch” nên dừng "nhảy"?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất - và không có một con số năm tháng cố định nào để trả lời.
Lily padding phát huy hiệu quả khi mỗi lần chuyển đổi đều bổ sung một kỹ năng cụ thể, mở ra một loại trải nghiệm mới hoặc đưa người ta đến gần hơn với loại công việc họ thực sự muốn làm. Nhưng khi những lần chuyển việc bắt đầu xảy ra chỉ vì chán, vì lương cao hơn một chút, hoặc vì không biết mình đang muốn gì - đó là dấu hiệu lily padding đã mất đi định hướng.
Ở độ tuổi 30, câu hỏi khi nhảy việc của bạn không còn là "Mình có nên nhảy việc không?" mà là “Lần nhảy việc này sẽ đưa mình đến đâu?". Nếu không trả lời được câu đó, có lẽ đã đến lúc bạn dừng lại và đáp xuống một lá sen đủ lâu để thực sự bén rễ.
Sau cùng, lily padding không phải xu hướng nhất thời, cũng không phải biểu hiện của sự thiếu kiên nhẫn. Đó là cách một thế hệ đang viết lại định nghĩa về sự nghiệp trong thế giới không còn đảm bảo rằng trung thành sẽ được đền đáp. Khi đã hiểu đúng nó, cả về lợi thế lẫn giới hạn, là điều bất kỳ ai cũng cần, nếu muốn những lần "nhảy việc" của bản thân thực sự có ý nghĩa.
Huyền Trang
(Nguồn: Forbes, The Times of India, Huffington Post)
