Xuất siêu toàn ngành vượt mốc 20 tỷ USD
Năm 2025 khép lại đánh dấu cột mốc lịch sử đối với ngành Nông nghiệp Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), năm qua, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đã lập kỷ lục với mức giá trị kim ngạch cao nhất từ trước tới nay, đạt 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2024; tăng đến 70 lần so với trước thời kỳ đổi mới, tốc độ tăng bình quân 10 - 12%/năm.
Không chỉ tăng trưởng về kim ngạch, cán cân thương mại nông nghiệp cũng ghi nhận điểm sáng khi xuất siêu vượt mốc 20 tỷ USD, cho thấy nông nghiệp vẫn là “trụ đỡ” trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động. Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản đạt 37,25 tỷ USD, tăng 13,7%.
Tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ NN&MT hồi đầu tháng 1/2026, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, năm 2025, toàn ngành đã đạt được những kết quả rất tích cực, đặc biệt là xuất khẩu. “Đây không chỉ là con số kỷ lục mà là kết quả của quá trình tái cơ cấu nông nghiệp gắn với thị trường”, ông Tiến nói.
Trong bức tranh xuất khẩu nông sản năm 2025, rau quả tiếp tục là ngành hàng tăng trưởng nổi bật khi mang về tới 8,56 tỷ USD, tăng gần 20% giữa nhiều biến động. Đây là năm thứ 3 liên tiếp xuất khẩu rau quả lập kỷ lục và giữ vững đà tăng trưởng hai con số.
Cà phê cũng bứt phá mạnh mẽ, mang về 8,57 tỷ USD, tăng hơn 50% nhờ giá xuất khẩu bình quân vượt 5.600 USD mỗi tấn; hạt điều và hạt tiêu ghi nhận mức tăng giá trị đáng kể dù sản lượng không tăng tương ứng.
Thủy sản và gỗ tiếp tục giữ vai trò trụ cột với kim ngạch lần lượt 11,32 tỷ USD và 17,32 tỷ USD, song đang chịu áp lực ngày càng lớn từ các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và môi trường.
Về thị trường, châu Á tiếp tục là điểm đến lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam khi chiếm 45,2% tổng kim ngạch. Trung Quốc giữ vị trí dẫn đầu với 22,3% thị phần, theo sau là Mỹ với 20,6% và Nhật Bản đạt 7,1%.
Đáng chú ý là sự bứt tốc ở các thị trường ngoài khu vực truyền thống. Xuất khẩu sang châu Âu tăng tới 34,2%, châu Phi tăng 68,1%, phản ánh dư địa mở rộng thị trường còn rất lớn.
Năm 2025 khép lại đánh dấu cột mốc lịch sử đối với ngành Nông nghiệp Việt Nam. (Ảnh minh họa).
Trao đổi về vấn đề này trên báo Lao Động, ông Nguyễn Quang Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT), cho rằng, để có được kết quả này, bên cạnh sự chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Đảng, Nhà nước còn là sự nỗ lực vào cuộc của các doanh nghiệp, các hiệp hội, người sản xuất trong việc tổ chức lại sản xuất để mở cửa thị trường và tuân thủ các quy định.
"Khi các doanh nghiệp đã chiếm lĩnh được thị phần ở các thị trường, có thương hiệu, có uy tín, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào sự phát triển tốt hơn nữa, cũng như gia tăng hơn nữa trong thời gian tới", ông Hiếu nói.Tuy nhiên, phải nhìn nhận rằng, các thị trường đang ngày càng trở nên khó tính với những tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.
Chiến lược tổng thể để "đi xa và đứng vững"
Theo báo Nhân Dân, những con số kỷ lục của năm 2025 cho thấy, ngành Nông nghiệp Việt Nam đã đi được một chặng đường dài, song cũng bộc lộ rõ thách thức. Phụ thuộc vào một số thị trường lớn, tỉ lệ xuất khẩu thô còn cao, chi phí logistics lớn và áp lực “xanh hóa” ngày càng gia tăng.
Bước sang năm 2026, Bộ NN&MT đặt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73 - 74 tỷ USD. Trong đó, nhóm nông sản khoảng 40 tỷ USD (tăng 7,2%); thủy sản 12 tỷ USD (tăng 7,6%); lâm sản và đồ gỗ 18,8 tỷ USD (tăng 3,6%).
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, trọng tâm không chỉ là tăng trưởng mà là phải tăng trưởng có chất lượng, bền vững và có khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu. Theo đó, ngành Nông nghiệp sẽ tập trung triển khai đồng bộ chuỗi giải pháp từ vùng nguyên liệu đến thị trường.
Năm 2026, khó khăn, thách thức được dự báo tiếp tục gia tăng. Trong đó, ngành Nông nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức mới, đặc biệt là tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, suy thoái đa dạng sinh học và áp lực thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải, tăng trưởng xanh.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Bộ tập trung triển khai các nhóm giải pháp theo chuỗi giá trị khép kín “vùng nguyên liệu - tiêu chuẩn - chế biến - logistics - thị trường”. Trọng tâm là chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo đơn hàng thị trường; mở rộng và quản lý chặt mã số vùng trồng, vùng nuôi; kiểm soát chất lượng đầu vào, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc nhằm giảm rủi ro bị cảnh báo, trả hàng.
Cùng với đó, ngành đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm, ưu tiên đầu tư công nghệ bảo quản, chế biến, đóng gói; phát triển các sản phẩm tinh chế, tiện lợi, sẵn sàng tiêu dùng, đồng thời tận dụng phụ phẩm để hình thành các chuỗi giá trị mới.
Giảm chi phí logistics được xem là giải pháp “then chốt” để gia tăng biên giá trị xuất khẩu, thông qua phát triển kho lạnh, chuỗi lạnh, trung tâm logistics vùng và tối ưu hóa quy trình vận tải, thông quan.
Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp tập trung nâng cao năng lực tiếp cận thị trường, xây dựng thương hiệu quốc gia và ngành hàng, chuyển mạnh từ xuất khẩu nguyên liệu sang các sản phẩm có giá trị gia tăng và câu chuyện thương hiệu rõ ràng.
Đặc biệt, chuyển đổi xanh được xác định là “giấy thông hành” để nông lâm thủy sản Việt Nam thâm nhập các phân khúc giá cao. Việc đo lường, giảm phát thải carbon, chứng nhận bền vững, phát triển kinh tế tuần hoàn và mô hình sản xuất phát thải thấp sẽ là yếu tố then chốt giúp ngành đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu bền vững trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
"Năm 2026, Việt Nam vẫn có nhiều sản phẩm tiềm năng xuất khẩu, như cây có múi, vào các thị trường như: Trung Quốc, Úc, Nhật Bản. Nếu không liên tục cải tiến chất lượng và tuân thủ quy định quốc tế, chỉ một thay đổi quy định từ thị trường nhập khẩu cũng sẽ ảnh hưởng đến sản xuất, đầu ra và khả năng cạnh tranh", lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chia sẻ trên báo Lao Đông.
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Khắc Tiến, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Ameii Việt Nam bày tỏ quan điểm trên báo Nhân Dân, thách thức lớn nhất của nông nghiệp Việt Nam hôm nay không còn nằm ở kỹ thuật canh tác hay thị trường xuất khẩu đơn thuần, mà ở việc chuyển đổi sang một tư duy làm nông nghiệp mới.
Đó là tư duy coi tiêu chuẩn, giá trị và tính bền vững là điểm tựa xuyên suốt, nơi người nông dân, doanh nghiệp và Nhà nước cùng chung một hướng nhìn. Khi nền tảng ấy được thiết lập, nông sản Việt Nam không chỉ đủ điều kiện “đi ra” thị trường thế giới, mà còn đủ sức “đi xa” và đứng vững.
Bởi vậy, mục tiêu xuất khẩu 73 - 74 tỷ USD vào năm 2026 không đơn thuần là một mốc kim ngạch, mà là dấu hiệu khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới, nơi tăng trưởng được đo bằng cả sản lượng, giá trị và sức bền dài hạn của nền nông nghiệp.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2026 được xác định là năm bản lề, đặt nền tảng cho giai đoạn phát triển 2026 - 2030. Việt Nam hướng tới vị trí Top 15 quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới, với khoảng 40% sản phẩm là hàng chế biến.
