Nắng nóng gay gắt và khói bụi của mùa hè luôn là thủ phạm tàn phá sức khỏe âm thầm. Thời tiết oi bức làm cơ thể đổ mồ hôi liên tục, gây mất nước, chán ăn, khiến hệ miễn dịch suy yếu nhanh chóng. Để tìm ra giải pháp dinh dưỡng tối ưu, chương trình đại chúng về y khoa nổi tiếng mang tên "Tìm hiểu thêm về sức khỏe" (Hayashi-sensei no Ima desho cho!) của đài Asahi TV Nhật Bản đã thực hiện một cuộc khảo sát quy mô lớn.
Chương trình đã tập hợp ý kiến từ 100 bác sĩ danh tiếng thuộc nhiều chuyên khoa tại Nhật Bản để bình chọn ra 5 loại rau mùa hè có lợi nhất cho cơ thể. Điều khiến người tiêu dùng bất ngờ là cả 5 loại rau mùa hè này đều là những cái tên vô cùng quen thuộc, được bán đầy ngoài chợ Việt với giá siêu rẻ. Còn lý do tại sao các chuyên gia cho rằng nhất định phải ăn chúng trong mùa hè sẽ được tiết lộ ngay sau đây:
Ớt chuông đỏ
Đứng ở vị trí thứ 5 trong danh sách là ớt chuông đỏ. Tiến sĩ, bác sĩ Akiko Ito thuộc Bệnh viện Đại học Tokyo (Tokyo, Nhật Bản) khẳng định, trong số tất cả các màu sắc của họ nhà ớt chuông, loại quả màu đỏ sở hữu hàm lượng dưỡng chất áp đảo.
Một quả ớt chuông đỏ chứa lượng vitamin C đậm đặc tương đương với 15 quả cà chua cộng lại. Vitamin C là chất chống oxy hóa cực mạnh, đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì độ đàn hồi của các sợi collagen, giúp ngăn ngừa lão hóa và bảo vệ làn da không bị cháy nắng dưới tia UV cường độ cao.
Bác sĩ Ito nhấn mạnh vitamin C là chất tan trong nước và rất dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ cao. Vì vậy, thay vì luộc sơ rồi chắt bỏ nước làm thất thoát chất, cách tốt nhất là nấu ớt chuông đỏ trực tiếp trong các món canh hoặc nước súp để ăn cả nước lẫn cái. Ngoài ra, việc thái ớt chuông theo chiều dọc sẽ giữ lại cấu trúc tế bào chứa đường tự nhiên, giúp kích thích vị ngọt tốt hơn thái theo chiều ngang.
Cà chua bi
Cà chua bi chiếm vị trí thứ 4 nhờ sở hữu lượng lycopene cao gấp 3 lần so với những quả cà chua lớn thông thường.
Bác sĩ chuyên khoa tim mạch Masato Shimizu thuộc Phòng khám Tim mạch Shimizu (Tokyo, Nhật Bản), giải thích rằng lycopene là vũ khí tối tân để bảo vệ hệ tuần hoàn vào mùa hè. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, mạch máu phải giãn nở để tỏa nhiệt, tạo áp lực lớn lên tim. Lycopene giúp loại bỏ các gốc tự do bám trên thành mạch, ngăn ngừa các phản ứng viêm nhiễm nội mạc và điều hòa huyết áp ổn định. Nguồn chất xơ dồi dào trong loại rau mùa hè này cũng giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, củng cố hàng rào miễn dịch đường ruột.
Bác sĩ Watanabe khuyên người tiêu dùng nên bổ đôi quả cà chua bi trước khi ăn. Hành động này chủ động phá vỡ lớp màng tế bào dai cứng, giúp lycopene thoát ra ngoài để dịch vị dạ dày dễ dàng hấp thụ. Tuy nhiên, chất này rất dễ bị oxy hóa khi tiếp xúc lâu với không khí, do đó bạn cần ăn ngay sau khi cắt.
Tía tô xanh
Mùa hè là thời điểm vi khuẩn sinh sôi mạnh mẽ trong thực phẩm, dễ gây ra các bệnh đường ruột nguy hiểm. Đó là lý do các bác sĩ tham gia bình chọn đẩy lá tía tô lên vị trí thứ 3 vì nó rất tốt cho đường ruột, giảm tác hại của ánh nắng mùa hè.
Mùi thơm đặc trưng của loại rau này đến từ perillaldehyde, một hợp chất hữu cơ có đặc tính kháng khuẩn, tiêu độc cực kỳ mạnh mẽ, giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày khỏi nguy cơ ngộ độc. Bên cạnh đó, tía tô xanh chứa hàm lượng carotene cao vượt trội so với cả cà rốt, giúp chống viêm hệ hô hấp và bảo vệ võng mạc khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời.
Tinh chất perillaldehyde nằm tập trung trong các túi tinh dầu nhỏ trên bề mặt lá. Ăn nguyên lá sẽ làm hạn chế sự giải phóng của chất này. Bạn bắt buộc phải thái thật nhỏ lá tía tô xanh để phá vỡ các túi tinh dầu, ăn sống hoặc trộn cùng một chút dầu thực vật để tăng tỷ lệ hấp thụ carotene tan trong chất béo lên gấp nhiều lần.
Đậu nành non Edamame
Đậu nành non Edamame giành vị trí á quân nhờ khả năng xử lý chứng kiệt sức do nhiệt.
Theo bác sĩ dinh dưỡng Takafumi Kudo thuộc Phòng khám Kudo (Fukuoka, Nhật Bản), tình trạng mệt mỏi, uể oải, chán ăn vào mùa hè thực chất là do hệ thần kinh bị quá tải và thiếu hụt năng lượng. Mỗi 100g đậu nành non chứa lượng vitamin B1 tương đương với 2,5 tép tỏi. Vitamin B1 là đồng yếu tố bắt buộc trong quá trình chuyển hóa glucose thành năng lượng cho các tế bào não và cơ bắp hoạt động. Lượng protein thực vật dồi dào trong đậu cũng giúp phục hồi các sợi cơ bị suy nhược do mất nước.
Ông khuyến cáo tuyệt đối không nên luộc đậu nành non theo cách thông thường vì toàn bộ vitamin B1 sẽ tan hết vào nước luộc rồi đổ đi. Cách làm khoa học nhất là cho đậu nành non vào nấu chung với cơm. Khi cơm chín, toàn bộ lượng vitamin B1 và khoáng chất tan trong nước sẽ được hạt cơm hấp thụ trọn vẹn, không lãng phí một giọt dinh dưỡng nào.
Rau đay
Quán quân gây bất ngờ trong danh sách các loại rau mùa hè do 100 bác sĩ Nhật Bản lựa chọn chính là rau đay, món canh giải nhiệt quốc dân của người Việt.
Tiến sĩ, bác sĩ Akiko Ito thậm chí còn gọi rau đay là "vua canxi thực vật". Cứ 100g rau đay chứa lượng canxi khổng lồ bằng 4 con cá mòi khô cộng lại.
Nắng nóng khiến con người dễ bực bội, cáu gắt do hệ thần kinh bị kích thích liên tục. Khi lượng canxi từ rau đay đi vào cơ thể, chúng sẽ kích hoạt các tế bào thần kinh trung ương tiết ra chất GABA. Đây là một chất đóng vai trò làm dịu bộ não, lập tức loại bỏ sự căng thẳng, cáu gắt và phục hồi cơ thể khỏi sự suy nhược do sốc nhiệt. Chất nhớt pectin trong rau đay còn đóng vai trò như một lớp màng bọc bảo vệ niêm mạc ruột, tăng cường lợi khuẩn để tối ưu hóa hệ miễn dịch toàn diện.
Bác sĩ Shirasawa hướng dẫn bạn cần phải thái rau đay thật nhỏ và nấu thành súp hoặc canh. Việc băm nhỏ sẽ kích thích giải phóng mucin, một loại protein chất nhầy có lợi. Rau đay càng được thái nhỏ, mạng lưới mucin giải phóng càng nhiều, giúp bao bọc và bảo vệ hệ tiêu hóa, đồng thời giúp các khoáng chất như canxi và sắt được hòa tan, hấp thụ vào máu một cách dễ dàng nhất.
Nguồn và ảnh: HK01, Yomiuri Shimbun
Ngọc Ái
