Bữa cơm là một phần quen thuộc trong sinh hoạt hằng ngày của nhiều gia đình Việt. Tuy nhiên, bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm, cách ăn uống và bảo quản thức ăn cũng ảnh hưởng đến sức khỏe. Có những thói quen lặp lại mỗi ngày mà nhiều người không nhận ra mình cần thay đổi.
Ăn quá nhanh
Nhiều người có thói quen ăn vội, nhai qua loa để tiết kiệm thời gian, nhất là trong những ngày làm việc bận rộn. Tuy nhiên, việc ăn quá nhanh có thể khiến cơ thể khó nhận biết cảm giác no kịp thời, từ đó làm tăng khả năng ăn vượt quá nhu cầu.
Theo các khuyến nghị về dinh dưỡng, ăn chậm, tập trung vào bữa ăn và chú ý cảm giác no có thể giúp kiểm soát lượng thực phẩm tiêu thụ tốt hơn.
Quá trình nhai còn giúp nghiền nhỏ thức ăn, trộn với nước bọt trước khi nuốt, hỗ trợ các bước tiếp theo của quá trình tiêu hóa. Ăn vội, nhai không kỹ có thể khiến một số người cảm thấy đầy bụng, khó chịu sau bữa ăn.
Để thay đổi thói quen này, mỗi người nên dành đủ thời gian cho bữa cơm, ăn từng miếng vừa phải, nhai kỹ và hạn chế vừa ăn vừa xem điện thoại hoặc làm việc. Không nhất thiết phải đếm số lần nhai, quan trọng là ăn chậm hơn, cảm nhận thức ăn và dừng lại khi đã no.
Ăn mặn
Trên mâm cơm Việt, nước mắm, nước tương, dưa muối và các loại thực phẩm đậm vị thường xuất hiện khá phổ biến. Nhiều người có thói quen nêm thức ăn thật đậm hoặc liên tục chấm thêm gia vị dù món ăn đã được nêm nếm.
Vấn đề là lượng muối tiêu thụ không chỉ đến từ muối ăn trực tiếp mà còn có trong nước mắm, nước tương, gia vị chế biến sẵn và nhiều thực phẩm đóng gói.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối. Tiêu thụ quá nhiều natri có liên quan đến tăng huyết áp, qua đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
Đáng chú ý, thói quen ăn mặn kéo dài có thể khiến tổng lượng muối trong khẩu phần vượt khuyến nghị mà người ăn không nhận ra, bởi natri đến từ nhiều nguồn khác nhau.
Để hạn chế nguy cơ, mỗi gia đình nên giảm dần lượng muối khi nấu ăn, hạn chế chấm thêm nước mắm hoặc nước tương, đồng thời giảm thực phẩm chế biến sẵn và đồ muối chua. Có thể sử dụng các loại rau thơm, gia vị tự nhiên để tăng hương vị món ăn thay vì phụ thuộc vào vị mặn.
Việc giảm muối nên được thực hiện đều đặn trong các bữa ăn, thay vì chỉ áp dụng trong thời gian ngắn.
Ăn cơm để ngoài nhiệt độ phòng quá lâu
Một thói quen khác khá phổ biến là nấu nhiều cơm một lần, để trong nồi hoặc trên bàn ăn nhiều giờ rồi tiếp tục dùng vào bữa sau. Nếu bảo quản không đúng cách, cơm chín có thể trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Trong đó, Bacillus cereus là loại vi khuẩn có thể liên quan đến ngộ độc thực phẩm từ cơm và một số thực phẩm giàu tinh bột. Bào tử của vi khuẩn có thể tồn tại sau quá trình nấu. Khi cơm được để ở nhiệt độ không phù hợp trong thời gian dài, vi khuẩn có thể phát triển và tạo độc tố. Một số độc tố chịu nhiệt nên việc hâm nóng lại không bảo đảm loại bỏ được nguy cơ.
Nếu còn cơm sau bữa ăn, nên chia vào hộp sạch để cơm nguội nhanh và đưa vào tủ lạnh sớm. Khi ăn lại, cần hâm nóng kỹ; nếu cơm đã bị để ngoài quá lâu hoặc không rõ điều kiện bảo quản, nên bỏ đi thay vì cố tận dụng.
Minh Khang
