Khi tuổi tác trở thành “rào cản” trên thị trường lao động
Trong vài năm trở lại đây, thị trường lao động đang chứng kiến một nghịch lý suy ngẫm khi kinh nghiệm càng nhiều, cơ hội việc làm đôi khi lại càng ít. Nhiều lao động bước sang tuổi trung niên cho biết họ gửi hàng chục, thậm chí hàng trăm hồ sơ xin việc nhưng vẫn không nhận được phản hồi. Thực tế này khiến nhiều người đặt câu hỏi: phải chăng tuổi tác đang dần trở thành một “giới hạn mềm” trong tuyển dụng khi doanh nghiệp ngày càng ưu tiên lực lượng lao động trẻ.
Một trường hợp của một người phụ nữ 40 tuổi tại Thượng Hải (TQ). Cô cho biết mình đã gửi hơn 100 hồ sơ xin việc khắp nơi nhưng không nhận được bất kỳ lời mời phỏng vấn nào. Khi chủ động liên hệ với bộ phận nhân sự của các công ty, cô nhận được câu trả lời khá thẳng thắn rằng nhiều vị trí chỉ tuyển ứng viên dưới 35 tuổi.
Theo thống kê từ các nền tảng tuyển dụng, khoảng 80% vị trí việc làm yêu cầu ứng viên dưới 35 tuổi. Với những người tìm việc ở độ tuổi trung niên, họ thường phải gửi trung bình khoảng 50 hồ sơ mới có thể nhận được một cơ hội phỏng vấn. Điều này cho thấy khoảng cách cơ hội giữa các nhóm tuổi trên thị trường lao động đang ngày càng rõ rệt.
Không chỉ những lao động phổ thông, nhiều người từng giữ vị trí quản lý cũng gặp tình cảnh tương tự. Vương Cường - cựu Giám đốc điều hành trong ngành bất động sản, năm nay 45 tuổi, từng nộp đơn xin làm nhân viên tại một cửa hàng KFC sau khi rời công việc cũ. Tuy nhiên, anh nhanh chóng bị từ chối khi quản lý cửa hàng cho biết họ ưu tiên tuyển lao động trẻ cho vị trí này.
Trong lĩnh vực công nghệ, áp lực còn thể hiện rõ hơn. Một lập trình viên 41 tuổi đã bị sa thải vì kỹ năng lập trình ngôn ngữ C của anh không còn phù hợp với nhu cầu công việc hiện nay. Sau khi gửi 500 hồ sơ xin việc, anh chỉ nhận được những thư phản hồi tự động cho biết hồ sơ không phù hợp về độ tuổi.
Theo nhiều chuyên gia nhân sự, một số doanh nghiệp hiện coi lao động trung niên là nhóm “kém hiệu quả về chi phí”. Họ thường có kỳ vọng mức lương cao hơn và ít sẵn sàng làm thêm giờ do phải dành thời gian cho gia đình. Trong khi đó, lao động trẻ được đánh giá là linh hoạt hơn, dễ thích nghi với môi trường làm việc và chấp nhận mức thu nhập thấp hơn.
Bên cạnh yếu tố tuổi tác, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ cũng tạo ra khoảng cách đáng kể về kỹ năng. Trong nhiều ngành nghề hiện nay, một kỹ năng mới đôi khi quan trọng hơn nhiều năm kinh nghiệm. Các lĩnh vực truyền thống như báo in hay bất động sản đang thu hẹp, trong khi những ngành liên quan đến công nghệ và nền tảng số lại phát triển mạnh mẽ.
Một ví dụ khác là Trần Bằng, từng tốt nghiệp từ một trường đại học hàng đầu và làm việc trong ngành báo chí. Khi lĩnh vực này suy giảm, anh buộc phải chuyển sang làm giao đồ ăn để duy trì thu nhập. Theo anh, trong bối cảnh hiện nay, kinh nghiệm nghề nghiệp đôi khi không còn được đánh giá cao bằng khả năng thích nghi với công nghệ và thuật toán.
Những cách thích nghi của người trung niên trong thời đại mới
Trước những biến động nhanh của thị trường lao động, đặc biệt khi công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, nhiều người trung niên đang buộc phải tìm cách thích nghi để không bị bỏ lại phía sau. Thay vì tiếp tục tìm kiếm cơ hội trong lĩnh vực quen thuộc, không ít người lựa chọn chuyển hướng sang những công việc hoàn toàn mới hoặc xây dựng nguồn thu nhập linh hoạt hơn.
Chẳng hạn, một cựu chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông đã chuyển sang bán hàng qua video ngắn và đạt mức thu nhập khoảng 30.000 NDT (hơn 114 triệu đồng) mỗi tháng. Trong khi đó, một lập trình viên khác lựa chọn lái xe cho nền tảng gọi xe Didi, với thu nhập khoảng 10.000 NDT (hơn 38 triệu đồng)/tháng. Những lựa chọn này cho thấy nhiều lao động trung niên sẵn sàng bắt đầu lại từ đầu để thích nghi với bối cảnh kinh tế mới.
Không ít người cũng chủ động học thêm kỹ năng mới để theo kịp sự thay đổi của thị trường trong kỷ nguyên AI. Một giám đốc bất động sản 37 tuổi đã chuyển sang làm nhiếp ảnh du lịch và xây dựng nguồn thu nhập linh hoạt từ các dự án cá nhân.
Trong một số lĩnh vực như tư vấn tâm lý, quản lý sức khỏe hoặc các nghề thủ công truyền thống, kinh nghiệm sống và sự từng trải của người trung niên đôi khi lại trở thành lợi thế mà lao động trẻ khó có được.
Bên cạnh đó, mạng lưới quan hệ nghề nghiệp vẫn là một yếu tố quan trọng giúp mở ra cơ hội mới. Một giám đốc điều hành sau khi thất nghiệp đã tìm được công việc tại một startup nhờ sự giới thiệu của đồng nghiệp cũ. Dù phải chấp nhận giảm 30% mức lương so với trước đây, anh được nhận quyền chọn cổ phiếu, mở ra khả năng phát triển dài hạn.
Những câu chuyện này cho thấy khi công nghệ và AI phát triển nhanh chóng, thị trường lao động cũng thay đổi theo. Trong bối cảnh đó, khả năng cập nhật kỹ năng, mở rộng các mối quan hệ nghề nghiệp và linh hoạt trong lựa chọn công việc đang trở thành những yếu tố quan trọng giúp người lao động trung niên duy trì chỗ đứng trên thị trường việc làm.
Phương Anh
Nguồn baidu
