Trong tháng 3 vừa qua, GSK công bố dữ liệu mới cho thấy, hơn 3/4 người tham gia khảo sát (78%) lo ngại bệnh zona có thể gây gián đoạn cuộc sống hằng ngày; trong khi 72% quan ngại căn bệnh này có thể dẫn đến việc nằm viện dài ngày. Đáng chú ý, hơn một nửa số người được khảo sát (54%) cho biết họ vẫn chưa chủ động tham vấn nhân viên y tế về bệnh zona. Những phát hiện này cho thấy tầm quan trọng của việc đưa zona vào chương trình quản lý và chăm sóc bệnh mạn tính.
Khảo sát được thực hiện với hơn 6.000 người từ 50 tuổi trở lên tại 10 quốc gia, nhằm tìm hiểu về mức độ nhận thức và trải nghiệm thực tế với bệnh zona ở những người có một số bệnh mạn tính nhất định. Đây là nhóm người có nguy cơ mắc zona cao hơn và dễ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng hơn do zona gây ra.
Dữ liệu khảo sát nhấn mạnh sự cần thiết của việc đẩy mạnh giáo dục sức khỏe cộng đồng liên quan đến nguy cơ và tác động của bệnh zona đối với người lớn từ 50 tuổi trở lên đang sống chung với một số bệnh mạn tính nhất định. Kết quả cũng cho thấy, trong số những người từng mắc bệnh zona, có tới 42% ghi nhận tình trạng đau nhức nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến quá trình sinh hoạt hàng ngày; nổi bật hơn, 33% cho biết căn bệnh này đã khiến họ phải nghỉ việc hoặc không thể tham gia các hoạt động xã hội.
Trên phạm vi toàn cầu, cứ 3 người trưởng thành thì có 1 người có nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh trong đời, vi rút gây bệnh có thể tái hoạt và phát triển bệnh nghiêm trọng ở những người đang sống chung với các bệnh tim mạch, đái tháo đường, thận mạn tính... Đây là nhóm người có nguy cơ mắc zona cao hơn so với người bình thường. Các nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh rằng các bệnh lý nền như bệnh tim mạch, thận mạn tính hoặc đái tháo đường có liên quan đến tăng nguy cơ mắc zona lần lượt là 34%, 29% và 38%.
Dù có nhiều lo ngại về các biến chứng nghiêm trọng của bệnh zona, nhưng nhận thức về mối liên hệ giữa hệ miễn dịch suy yếu, tình trạng bệnh lý mạn tính và sự tái hoạt động của vi rút gây bệnh zona của người tham gia khảo sát vẫn còn khá hạn chế. Cứ bốn người thì có một người tin rằng tình trạng bệnh lý mạn tính không gây ảnh hưởng đến hệ miễn dịch cũng như nguy cơ mắc bệnh zona. Bên cạnh đó, gần một nửa (46%) số người được hỏi không nhận thức được rằng các bệnh lý nền có thể làm tăng nguy cơ gặp phải các tình trạng zona nghiêm trọng.
Tiến sĩ Elena DeAngelis, Giám đốc Y khoa, GSK Việt Nam, cho biết: "Mặc dù người trưởng thành nhận thức được tầm quan trọng của việc quản lý định kỳ đối với các bệnh lý mạn tính, nhưng nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về tác động sâu rộng của chúng đến hệ miễn dịch. Cùng với sự suy giảm miễn dịch tự nhiên theo tuổi tác, các tình trạng như đái tháo đường hay bệnh thận cũng ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các bệnh lý mạn tính khác như bệnh tim mạch, COPD hay hen suyễn cũng làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh zona. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ này là cần thiết để đưa việc phòng ngừa zona trở thành một phần ưu tiên trong các cuộc thảo luận về lão hóa khỏe mạnh."
Kết quả khảo sát nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy mạnh giáo dục sức khỏe cộng đồng, tập trung vào mối liên hệ giữa tình trạng bệnh mạn tính và suy giảm miễn dịch đối với khả năng làm tăng nguy cơ mắc bệnh zona. Đồng thời tái định hình nhận thức về bệnh zona như một phần thiết yếu trong chăm sóc sức khỏe định kỳ cho người lớn từ 50 tuổi trở lên có một số bệnh mạn tính nhất định.
Về Tuần lễ Hành động phòng ngừa bệnh zona
Sau bốn năm nỗ lực nâng cao nhận thức cộng đồng, Tuần lễ Hành động phòng ngừa bệnh zona (diễn ra từ ngày 23/02/2026 đến 01/03/2026) đánh dấu bước chuyển mình quan trọng từ "Nhận thức" sang "Hành động". Trọng tâm của chương trình không chỉ dừng lại ở việc nâng cao nhận thức mà hướng tới thúc đẩy hành động, tái khẳng định bệnh zona thần kinh là một ưu tiên sức khỏe quan trọng, đặc biệt đối với người lớn từ 50 tuổi trở lên mắc một số bệnh mạn tính. Tuần lễ Hành động phòng ngừa bệnh zona được tổ chức nhằm thu hẹp khoảng trống về kiến thức, làm rõ những tác động mà bệnh zona có thể gây ra đối với cuộc sống hằng ngày, đồng thời khuyến khích các cuộc tham vấn giữa người bệnh và nhân viên y tế.
Về bệnh zona
Bệnh zona gây ra bởi sự tái hoạt động của vi rút varicella-zoster (VZV), cũng là loại vi rút gây ra bệnh thủy đậu. Đây là căn bệnh gây đau đớn, có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng và kéo dài. Đến tuổi 50, hầu hết người trưởng thành đều có VZV nằm tiềm ẩn trong hệ thần kinh và loại vi rút này có thể tái hoạt động khi tuổi tác ngày càng cao. Khi con người già đi, khả năng đáp ứng của hệ miễn dịch đối với các tác nhân gây nhiễm trùng sẽ suy giảm, từ đó làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh zona.
Bệnh zona thường biểu hiện dưới dạng phát ban, kèm theo các mụn nước gây đau nhức khu trú ở vùng ngực, bụng hoặc mặt. Cơn đau thường được mô tả với cảm giác đau nhói, bỏng rát, đau như dao đâm hoặc như bị điện giật. Sau khi các nốt phát ban đã lành, người bệnh có thể gặp phải tình trạng đau dây thần kinh sau zona (PHN), một dạng đau thần kinh kéo dài hàng tuần, hàng tháng và đôi khi có thể tồn tại trong nhiều năm. PHN là biến chứng phổ biến nhất của bệnh zona thần kinh, xảy ra ở khoảng 5-30% tổng số ca mắc tùy thuộc vào độ tuổi của bệnh nhân. Bệnh zona cũng có thể gây ảnh hưởng đến mắt, trong một số trường hợp hiếm gặp dẫn đến mất thị lực, và có thể liên quan đến các biến chứng nguy hiểm như đau tim hoặc đột quỵ.
Bộ Kinh Vân
