Các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi lần đầu tiên có sự tham gia của cả ba bên Mỹ, Nga và Ukraine là một bước quan trọng hướng tới giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine. Các bên đã đạt được sự hiểu biết lẫn nhau và quyết tâm tiếp tục đối thoại để đạt được giải pháp chấm dứt chiến sự, lập lại hoà bình giữa Nga và Ukraine.
Lần đầu tiên Mỹ, Nga và Ukraine đàm phán trực tiếp
Ngày 23-24/1/2026, dưới sự trung gian hòa giải của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE),các nhóm làm việc ba bên gồm Mỹ, Nga và Ukraine đã tiến hành các cuộc đàm phán tại thủ đô Abu Dhabi của UAE. Đây là cuộc gặp gỡ đầu tiên theo dạng này kể từ khi bùng nổ xung đột toàn diện giữa Nga và Ukraine vào tháng 2/2022.
Phái đoàn Nga do Đô đốc Igor Kostyukov - Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) - dẫn đầu, cùng với các đại diện của Bộ Quốc phòng, Đại diện đặc biệt của Tổng thống Nga về đầu tư và hợp tác kinh tế với nước ngoài Kirill Dmitriev.
Phái đoàn Ukraine do Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng (NSDC), cựu Bộ trưởng Quốc phòng Rustem Umerov dẫn đầu. Ngoài ra còn có Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Kirill Budanov, Phó Giám đốc Cơ quan Tình báo Bộ Quốc phòng (GUR) Vadym Skibitsky; lãnh đạo phe đảng "Đầy tớ của nhân dân" trong Quốc hội (Verkhovna Rada), trưởng đoàn Ukraine đàm phán với Nga tại Istanbul tháng 3/2022 David Arakhamia; Tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang (AFU) Andrey Gnatov, Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo (GUR) Oleg Ivashchenko và Cố vấn Văn phòng Tổng thống Ukraine về các vấn đề kinh tế Alexander Bevz.
Phái đoàn Mỹ do Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Steve Whitkoff, Jared Kushner - con rể của ông Donald Trump, Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll, Ủy viên Cơ quan Dịch vụ Mua sắm Liên bang thuộc Văn phòng Dịch vụ Tổng hợp Mỹ (GSA) Josh Grunbaum và Tư lệnh tối cao lực lượng đồng minh NATO tại châu Âu (SACEUR) Alexus Greenkiewicz.
Trước đàm phán ba bên, vào ngày 22/1/2026, các ông Witkoff, Kushner và Cố vấn cấp cao Nhà Trắng Josh Grünbaum đã gặp phái đoàn Ukraine ở Davos (Thụy Sĩ) và sau đó bay sang Moscow gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm lần thứ bảy của đặc phái viên Whitkoff đến Moscow kể từ khi Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025. Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov đã gọi cuộc gặp này là "cực kỳ có ý nghĩa, mang tính xây dựng, cực kỳ thẳng thắn và đáng tin cậy".
Tại cuộc gặp này, Tổng thống Putin nêu rõ: "Nếu không giải quyết vấn đề lãnh thổ theo công thức đã thỏa thuận với ông Trump ở Anchorage, Alaska, vào ngày 15/8/2025, thì không nên tin vào việc đạt được một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột."
Ông Putin nhấn mạnh, Nga thực sự quan tâm đến việc giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine bằng các phương pháp chính trị và ngoại giao. Nhưng đây không phải là biện pháp duy nhất, và Nga sẽ tiếp tục đạt được các mục tiêu đặt ra cho chiến dịch quân sự đặc biệt trên chiến trường - nơi các lực lượng vũ trang Nga đang làm chủ chiến lược.
Các vấn đề được đưa ra thảo luận tại Abu Dhabi
Tại các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi, lần đầu tiên phái đoàn Nga và Ukraine đã thảo luận trực tiếp về kế hoạch hòa bình 20 điểm do Tổng thống Mỹ Trump đưa ra vào ngày 24/12/2025.
Chủ đề chính của các cuộc đàm phán là vấn đề lãnh thổ, mà các bên cho là khó khăn nhất, trở ngại chính trong các cuộc đàm phán.
Moscow yêu cầu Kyiv nhượng lại một phần Donbass ở miền đông Ukraine, nơi mà quân đội Nga hiện nay không kiểm soát hoàn toàn. Lực lượng vũ trang Ukraine hiện vẫn kiểm soát khoảng 25% lãnh thổ Donetsk, chủ yếu ở phía tây bắc và khoảng 1% lãnh thổ Lugansk. Moscow nhấn mạnh tầm quan trọng của giải pháp cho vấn đề lãnh thổ theo công thức được đưa ra trong Hội nghị thượng đỉnh Alaska giữa Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Mỹ Trump. Moscow cho rằng việc chấp nhận công thức Alaska sẽ dẫn đến tiến bộ nhanh chóng trong việc giải quyết xung đột. Ngoài ra, việc Ukraine không gia nhập NATO và đảm bảo an ninh cho Ukraine là những điều kiện điều kiện cơ bản để đạt được thoả thuận.
Phức tạp nhất là tình trạng của Crimea, Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia và Kherson. Hiến pháp Nga ghi rõ những vùng lãnh thổ này là thuộc Liên bang Nga. Moscow kiên quyết đòi Kyiv rút quân khỏi các khu vực ở Donbass. Trong khi đó, Ukraine dứt khoát bác bỏ ý tưởng này, coi những vùng đất này là một phần lãnh thổ của họ. Tuy nhiên, Kyiv hiện tại đề nghị đóng băng cuộc xung đột dọc theo tiền tuyến và đồng ý thảo luận vấn đề lãnh thổ dựa trên đường tiếp xúc hiện tại. Ukraine cũng nói rằng họ có thể công nhận trên thực tế một số vùng lãnh thổ đã bị mất thuộc về Nga, nhưng không phải về mặt pháp lý.
Trong khi đó, Mỹ đưa ra một phương án thỏa hiệp, theo đó cả Nga và Ukraine rút quân và thiết lập một khu phi quân sự trong khu vực nằm dưới sự kiểm soát của Nga. Mỹ sẵn sàng chính thức công nhận các vùng lãnh thổ này là một phần của Nga, ngay cả khi Ukraine không chấp nhận.
Một chủ đề khác là khả năng triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình từ các quốc gia trung lập ở Ukraine. Về vấn đề này, Nga vẫn dứt khoát phản đối việc triển khai quân đội của các nước NATO ở Ukraine. Quan điểm của Moscow về việc triển khai quân đội từ các nước thứ ba tham gia sứ mệnh gìn giữ hòa bình ở Ukraine vẫn chưa được làm rõ đầy đủ.
Vấn đề tái thiết Ukraine
Tại Abu Dhabi, Mỹ, Nga và Ukraine đã thảo luận việc nhượng lãnh thổ Donbass cho Nga để đổi lấy các đảm bảo an ninh từ Mỹ và các đồng minh châu Âu, cũng như một chương trình tái thiết trị giá hơn 800 tỷ USD cho Ukraine.
Tại các cuộc đàm phán, phía Mỹ đã đưa ra một kế hoạch tái thiết trị giá 800 tỷ USD dưới sự lãnh đạo của Giám đốc điều hành BlackRock Larry Fink. Số tiền này chính là ước tính của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky về thiệt hại của Ukraine kể từ năm 2022 đến năm 2025. Một phần số tiền này sẽ lấy từ tài sản của Nga hiện đang bị đóng băng ở Mỹ sau khi đóng góp cho sáng kiến "Hội đồng Hoà bình" của Tổng thống Trump.
Đặc phái viên Whitcoff cho biết ông Fink tham gia vào công việc chấm dứt xung đột Nga - Ukraine trên cơ sở tự nguyện và tư vấn cho chính quyền của Tổng thống Trump về việc khôi phục nền kinh tế Ukraine. Chính quyền Mỹ đang đàm phán với ông về kế hoạch thành lập một quỹ phát triển nhằm thu hút 400 tỷ USD để tái thiết Ukraine.
Ông Fink là một doanh nhân tỷ phú người Mỹ; là người đồng sáng lập, chủ tịch và giám đốc điều hành của BlackRock - một tập đoàn quản lý đầu tư đa quốc gia của Mỹ. BlackRock là công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới với hơn 10 nghìn tỷ USD. Ông Fink cũng là Đồng Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Năm 2025, tạp chí Time đã liệt kê ông là một trong 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới.
Mỹ muốn đầu tư vào hoạt động kinh doanh khai thác khoáng sản, cơ sở hạ tầng và năng lượng quan trọng của Ukraine. Điều này có nghĩa là, Washington - không giống như Liên minh châu Âu (EU) - không phải là nhà tài trợ, mà là nhà đầu tư do BlackRock đứng đầu. Ukraine có thể nhận thêm 300 tỷ USD trong những năm tiếp theo cho đến năm 2040, nhưng không có sự đảm bảo chắc chắn nào cho số tiền này. Kế hoạch chỉ có thể bắt đầu triển khai sau khi kết thúc chiến sự.
Nga đã đồng ý chuyển một phần tiền của mình bị đóng băng ở Mỹ để phục hồi các vùng lãnh thổ bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Tổng thống Putin cho biết, điều này có thể thực hiện được sau khi các tài sản của Nga được giải tỏa và thỏa thuận hòa bình với Ukraine được ký kết.
Cụ thể, 500 tỷ sẽ được Mỹ, EU, Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) cùng nhau phân bổ trong vòng 10 năm. 100 tỷ euro (118 tỷ USD) sẽ được Ủy ban châu Âu (EC) phân bổ, như một phần trong ngân sách 7 năm tiếp theo của khối kể từ năm 2028. Khoản tài trợ này dự kiến sẽ mở khóa 207 tỷ euro (245 tỷ USD) đầu tư cho Ukraine. Mỹ còn có kế hoạch tham gia vào kế hoạch tái thiết Ukraine thông qua quỹ đầu tư Mỹ - Ukraine và quỹ đầu tư Mỹ - Nga.
Đánh giá ban đầu về các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi
Các nhà ngoại giao gọi các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi là chưa từng có tiền lệ. Người khởi xướng đàm phán ba bên là Mỹ. Các cuộc đàm phán được tổ chức trong một bầu không khí mang tính xây dựng và tích cực, bao gồm sự tương tác trực tiếp giữa các đại diện của Nga và Ukraine về các vấn đề nổi bật của thỏa thuận hòa bình do Mỹ đề xuất, cũng như các biện pháp xây dựng lòng tin nhằm hỗ trợ tiến triển trong việc đạt được một thỏa thuận toàn diện.
Các chủ đề chính trong chương trình nghị sự là các vấn đề biên giới, việc tạo ra các vùng đệm dọc theo đường tiếp xúc của quân đội Nga - Ukraine, thảo luận về các cơ chế kiểm soát lệnh ngừng bắn và các thông số an ninh trong tương lai ở châu Âu, cũng như tranh chấp về nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhya.
Ngoài ra, trong cuộc đàm phán, các phái đoàn Mỹ và Ukraine đã nhấn mạnh vào việc thiết lập một thỏa thuận ngừng bắn về năng lượng, chấm dứt các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng Ukraine để đổi lấy việc phía Ukraine ngừng tấn công các tàu chở dầu, nhà máy lọc dầu và đường ống dẫn dầu và khí đốt của Nga. Mùa đông 2025/26, Nga đã tấn công quy mô lớn vào tổ hợp nhiên liệu và năng lượng của Ukraine, gây thiệt hại chưa từng có đối với ngành năng lượng Ukraine.
Ukraine và Nga cũng đã đồng ý trao đổi tù binh quy mô lớn theo công thức 1000 đổi 1000.
Mặc dù chưa có sự đột phá, nhưng có tiến triển về hầu hết các vấn đề. Cả Mỹ, Nga và Ukraine đều gọi các cuộc đàm phán là mang tính xây dựng và quyết tâm tiếp tục đối thoại. Đặc phái viên Whitcoff mô tả các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi là "hiệu quả và rất mang tính xây dựng". Ông cho biết các cuộc đàm phán về kế hoạch hòa bình đã đạt 90%.
Tổng thống Ukraine Zelensky nói "các vấn đề đã được thu hẹp" và gọi các cuộc đàm phán là "tích cực và mang tính xây dựng", các điều kiện kết thúc chiến tranh đã được thảo luận.
Các cuộc đàm phán cũng được phía Nga đánh giá tích cực. Phó Chủ tịch Duma Quốc gia Alexei Chepa đánh giá cuộc đàm phán ba bên tại Abu Dhabi là một bước quan trọng hướng tới giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine và đưa hội nghị thượng đỉnh giữa các nguyên thủ quốc gia đến gần hơn đáng kể.
Đặc biệt, sau kết thúc đàm phán, lần đầu tiên các phái đoàn Mỹ, Nga và Ukraine đã dùng chung một bữa trưa "trông gần giống như bạn bè".
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao UAE tuyên bố sẵn sàng tiếp tục các nỗ lực để góp phần đạt được một hiệp ước hòa bình cho cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine. Các bên thỏa thuận nối lại các cuộc đàm phán vào ngày 1/2/2026 tại Abu Dhabi.
Bài viết của ông Nguyễn Quang Khai
Nguyên Đại sứ Việt Nam tại UAE, Iraq và một số nước Trung Đông
