Dù lực lượng không quân của các quốc gia châu Âu nhìn chung kém ấn tượng hơn so với các đối thủ từ Mỹ hay châu Á, lục địa này vẫn tập trung mật độ cao các lực lượng không quân được trang bị hiện đại.
Dưới đây là các quốc gia châu Âu được đánh giá sở hữu 5 lực lượng không quân hàng đầu khi xét trên các tiêu chí về khả năng sẵn sàng chiến đấu, trình độ công nghệ và hạ tầng công nghiệp quốc phòng, theo nhận định của National Interest.
Đề cử đặc biệt: Đức
Số lượng máy bay: 380 chiếc
Quân số: ~28.000 người
Không quân Đức sở hữu hơn 220 máy bay chiến đấu, với hơn một nửa trong số đó là các tiêm kích thế hệ thứ tư Eurofighter Typhoon và Panavia Tornado. Dù vậy, Đức đang đẩy mạnh quá trình hiện đại hóa khi đưa vào biên chế các tiêm kích tàng hình F-35A Lightning II mới đặt hàng nhằm thay thế cho đội bay Tornado đã già cỗi.
Berlin đã đặt mua khoảng 35 chiếc F-35A; chuyến bay đầu tiên dự kiến diễn ra vào mùa thu năm 2026, sau đó các phi công Đức sẽ tham gia huấn luyện tại bang Arkansas trước khi máy bay được chuyển giao về châu Âu.
Đức sở hữu một lực lượng máy bay truyền thống quy mô lớn và đóng vai trò là xương sống hậu cần cũng như phòng không cho NATO ở khu vực Trung Âu.
Ý
Số lượng máy bay: ~740–960 chiếc
Quân số: 43.000 người
Sở hữu gần 200 máy bay chiến đấu đang hoạt động, Không quân Ý được xem là trung tâm hàng đầu châu Âu về các chiến dịch tàng hình. Ý đã đầu tư rất mạnh tay vào năng lực này; Không quân Ý hiện đang vận hành kết hợp cả hai biến thể tiêm kích F-35A và F-35B. Bổ trợ cho lực lượng tiêm kích thế hệ thứ năm tân tiến này là các dòng máy bay Eurofighter Typhoon và Panavia Tornado, tương tự như mô hình của Đức.
Nhờ triển khai các tiêm kích F-35B trên các tàu sân bay đang hoạt động, Ý đã xây dựng thành công khả năng răn đe và phô trương sức mạnh trên biển một cách linh hoạt khắp vùng Địa Trung Hải
Pháp
Số lượng máy bay: 520 chiếc
Quân số: ~44.000 người (lực lượng thường trực và nhân viên dân sự)
Gần đây, mối quan tâm đến việc xây dựng một nền công nghiệp quốc phòng nội địa mạnh mẽ đã dẫn đến việc Pháp rút khỏi chương trình hợp tác phát triển tiêm kích Eurofighter. Paris chuyển sang vận hành dòng máy bay Dassault Rafale do chính mình sản xuất — đóng vai trò là hạt nhân trung tâm của đội tiêm kích đang hoạt động với hơn 200 chiếc.
Đáng chú ý, Pháp là quốc gia duy nhất tại châu Âu sở hữu lực lượng không quân hoàn toàn tự chủ và tự cung tự cấp, bởi Paris từ chối phụ thuộc vào phần cứng do Mỹ sản xuất.
Lực lượng không quân của Pháp thậm chí còn có khả năng triển khai vũ khí hạt nhân nhờ khả năng tương thích của Rafale với tên lửa hành trình siêu thanh ASMPA của Pháp.
Cùng với việc sở hữu một tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, Pháp có thể phô trương sức mạnh ra hải ngoại theo cách mà không một quốc gia nào khác ở lục địa châu Âu có thể làm được.
Vương quốc Anh
Số lượng máy bay: 670 chiếc
Quân số: ~31.000 người (lực lượng thường trực)
Không quân Hoàng gia Anh sở hữu một lịch sử vô cùng hào hùng. Lịch sử giàu truyền thống và vị thế quốc tế nổi bật của họ đã che lấp đi quy mô lực lượng tương đối khiêm tốn của lực lượng này nếu so với các "ông lớn" khác trong danh sách.
Anh chỉ có khoảng 160 máy bay chiến đấu cao cấp. Điều này một phần nằm trong định hướng thiết kế lực lượng: cấu trúc không quân của Anh được xây dựng theo mô hình "kết hợp cao - thấp", kết hợp giữa một số ít nền tảng tác chiến tân tiến bậc nhất với các phương tiện chi phí thấp hơn, có thể chấp nhận rủi ro hao hụt.
"Viên ngọc quý" trên vương miện của RAF chính là dòng tiêm kích F-35B Lightning II nhập khẩu từ Mỹ, được kết hợp tác chiến cùng lực lượng nòng cốt Eurofighter Typhoon FGR4.
Vương quốc Anh chấp nhận đánh đổi số lượng thô để tập trung tối đa vào chất lượng và khả năng kết nối mạng lưới. Lực lượng này đóng vai trò là trung tâm trinh sát tàng hình và hàng hải chính của NATO tại châu Âu — một phần nhờ vào dòng tên lửa không đối không MBDA Meteor, giúp các máy bay có khả năng tác chiến ngoài tầm nhìn vô cùng ấn tượng.
Thổ Nhĩ Kỳ
Số lượng máy bay: ~1.000 chiếc
Quân số: ~50.000 người
Trên thực tế, bên cạnh việc sở hữu lực lượng lục quân châu Âu lớn nhất trong NATO, Thổ Nhĩ Kỳ cũng là quốc gia sở hữu lực lượng không quân lớn nhất châu Âu với tổng cộng hơn 1.000 máy bay các loại và khoảng 300 tiêm kích.
Xương sống làm nên sức mạnh không quân của Thổ Nhĩ Kỳ là F-16 Fighting Falcon do Mỹ sản xuất — dòng tiêm kích thế hệ thứ tư cực kỳ đáng tin cậy.
Thổ Nhĩ Kỳ đã vận hành F-16 từ năm 1987 và hiện là quốc gia sở hữu lực lượng tiêm kích F-16 lớn nhất thế giới ngoài nước Mỹ. Ankara bổ trợ cho sức mạnh chiến đấu của F-16 bằng sự kết hợp với các dòng máy bay đời cũ hơn, bao gồm cả huyền thoại F-4 Phantom II và F-5 Tiger II.
Trong những năm gần đây, Thổ Nhĩ Kỳ đã nỗ lực tự phát triển các dòng tiêm kích có người lái mới, nổi bật là dự án tiêm kích thế hệ thứ năm TF KAAN.
Dù vậy, đột phá lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ trong tác chiến không quân lại nằm ở việc phát triển các dòng máy bay không người lái giá rẻ và dễ thay thế, điển hình nhất là mẫu Bayraktar TB2
Nga
Số lượng máy bay: ~4.300 chiếc
Quân số: ~165.000 người
Không có gì ngạc nhiên ở vị trí dẫn đầu. Lý do khiến hầu hết các quốc gia NATO đến nay vẫn phải duy trì lực lượng tiêm kích để dè chừng cũng xuất phát từ chính Nga.
Dù Kremlin liên tục gặp khó khăn trong việc sản xuất máy bay mới, họ vẫn sở hữu kho dự trữ khổng lồ các dòng máy bay đầy năng lực từ thời cuối Liên Xô, nhiều chiếc trong số đó vẫn đang tham chiến tích cực.
Hiện nay, ngay cả sau những tổn thất trên bầu trời Ukraine, Nga vẫn nắm giữ đội bay lớn nhất châu Âu tính theo số lượng thân vỏ, với hơn 900 máy bay chiến đấu tuyến đầu.
Kho vũ khí của Nga phần lớn bao gồm các tiêm kích đa năng thế hệ 4.5 như Su-30 Flanker-C/G/H, Su-35 Flanker-E/M và tiêm kích-ném bom Su-34 Fullback.
Nga cũng sở hữu một trong số ít các dòng tiêm kích thế hệ thứ năm tự phát triển trên thế giới là Su-57 Felon.
Học thuyết của Nga dựa vào số lượng áp đảo và khối lượng vũ khí mang theo. Dù gặp nhiều hạn chế trong xung đột Ukraine, không ai nên lầm tưởng rằng sức mạnh không quân của Nga bị suy yếu; họ vẫn đang sở hữu lực lượng không quân chắc chắn là mạnh nhất châu Âu.
Quốc Vinh (Theo National Interest)
