Tác giả: Mẹ Hạo Nguyên (Trung Quốc)
“Trẻ con bây giờ sao đứa nào cũng ích kỷ thế? Lười biếng, chẳng có chút tính tự lập nào!”. Nghe vợ than thở, chồng cô ấy liền đáp một câu: “Chẳng phải vì con ăn quá nhiều ‘bát mì độc’ của em hay sao!”.
1. Thứ thực sự có độc không phải là mì, mà là cách cha mẹ nuôi dạy con
Chuyện là thế này, trẻ đang trong kỳ nghỉ nên bạn tôi gọi điện rủ mẹ con tôi đến nhà chơi. Cô ấy còn đặc biệt chuẩn bị món mì tương đậu là món sở trường của mình. Thức ăn đã được dọn lên bàn, nhưng con trai bạn tôi vẫn cúi đầu chơi điện thoại. “Đến giờ ăn rồi, lát nữa chơi tiếp”, cô nhắc. Thế nhưng, cậu bé chẳng buồn ngẩng đầu, chỉ đáp: “Cứ để đấy đi!”.
Bạn tôi liền bưng bát mì đặt trước mặt con, tiện tay đưa luôn đôi đũa.
Đợi chơi game xong, cậu bé mới cầm đũa gắp thử hai sợi mì, rồi cau mày hỏi: “Sao lại là mì sợi to? Con không ăn, con muốn ăn mì sợi nhỏ!”. Bạn tôi lập tức đáp: “Được rồi, được rồi, mẹ đi nấu cho con một bát mì sợi nhỏ nhé!”. Chưa dừng lại ở đó, cậu bé còn nói thêm: “Trong nước sốt đừng cho dưa chuột thái sợi, con không thích ăn!”.
Bạn tôi lại liên tục đồng ý, bưng bát mì vào bếp. Đến khi mọi người ăn xong, mấy đứa trẻ rủ nhau xuống tầng dưới chơi, bạn tôi mới bắt đầu than thở.
Và thế là có câu chuyện như phần đầu bài viết.
Thực sự, tôi thấy câu nói của chồng bạn mình rất đúng trọng tâm. Tất nhiên, thứ có độc không phải bản thân món mì, mà là kiểu giáo dục “bát mì độc” của cha mẹ. Chúng ta luôn mong con biết ơn, biết tự lập, nhưng đồng thời lại không ngừng bao bọc, làm thay và chiều chuộng con một cách vô điều kiện.
2. Ba kiểu yêu thương tưởng tốt nhưng lại có thể khiến con ngày càng hư
Thứ nhất: Yêu thương kiểu “con muốn gì cũng được đáp ứng”
Con vừa nói “Con không ăn mì sợi to”, mẹ lập tức đứng dậy đổi món. Con nói “Con không thích dưa chuột thái sợi”, mẹ cũng chiều theo ngay. Toàn bộ quá trình diễn ra trơn tru, không một chút do dự hay trao đổi. Cha mẹ nghĩ đó là yêu thương, nhưng điều trẻ học được lại là: Mọi yêu cầu của mình, dù hợp lý hay không, đều phải được đáp ứng ngay lập tức và vô điều kiện.
Khi trẻ coi những điều ấy là hiển nhiên, con sẽ không còn nhận ra bữa cơm này mẹ đã vất vả chuẩn bị như thế nào, chứ chưa nói đến việc biết ơn. Một đứa trẻ quen được đáp ứng mọi nhu cầu sẽ dần không còn nhìn thấy sự hy sinh của người khác.
Thứ hai: Yêu thương kiểu “làm thay con mọi việc”
Từ việc đưa đũa đến đứng dậy nấu một bát mì khác, người mẹ trong câu chuyện phục vụ con chu đáo đến từng chi tiết. Thực tế, nhiều cha mẹ cũng ít nhiều có tâm lý như vậy. Họ nghĩ con còn nhỏ, hoặc không muốn mất thời gian tranh luận vì những chuyện vụn vặt, nên thà tự tay làm giúp cho nhanh.
Một số người lại cho rằng con chỉ cần tập trung học hành, còn những việc khác không quá quan trọng. Nhưng chính những lần làm thay tưởng như vô hại ấy lại đang từng chút tước đi khả năng tự giải quyết vấn đề của trẻ.
Khi đã quen với việc có người phục vụ, quần áo có người chuẩn bị, cơm nước có người mang đến tận nơi, trẻ tự nhiên sẽ trở nên lười biếng. Không hẳn là lười vận động, mà là lười suy nghĩ và hành động.
Con không muốn suy nghĩ xem yêu cầu của mình có hợp lý hay không, không muốn tự tay giải quyết nhu cầu của bản thân, càng không muốn đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu.
Điều đáng nói là chính cha mẹ đã tự tay cắt đi đôi cánh tự lập của con, rồi đến khi con trưởng thành lại than phiền tại sao con không biết tự mình bay cao. Cần hiểu rằng, tính tự lập không phải đợi đến khi trưởng thành mới tự nhiên xuất hiện. Nó được hình thành từ những việc nhỏ mà trẻ tự làm mỗi ngày.
Thứ ba: Yêu thương kiểu “thỏa hiệp để chiều lòng con”
Ba chữ “được rồi, được rồi” của người mẹ nghe qua rất đơn giản, nhưng bên trong có sự bất lực, nuông chiều và cả việc từng bước nhường lại quyền quyết định cho con. Bạn có nhận ra không? Khi cha mẹ liên tục thỏa hiệp để đổi lấy sự yên ổn trước mắt, cán cân quyền lực trong gia đình dần mất cân bằng. Trẻ trở thành người đặt ra quy tắc, còn cha mẹ chỉ là người thực hiện.
Trong một mối quan hệ như vậy, liệu cha mẹ có thể mong con học được cách tôn trọng giới hạn và tuân thủ những quy tắc chung?
Trẻ chỉ biết rằng mình muốn gì thì nhất định phải có bằng được. Nếu không được đáp ứng, lỗi luôn thuộc về người khác. Một đứa trẻ ở nhà đã quen dùng những yêu cầu và sự xét nét để đối xử với cha mẹ, khi bước ra xã hội, liệu con có biết cảm thông, biết ơn và hợp tác với mọi người?
Có một câu nói rất đáng suy ngẫm: “Cha mẹ luôn phải sống trong tư thế cúi mình trước con thì khó có thể nuôi dạy được những đứa trẻ trưởng thành, biết đứng thẳng và có trách nhiệm”.
3. Cha mẹ khôn ngoan đang học cách từ bỏ “bát mì độc” này
Người xưa có câu: “Cha mẹ yêu thương con cái thì phải tính chuyện lâu dài cho con”. Yêu thương con thực sự không phải là trao cho con con cá, mà là dạy con cách tự câu cá.
Thứ nhất: Thay vì làm thay, hãy để con cùng tham gia giải quyết vấn đề. Lần tới, khi con đưa ra một yêu cầu, cha mẹ đừng vội đứng dậy làm ngay. Hãy thử để con tham gia vào quá trình giải quyết, dù chỉ là tự rót một cốc nước hay lấy đôi đũa cho mình. Cảm giác được đóng góp và tự mình làm một việc gì đó có thể giúp trẻ học cách trân trọng công sức của người khác hơn là chỉ quen được phục vụ.
Thứ hai: Học cách từ chối đúng lúc. Khi trẻ đưa ra những yêu cầu không hợp lý, cha mẹ không nên lúc nào cũng thỏa hiệp. Từ chối không có nghĩa là nhẫn tâm, mà là giúp trẻ hiểu rằng thế giới này không xoay quanh riêng mình. Một lần bị từ chối không khiến trẻ chịu thiệt thòi, nhưng có thể giúp con học cách chấp nhận và thích nghi.
Những giới hạn được thiết lập bằng sự kiên nhẫn và yêu thương mới chính là một trong những điều giúp trẻ cảm thấy an toàn nhất.
Hiểu Đan (theo Sohu)
