Một bé gái 13 tuổi tại Tam Môn Hiệp, tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) đang gây xôn xao dư luận sau khi bị phát hiện lén dùng thẻ ngân hàng của bố để chi gần 180.000 NDT (khoảng 650 triệu đồng) vào việc đặt vẽ tranh theo phong cách anime/manga trên mạng.
Theo thông tin được chia sẻ, trong nhiều tháng qua, cô bé đã âm thầm ghi nhớ mật khẩu thanh toán của bố rồi sử dụng tài khoản để đặt tranh từ các họa sĩ trên nền tảng xã hội. Để tránh bị nghi ngờ, em còn giả danh một “phú nhị đại” 21 tuổi. Ban đầu, mỗi bức tranh chỉ có giá vài trăm NDT, nhưng về sau tăng lên tới hơn 5.000 NDT (khoảng 18 triệu đồng) một bức.
Tổng cộng, cô bé đã đặt 179 bức tranh, tiêu hết khoảng 180.000 NDT. Đây được cho là khoản tiền người cha tích cóp suốt nhiều năm đi làm thuê, dự định dùng để chữa bệnh tâm thần cho vợ, đồng thời cũng là khoản tiền sinh hoạt quan trọng nhất của cả gia đình.
Nhiều ý kiến cho rằng vấn đề nằm ở tính “vô hình” của loại hình sản phẩm kỹ thuật số này. Khác với mua quần áo có đơn hàng giao tận nhà hay nạp game thường xuất hiện cửa sổ xác nhận, các nền tảng đặt tranh online gần như không có cơ chế cảnh báo hoặc kiểm soát phù hợp.
Cô bé chỉ cần điền thông tin “21 tuổi” là có thể đặt hàng thành công. Trong suốt quá trình giao dịch, từ lúc đặt tranh đến khi họa sĩ hoàn thành tác phẩm, không có bất kỳ bước xác minh danh tính nào. Tiền cứ thế được chuyển đi từng khoản nhỏ mà gia đình hoàn toàn không hay biết.
Về mặt pháp lý, nhiều người cho rằng hợp đồng do trẻ 13 tuổi thực hiện có thể bị hủy bỏ. Tuy nhiên, điều này cũng khiến các họa sĩ rơi vào tình huống khó xử, bởi phần lớn tranh đã hoàn thành và công sức lao động của họ không thể coi như “làm không công”. Một bên là gia đình có hoàn cảnh khó khăn, số tiền chữa bệnh gần như bị tiêu sạch. Một bên là những người sáng tạo nội dung đã bỏ thời gian và chất xám để hoàn thành đơn hàng. Chính vì vậy, vụ việc được nhận xét là rất khó giải quyết triệt để.
Điều khiến nhiều người lo ngại hơn là tình trạng trẻ vị thành niên giả danh người lớn trên mạng đang ngày càng phổ biến. Một số em tham gia các nhóm cộng đồng với danh tính người trưởng thành rồi chủ động tìm đến những đơn hàng có giá trị cao.
Trong khi đó, nhiều nền tảng hiện chỉ kiểm tra xác thực tài khoản ở mức cơ bản mà không theo dõi các hành vi bất thường. Chẳng hạn, một học sinh cấp hai liên tục thanh toán số tiền lớn trong nhiều ngày nhưng hệ thống cũng không đưa ra cảnh báo hay giới hạn giao dịch.
Theo chia sẻ, hoàn cảnh gia đình cô bé cũng khá phổ biến ở nhiều vùng nông thôn Trung Quốc. Người cha sức khỏe không tốt nhưng vẫn phải lao động kiếm sống, song lại không đủ điều kiện nhận hỗ trợ. Người mẹ mắc bệnh nhiều năm, gần như mất khả năng chăm sóc bản thân. Cả gia đình chỉ dựa vào thu nhập của một người.
Trong hoàn cảnh đó, mật khẩu thanh toán gần như trở thành “hàng rào cuối cùng” bảo vệ tài sản của gia đình, nhưng cuối cùng lại bị chính con gái ghi nhớ và sử dụng. Đáng chú ý, nhiều người cho rằng các nền tảng nghệ thuật số tại Trung Quốc hiện vẫn chưa xây dựng đầy đủ cơ chế bảo vệ trẻ vị thành niên. Không có giới hạn chi tiêu, không yêu cầu xác nhận hai bước, thậm chí nhiều nơi còn không áp dụng nhận diện khuôn mặt.
Trong khi các lĩnh vực như game online hay livestream đã được siết chặt quản lý từ lâu, thì những dịch vụ mới như đặt tranh theo yêu cầu hay AI giọng nói vẫn được xem là đang nằm trong “vùng xám” của việc giám sát và bảo vệ người dùng trẻ tuổi.
Theo Sohu
Nhật Linh
