Better Choice Awards 2026 thêm Nation Builders Awards cho đóng góp tầm kiến quốc

Ngày 5/8 tại Hà Nội, Better Choice Awards 2026 chính thức được công bố với một thay đổi đáng chú ý trong cấu trúc giải: Nation Builders Awards xuất hiện lần đầu tiên, thay thế Consumer Finance Awards vốn đã hoàn thành vai trò của mình ở các mùa trước. Nhìn bề ngoài, đây có vẻ đơn giản là việc bổ sung một nhóm danh hiệu mới.

Nhưng đằng sau sự thay đổi đó là một câu hỏi lớn hơn: khi đối tượng được tôn vinh là đóng góp ở tầm kiến tạo quốc gia, cơ chế nào bảo đảm danh hiệu được trao ra phản ánh đúng thực chất?

Vì sao đóng góp kiến quốc cần một cơ chế riêng

Không phải mọi đóng góp đều có thể đo bằng cùng một thước đo. Một mạng lưới hạ tầng phủ khắp vùng sâu vùng xa, một công nghệ chiến lược được làm chủ, một ngành công nghiệp mới được hình thành.

Những giá trị này không hiện ra trên bảng xếp hạng doanh thu, không đo được bằng lượt bình chọn của người tiêu dùng, và thường cần nhiều năm mới thể hiện hết tầm ảnh hưởng. Chính đặc điểm đó đặt ra yêu cầu về một cơ chế đánh giá khác với những gì giải thưởng tiêu dùng thông thường có thể cung cấp.

Xuất phát từ nhận thức đó, mạch Doanh nghiệp Kiến tạo Đất nước trong Nation Builders Awards được thiết kế với một điểm khác biệt căn bản so với các hạng mục còn lại của Better Choice Awards: không có cấu phần bình chọn người dùng, và kết quả được xác định 100% bởi hội đồng chuyên môn.

Đây là lựa chọn có chủ đích, xuất phát từ bản chất của đối tượng được đánh giá — những đóng góp đòi hỏi chiều sâu thẩm định chuyên ngành, không thể rút gọn thành một cuộc bầu chọn đại chúng.

Hội đồng mở rộng: tầng bảo đảm tính chính danh

Khi không có bình chọn cộng đồng làm đối trọng, câu hỏi tiếp theo tự nhiên đặt ra là: ai ngồi vào hội đồng, và cơ chế vận hành được thiết kế như thế nào để tránh trở thành sân chơi của doanh nghiệp lớn hay chịu ảnh hưởng từ phía tổ chức giải?

Ban tổ chức cho biết hội đồng thẩm định của Nation Builders Awards bao gồm đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, các chuyên gia và cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng các nhà nghiên cứu và người có kinh nghiệm quản lý, dẫn dắt trong từng lĩnh vực cụ thể.

Thành phần đa ngành này được lựa chọn với chủ đích cụ thể, bởi mỗi lĩnh vực xét chọn cần một hệ quy chiếu riêng — không có chuyên gia nào có thể thẩm định tốt đồng thời một dự án hạ tầng năng lượng và một mô hình khởi nghiệp công nghệ.

Bên cạnh thành phần, nguyên tắc vận hành cũng được quy định rõ. Thành viên hội đồng phải có chuyên môn phù hợp với hạng mục phụ trách và bảo đảm độc lập với doanh nghiệp được xem xét. Nếu phát sinh xung đột lợi ích, thành viên có nghĩa vụ khai báo và rút khỏi quá trình đánh giá hạng mục tương ứng. Uy tín của kết quả, vì vậy, không đến từ danh tiếng của từng cá nhân trong hội đồng, mà từ tính độc lập và sự phù hợp chuyên môn của cả cơ chế.

Sáu trục xét chọn — mỗi con đường kiến quốc có hệ quy chiếu riêng

Từ cơ chế hội đồng, Nation Builders Awards tiếp tục được cụ thể hóa bằng sáu trục xét chọn: hạ tầng và năng lượng quốc gia, huyết mạch tài chính quốc gia, công nghệ và công nghiệp chiến lược, chất lượng sống người Việt, đối tác FDI kiến tạo cứ điểm toàn cầu, và khởi nghiệp kiến tạo đột phá. Mỗi trục tương ứng với một lĩnh vực trọng tâm trong định hướng phát triển quốc gia và có bộ tiêu chí riêng, thay vì dùng một thước đo chung cho các đóng góp có bản chất khác nhau.

Trong mỗi trục, doanh nghiệp được xét trên những gì đã làm và đo được — dự án đã triển khai, quy mô tác động tới nền kinh tế hoặc đời sống người dân, mức độ tự chủ công nghệ và tính bền vững của đóng góp theo thời gian. Quy mô doanh thu hay mức độ nhận diện thương hiệu chỉ là một phần nhỏ trong tiêu chí, không phải yếu tố quyết định. Danh hiệu Doanh nghiệp Kiến tạo Đất nước của Năm chỉ được trao khi hội đồng đồng thuận trên căn cứ hồ sơ đã thẩm tra — không có ngoại lệ vì áp lực truyền thông hay thương mại.

Bên cạnh mạch hội đồng, Nation Builders Awards còn có mạch Bình chọn Kiêu hãnh Việt Nam với ba danh hiệu do người dùng trực tiếp bình chọn, khép lại bằng danh hiệu Thương hiệu Kiêu hãnh Việt Nam của Năm. Việc duy trì song song hai mạch giúp mỗi dạng giá trị được ghi nhận bằng phương thức phù hợp: đóng góp ở cấp độ kiến tạo đất nước cần chiều sâu thẩm định, còn niềm tin và niềm tự hào dành cho thương hiệu được phản ánh qua tiếng nói cộng đồng.

Nation Builders Awards trong mạch Nghị quyết 57

Nhìn rộng hơn, sự ra đời của Nation Builders Awards không tách rời khỏi bối cảnh chính sách đang định hình giai đoạn phát triển mới của đất nước. Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, đồng thời đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm, chủ thể và động lực chính của tiến trình này. Tinh thần đó đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ ứng dụng công nghệ có sẵn, mà còn phải tham gia xây dựng hạ tầng, phát triển nhân lực, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, làm chủ công nghệ chiến lược.

Nation Builders Awards có thể được xem là cơ chế ghi nhận mang tính thị trường, đi song song với các chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước. Khi đóng góp thực chất được đặt tên và lan tỏa, nó tạo thêm động lực để nhiều doanh nghiệp đầu tư dài hạn theo hướng tương tự, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá hay ngân sách truyền thông. Đó cũng là lý do hạng mục này được đặt trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia, nơi câu chuyện đổi mới sáng tạo được đưa ra khỏi phạm vi giới chuyên môn và tới với đông đảo cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Thông tin về hệ thống danh hiệu, đối tượng xét chọn và tiêu chí đánh giá của Nation Builders Awards được công bố tại website chính thức Better Choice Awards. Hồ sơ tham dự mùa giải 2026 đang được tiếp nhận đến ngày 19/8.

Nguyễn Hải