Bộ Tư pháp Mỹ vừa công bố cáo buộc nghiêm trọng đối với bốn cá nhân bị tố cáo tham gia vào một mạng lưới buôn lậu phức tạp nhằm vận chuyển trái phép các chip xử lý đồ họa hiệu suất cao của NVIDIA cùng siêu máy tính HPE sang Trung Quốc.
Vụ án với tổng giá trị hàng hóa bị buôn lậu lên tới 3,89 triệu USD diễn ra trong khoảng thời gian hơn hai năm, từ tháng 9 năm 2023 đến tháng 11 năm 2025, đã khiến các bị cáo đối mặt với mức án nghiêm khắc lên tới 200 năm tù giam.
Người đứng đầu đường dây buôn lậu này là Brian Curtis Raymond, người sáng lập công ty Bitworks có trụ sở tại Huntsville, bang Alabama. Bitworks là một công ty phân phối phần cứng cho trí tuệ nhân tạo, chuyên kinh doanh các sản phẩm từ nhiều thương hiệu lớn như AMD, NVIDIA, PNY và Sapphire.
Theo cáo buộc, Raymond đã lợi dụng vị thế hợp pháp của công ty mình để mua các thiết bị bị hạn chế xuất khẩu, bao gồm các chip gia tốc NVIDIA A100, H100 và H200 dành cho khối lượng công việc trí tuệ nhân tạo và điện toán hiệu năng cao, cùng với mười siêu máy tính HPE.
Sau khi mua được những thiết bị này một cách hợp pháp, Raymond bán chúng cho công ty Janford Realtor đặt tại Tampa, bang Florida. Công ty này do Hon Ning Ho, hay còn gọi là Mathew Ho, một công dân Mỹ sinh tại Hong Kong, kiểm soát. Đây chính là khâu then chốt trong toàn bộ hoạt động buôn lậu, khi Janford Realtor trở thành cầu nối tổ chức các hoạt động xuất khẩu trái phép những thiết bị này sang Trung Quốc thông qua các tuyến đường vòng qua Hong Kong, Malaysia và Thái Lan.
Phương thức hoạt động của đường dây này được thiết kế khá tinh vi để lách qua hệ thống kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Hon Ning Ho chịu trách nhiệm nộp hoặc chỉ đạo việc làm giả các giấy tờ, hợp đồng giả mạo và khai báo xuất khẩu gian dối.
Trong khi đó, Cham Li đảm nhận vai trò điều phối các lô hàng thực tế qua Malaysia và Thái Lan, giúp đường dây né tránh được các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Ở phía bên kia, Jing Chen sắp xếp việc tiếp nhận hàng hóa và thanh toán tại Trung Quốc. Số tiền thanh toán cho các thiết bị bị hạn chế được chuyển khoản đến Janford Realtor, sau đó công ty này rửa tiền cho Bitworks, hoàn thiện vòng tròn bất hợp pháp này.
Trong khoảng thời gian từ tháng 10 năm 2024 đến tháng 1 năm 2025, nhóm buôn lậu đã thành công trong việc vận chuyển 400 chip A100 sang Trung Quốc. Tuy nhiên, khi họ cố gắng mở rộng hoạt động bằng cách xuất khẩu thêm mười siêu máy tính HPE chứa chip H100 cùng với 50 chip H200 độc lập, lực lượng thực thi pháp luật đã kịp thời can thiệp và ngăn chặn. Sự can thiệp này đã đánh dấu sự sụp đổ của toàn bộ đường dây buôn lậu sau hơn hai năm hoạt động.
Theo tài liệu của Bộ Tư pháp Mỹ, nhóm này đã nhận được hơn 3,89 triệu USD chuyển khoản từ Trung Quốc để tài trợ cho việc mua và xuất khẩu trái phép các chip GPU. Dòng tiền này, kết hợp với các hợp đồng giả mạo, giấy tờ vận chuyển gian dối và các tuyến đường vòng lừa đảo, hiện đang được sử dụng làm cơ sở để hình thành các cáo buộc về âm mưu và rửa tiền đối với các bị cáo.
Tuy nhiên, khi đặt trong bối cảnh tổng thể của thị trường phần cứng trí tuệ nhân tạo, con số 3,89 triệu USD trong hơn hai năm thực sự không phải là một khoản tiền quá lớn. Mỗi chip gia tốc AI có giá bán lẻ từ 20.000 đến 50.000 USD, nghĩa là đường dây này chỉ buôn lậu được vài trăm chip trong suốt thời gian hoạt động. Điều này cho thấy hoặc là đây chỉ là một trong nhiều đường dây tương tự, hoặc là có những mạng lưới lớn hơn nhiều đang hoạt động song song.
Nguyễn Hải
