Trong đợt tập kích quy mô lớn mới nhất của Nga vào lãnh thổ Ukraine, Không quân Ba Lan đã chủ động triển khai các tiêm kích F-16 cùng máy bay cảnh báo sớm trên không túc trực sẵn sàng. Dù vậy, một quả tên lửa hành trình—nhiều khả năng là loại Kh-101—vẫn bay sâu gần 100 km vào không phận NATO, trước khi phát nổ trên một cánh đồng và để lại hố sâu tới 10 mét.
Theo trang tin quân sự Defense Express ngày 30/7, sự cố nghiêm trọng này đang dấy lên những nghi vấn lớn xung quanh quy trình đánh chặn, chuỗi mệnh lệnh chỉ huy cũng như quy tắc nổ súng của lực lượng phòng không Ba Lan.
Trước đó, quân đội Nga đã mở đợt tập kích phối hợp diện rộng vào đêm rạng sáng, mở rộng quy mô oanh tạc từ thủ đô Kyiv sang hàng loạt thành phố thuộc miền Tây Ukraine. Trong bối cảnh mưa tên lửa dội xuống, ít nhất một quả tên lửa của Nga đã tiếp tục xâm phạm không phận Ba Lan.
Hệ thống phòng không Ba Lan phát hiện một mục tiêu lạ di chuyển về hướng Tây vào khoảng 3 giờ 40 phút sáng và ngay lập tức điều động tiêm kích F-16 xuất kích đánh chặn. Tuy nhiên, chỉ 6 phút sau—thời điểm lực lượng chức năng chưa kịp xác định chính xác danh tính mục tiêu—vật thể này đã đột ngột biến mất khỏi màn hình radar.
Tổ bay của một chiếc trực thăng sau đó đã phát hiện hiện trường vụ va chạm gần khu vực Tarnawa-Kolonia, thuộc tỉnh Lublin (Ba Lan). Vụ nổ tạo ra một hố sâu có đường kính khoảng 10 mét, chỉ cách khu dân cư gần nhất chừng 2 km.
Ngoại trưởng Ukraine, ông Andrii Sybiha, đã lên tiếng xác nhận quả tên lửa Kh-101 của Nga đã đi vào không phận Ba Lan trong đợt không kích đêm qua.
Bằng chứng hướng về tên lửa Kh-101
Phân tích từ Defense Express cho thấy, vật thể xâm nhập nhiều khả năng là tên lửa hành trình đối đất Kh-101, được phóng từ các máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS hoặc Tu-160 của Không quân Nga.
Các kênh theo dõi mục tiêu không gian mạng tự do, trong đó có Monitorwar, ghi nhận quả Kh-101 này đã vượt qua biên giới Ba Lan ở đoạn gần thành phố Volodymyr của Ukraine, sau đó tiếp tục hành trình sâu khoảng 100 km vào nội địa Ba Lan.
Tốc độ di chuyển cực nhanh của Kh-101 đã vắt kiệt quỹ thời gian phản ứng của lực lượng phòng thủ. Với vận tốc bay khoảng 900 km/h, tên lửa chỉ mất chưa đầy 7 phút để vượt qua khoảng cách trên.
Điều đáng nói là đợt tập kích này không hề diễn ra bất ngờ. Phía Warsaw khẳng định họ đã chủ động cho 2 tiêm kích cùng 1 máy bay cảnh báo sớm cất cánh từ sớm, ngay khi các tên lửa của Nga vẫn đang hành trình trên bầu trời Ukraine.
Chính vì vậy, Defense Express nhận định nguyên nhân gốc rễ có thể không nằm ở năng lực phát hiện mục tiêu. Chốt chặn yếu nhất dường như nằm ở quy trình ra quyết định và quy tắc tác chiến (ROE) của Ba Lan—nơi đòi hỏi phi công phải nhận dạng mục tiêu bằng mắt thường và có sự phê chuẩn chính thức qua nhiều cấp chỉ huy trước khi phát lệnh tiêu diệt một vật thể lạ.
Các đô thị lớn và thủ phủ công nghiệp quốc phòng nằm trong tầm bắn
Tên lửa Nga đã tự do xé gió qua không phận Ba Lan mà không gặp phải bất kỳ sự kháng cự nào, dù lộ trình của nó đi qua sát hàng loạt thành phố lớn nằm trong bán kính 100 km từ biên giới Ukraine như Chełm, Zamość và Lublin.
Đặc biệt, Stalowa Wola—một trong những trung tâm sản xuất xe thiết giáp và khí tài quân sự cốt lõi của Ba Lan—chỉ nằm cách vị trí tên lửa rơi khoảng 50 km về phía Tây Nam.
Chuyên gia của Defense Express lưu ý rằng Warsaw đã rất may mắn khi quả tên lửa rơi xuống một vùng đất trống. Chỉ cần lệch hướng bay một chút, những cơ sở công nghiệp quốc phòng trọng yếu hoàn toàn có thể đã phải chịu thiệt hại thảm khốc.
Cũng trong đợt không kích này, Không quân Ukraine tuyên bố đã bắn hạ 54 trong tổng số 61 tên lửa hành trình và vô hiệu hóa 265 trên 284 UAV tầm xa của đối phương.
Nga đồng thời phóng thêm 4 tên lửa chống hạm siêu thanh Zircon hoặc Oniks cùng 9 tên lửa đạn đạo, nhưng phía Ukraine chỉ đánh chặn thành công duy nhất 1 quả tên lửa đạn đạo.
Quốc Vinh (Theo United24)
