Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là khái niệm xa lạ với người trẻ Việt Nam, đặc biệt là sinh viên và người đi làm trong những năm đầu sự nghiệp. Theo Khảo sát về Lực lượng lao động toàn cầu năm 2025 -Báo cáo Việt Nam với hơn 1.000 người lao động tại Việt Nam tham gia do PwC công bố mới đây, mức độ sử dụng AI tại Việt Nam đang ở ngưỡng đáng chú ý, thậm chí vượt xa mặt bằng chung toàn cầu.
Cụ thể, 38% người lao động Việt Nam cho biết họ sử dụng AI tạo sinh hằng ngày trong công việc, con số này cao gấp hơn hai lần mức trung bình của thế giới. Nếu tính rộng hơn, 83% người lao động tại Việt Nam đã từng sử dụng AI dưới nhiều hình thức khác nhau, từ hỗ trợ viết nội dung, phân tích dữ liệu, dịch thuật cho đến lập kế hoạch công việc.
Khi AI trở thành “công cụ làm việc mặc định” của người trẻ
Không khó để lý giải vì sao người trẻ Việt lại tiếp cận AI nhanh đến vậy. Sinh viên và người mới đi làm hiện nay bước vào thị trường lao động trong bối cảnh công nghệ thay đổi liên tục, yêu cầu về năng suất và tốc độ ngày càng cao. Vì thế AI được xem như một “trợ lý” giúp tiết kiệm thời gian, giảm tải các công việc lặp lại và nâng cao chất lượng đầu ra.
PwC cho biết 90% người lao động Việt Nam sử dụng AI nhận thấy năng suất và hiệu quả công việc được cải thiện rõ rệt. Điều này phần nào lý giải vì sao AI rất nhanh được sử dụng rộng rãi và trở thành một phần quen thuộc trong đời sống công việc hằng ngày của người trẻ.
Với nhiều sinh viên, việc làm quen với AI thậm chí đã bắt đầu từ khi còn ngồi trên giảng đường như việc dùng AI để tra cứu tài liệu, hỗ trợ viết bài, chuẩn bị thuyết trình hay định hướng học tập. Khoảng cách giữa “đi học” và “đi làm” vì thế cũng đang dần bị rút ngắn.
Lao động Việt cần gì trong kỷ nguyên AI?
Việc người trẻ Việt dùng AI nhiều hơn trung bình của thế giới không chỉ mang ý nghĩa tích cực. Khi AI trở thành công cụ phổ biến, lợi thế ban đầu nhanh chóng biến thành yêu cầu bắt buộc. Biết dùng AI không còn là điểm cộng, mà dần trở thành tiêu chuẩn tối thiểu trong môi trường làm việc hiện đại.
Nhiều người trẻ thừa nhận, chính AI cũng tạo ra một áp lực mới khi phải làm nhanh hơn, làm nhiều hơn và liên tục nâng cấp kỹ năng để không bị tụt lại. Nếu trước đây, một công việc mất vài ngày để hoàn thành được xem là bình thường, thì nay, với sự hỗ trợ của AI, kỳ vọng về tốc độ và hiệu suất đã hoàn toàn khác.
Báo cáo của PwC cũng chỉ ra rằng, song song với mức độ hài lòng cao về công việc, người lao động trẻ vẫn đối mặt với áp lực thích nghi, áp lực hiệu quả và nỗi lo bị thay thế nếu không theo kịp công nghệ.
Từ những con số trong báo cáo, có thể thấy AI không còn là câu chuyện của tương lai, mà đã là thực tế hiện hữu trong đời sống học tập và làm việc của người lao động Việt Nam. Việc sử dụng AI nhiều hơn mức trung bình của thế giới cho thấy khả năng thích ứng nhanh, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ?
AI chỉ thực sự trở thành lợi thế khi người trẻ biết kết hợp nó với tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và kỹ năng nhìn nhận thực tế của con người, những yếu tố mà máy móc chưa thể thay thế. Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, giá trị của con người không nằm ở việc dùng công cụ gì, mà ở cách sử dụng công cụ đó thông minh đến đâu.
Nhật Linh
