Bộ trưởng Bộ Tư pháp: Chế định luật sư công là một “đột phá thể chế” trong công tác bổ trợ tư pháp, nâng cao năng lực pháp lý cho khu vực công

Bước đột phá nâng năng lực pháp lý khu vực công

Sáng 29/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị triển khai Nghị quyết số 24/2026/QH16 về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công theo hình thức trực tiếp tại trụ sở Bộ Tư pháp và trực tuyến tại 10 điểm cầu ở các địa phương thực hiện thí điểm.

Chủ trì Hội nghị là ông Hoàng Thanh Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tư pháp và ông Nguyễn Thanh Tú, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Tư pháp. Hội nghị có sự tham dự của đại diện các cơ quan, ban, ngành Trung ương; 8 Bộ; các cơ quan, ban, ngành tại 10 tỉnh, thành phố thực hiện thí điểm; Hội Luật gia Việt Nam; Liên đoàn Luật sư Việt Nam; Đoàn Luật sư các tỉnh, thành phố thực hiện thí điểm cùng các chuyên gia, nhà khoa học, luật sư có kinh nghiệm, uy tín và các cơ quan, tổ chức liên quan.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, việc thí điểm chế định luật sư công là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đổi mới tư duy lập pháp và nâng cao năng lực tổ chức thi hành pháp luật.

Trong bối cảnh khu vực công quản lý nguồn lực, tài sản và các dự án kinh tế - xã hội lớn, cùng với quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các quan hệ pháp lý phát sinh ngày càng phức tạp. Việc hình thành đội ngũ luật sư công được kỳ vọng giúp phòng ngừa rủi ro pháp lý từ sớm, từ xa; chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và doanh nghiệp nhà nước, nhất là trong các tranh chấp thương mại, đầu tư quốc tế và những vụ việc phức tạp trong nước.

Theo lãnh đạo Bộ Tư pháp, chế định luật sư công là một “đột phá thể chế” trong công tác bổ trợ tư pháp, nâng cao năng lực pháp lý cho khu vực công. Lần đầu tiên, Nhà nước ta thiết lập một lực lượng luật sư chuyên nghiệp ngay trong nội bộ các cơ quan hành chính và doanh nghiệp nhà nước - những người vừa mang phẩm chất, bản lĩnh của người cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, vừa sở hữu chứng chỉ hành nghề, kỹ năng tranh tụng và tư vấn độc lập của một luật sư thực thụ.

"Luật sư công không phải là sự thay thế hay chồng chéo với công tác pháp chế hay trợ giúp pháp lý, mà là sự tiếp sức, tạo nên sự vững chắc về pháp lý cho các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước để chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trong các vụ kiện, tranh chấp quốc tế và trong nước, bảo đảm an toàn pháp lý cho các dự án kinh tế - xã hội trọng điểm, ngăn ngừa nguy cơ thất thoát, lãng phí và khiếu kiện kéo dài, đồng thời hỗ trợ khai thông các điểm nghẽn thể chế, đưa tinh thần thượng tôn pháp luật vào sâu rộng trong hoạt động quản trị nhà nước", ông Tùng nhấn mạnh.

Việc thí điểm được thực hiện trong 24 tháng, từ ngày 1/10/2026 đến ngày 30/9/2028 tại 8 Bộ và 10 tỉnh, thành phố. Khoảng thời gian này được đánh giá là ngắn nhưng khối lượng công việc lớn, do đó Bộ trưởng Bộ Tư pháp yêu cầu việc thí điểm phải được thực hiện thực chất, quyết liệt, lấy thực tiễn làm cơ sở để hoàn thiện pháp luật lâu dài.

Lãnh đạo Bộ Tư pháp đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, nhận diện sớm những khó khăn, “điểm nghẽn” về nguồn lực, cơ chế phân công và tổ chức thực hiện; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng Bộ, địa phương để bảo đảm chế định luật sư công được vận hành đồng bộ, hiệu quả.

Gỡ vướng từ sớm để đưa chế định luật sư công vào thực tiễn

Hội nghị đã quán triệt đầy đủ mục tiêu, ý nghĩa, yêu cầu và những nội dung trọng tâm của chủ trương thí điểm chế định luật sư công; phổ biến các nội dung cơ bản của Kết luận số 23-KL/TW, Nghị quyết số 24/2026/QH16, Quyết định số 955/QĐ-TTg và Nghị định số 364/2026/NĐ-CP, qua đó tạo sự thống nhất về nhận thức và quyết tâm tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, hội nghị hướng dẫn cụ thể việc triển khai Nghị quyết và Nghị định gắn với yêu cầu thực tiễn của các Bộ, địa phương thực hiện thí điểm. Các nội dung được đề cập gồm lựa chọn nhân sự, đào tạo, bồi dưỡng, thực hiện thủ tục để trở thành luật sư công; bố trí, sử dụng và giao giải quyết vụ, việc; quản lý, giám sát, đánh giá kết quả hoạt động; thực hiện chế độ báo cáo và tổng kết việc thí điểm.

Một nội dung quan trọng khác được đặt ra là xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan. Theo đó, nhiệm vụ, đầu mối thực hiện và tiến độ triển khai của từng cơ quan sẽ được cụ thể hóa trong suốt thời gian thí điểm, nhằm bảo đảm việc tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất, đúng tiến độ và có chất lượng.

Hội nghị cũng dành thời gian trao đổi, thảo luận về những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh trong quá trình chuẩn bị và tổ chức thực hiện chế định luật sư công.

Thông qua hội nghị, Bộ Tư pháp kỳ vọng tạo sự thống nhất về nhận thức, cách thức tổ chức thực hiện và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, qua đó tạo nền tảng để triển khai đồng bộ, hiệu quả việc thí điểm chế định luật sư công từ ngày 1/10/2026.

Bộ Tư pháp làm đầu mối theo dõi, tháo gỡ vướng mắcVới vai trò là cơ quan giúp Chính phủ quản lý Nhà nước về luật sư công, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục phát huy vai trò đầu mối trong quá trình triển khai thí điểm.

Bộ sẽ theo dõi, đôn đốc việc thực hiện; kịp thời tổng hợp, nghiên cứu và phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, Bộ Tư pháp sẽ tham mưu, kiến nghị, đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Lãnh đạo Bộ Tư pháp nhấn mạnh, việc theo dõi, đôn đốc và tổng hợp tình hình sẽ được thực hiện trong suốt quá trình thí điểm, qua đó bảo đảm việc triển khai chế định luật sư công được thực hiện đúng quy định pháp luật và đạt mục tiêu đề ra.

Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm

Phát biểu bế mạc, Bộ trưởng Bộ Tư pháp ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp của các Bộ, địa phương, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, luật sư, chuyên gia và nhà khoa học. Qua hội nghị, các đại biểu thống nhất rằng việc triển khai chế định luật sư công không đơn thuần là việc tổ chức thi hành một văn bản quy phạm pháp luật, mà đây là bước đi đột phá có tính chiến lược, là giải pháp nâng cao năng lực pháp lý tại khu vực công để chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và doanh nghiệp nhà nước từ sớm, từ xa.

Từ ngày 1/10/2026, chế định luật sư công chính thức có hiệu lực. Bộ Tư pháp đề nghị các cơ quan thực hiện thí điểm tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:

Trước hết, cần quán triệt sâu sắc, nâng cao nhận thức và làm tốt công tác truyền thông về chế định này. Thủ trưởng các cơ quan thí điểm cần xác định việc triển khai chế định luật sư công là nhiệm vụ chính trị quan trọng, nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò, phạm vi nhiệm vụ của luật sư công, bảo đảm phân định phù hợp với công tác pháp chế, thanh tra, trợ giúp pháp lý và các hoạt động pháp lý khác theo quy định của pháp luật. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí, truyền thông để phổ biến rộng rãi mục đích, ý nghĩa của chính sách.

Hai là, quyết liệt kiện toàn đội ngũ luật sư công đợt 1 trước ngày 15/10/2026. Nhân sự là khâu then chốt quyết định sự thành bại của thể chế. Người đứng đầu các cơ quan thí điểm chủ động căn cứ nhu cầu thực tiễn, quyết định số lượng luật sư công và chịu trách nhiệm lựa chọn nhân sự thực sự xứng đáng, bảo đảm "đúng người", tuyệt đối không chạy theo số lượng hay dàn trải gây lãng phí nguồn lực. Các cơ quan thực hiện thí điểm khẩn trương rà soát, lựa chọn cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan và người làm việc tại doanh nghiệp nhà nước có đủ tiêu chuẩn, bề dày kinh nghiệm để hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư. 

Đối với các trường hợp cá nhân chưa đủ điều kiện cấp ngay chứng chỉ hành nghề luật sư, cơ quan thực hiện thí điểm chủ động cử người này đi đào tạo, tập sự hoặc trong trường hợp cần thiết nghiên cứu tuyển dụng, tiếp nhận các luật sư, chuyên gia, nhà khoa học có kinh nghiệm từ khu vực ngoài công lập theo quy định.

Ba là, sau khi lực lượng luật sư công hình thành, người đứng đầu các cơ quan phải phân công ngay các nhiệm vụ pháp lý tại cơ quan, tổ chức mình như: cho ý kiến pháp lý, thẩm định các dự án kinh tế - xã hội của địa phương, tham gia giải quyết các tranh chấp thương mại, đầu tư quốc tế và các vụ kiện hành chính, vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp. Phải bảo đảm tính độc lập chuyên môn, phòng ngừa xung đột lợi ích trong việc triển khai nhiệm vụ của luật sư công. Khi phát sinh các vụ việc vượt quá khả năng, cơ quan thực hiện thí điểm chủ động lựa chọn, ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với các tổ chức hành nghề luật sư uy tín để phối hợp giải quyết dứt điểm.

Đồng thời, bảo đảm nguồn lực tài chính và thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách đối với luật sư công theo đúng quy định.

Bốn là, các Bộ, ngành, địa phương và tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư cần phối hợp nhịp nhành trong việc giải quyết các thủ tục gia nhập Đoàn luật sư và cấp thẻ cho luật sư công, đảm bảo nhanh chóng, ưu tiên giải quyết việc gia nhập và cấp Thẻ luật sư công ngay trong ngày, chậm nhất không quá 2 ngày để các luật sư công sớm bắt tay vào công việc có tính chất pháp lý mà cơ quan thực hiện thí điểm giao phó.

Năm là tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho luật sư công; đôn đốc kiểm tra việc triển khai chế định luật sư công ở các cơ quan thực hiện thí điểm. Các cơ quan thực hiện thí điểm phân công đơn vị đầu mối và định kỳ 3 tháng/lần báo cáo Bộ Tư pháp về quá trình triển khai và khó khăn, vướng mắc phát sinh để tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh nhiệm vụ triển khai phía trước còn lớn, song với sự vào cuộc của các Bộ, ngành, địa phương và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ luật sư, việc thí điểm chế định luật sư công được kỳ vọng sẽ đạt kết quả, tạo tiền đề cho việc hoàn thiện thể chế Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.