"Nhân sâm dưới nước" ngày càng được ưa chuộng
Từ lâu, lươn được nhiều quốc gia xem là thực phẩm bổ dưỡng, thậm chí ví như "nhân sâm dưới nước". Trong y học cổ truyền, thịt lươn có vị ngọt, tính ôn, giúp bổ máu, tăng cường khí huyết và hỗ trợ điều hòa đường huyết. Các nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy lươn chứa hàm lượng sắt, vitamin A và nhóm vitamin B khá dồi dào.
Nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng đã giúp ngành lươn Việt Nam dần mở rộng thị trường. Theo số liệu của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), năm 2023 kim ngạch xuất khẩu lươn của Việt Nam đạt khoảng 1,7 triệu USD. Chỉ trong 10 tháng đầu năm 2024, con số này đã tăng gần gấp đôi, đạt khoảng 2,98 triệu USD, tương đương 670 tấn sản phẩm.
Trong đó, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lớn nhất với khoảng 300 tấn, tiếp đến là Nhật Bản 50 tấn, Mỹ 38 tấn và Hàn Quốc 33 tấn. Các chuyên gia dự báo xuất khẩu lươn của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới nhờ sự xuất hiện của nhiều mô hình nuôi mới, hiện đại và thân thiện với môi trường.
Một trong những xu hướng đáng chú ý hiện nay là mô hình nuôi lươn không bùn bằng bể composite. Khác với phương thức nuôi truyền thống trong ao đất có bùn đáy, mô hình này cho phép người nuôi kiểm soát tốt hơn các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ pH và chất lượng nước. Nhờ đó, hạn chế tích tụ chất thải, giảm nguy cơ dịch bệnh, đồng thời rút ngắn thời gian nuôi.
Lươn nuôi theo phương pháp không bùn thường có kích cỡ đồng đều, tỷ lệ sống cao và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, nên được nhiều thị trường ưa chuộng.
Khởi nghiệp từ nuôi lươn
Anh Phạm Ngọc Dung (sinh năm 1990, phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) đã thử nghiệm nuôi lươn không bùn – mô hình còn khá mới tại địa phương. Không có nhiều kinh nghiệm, anh chủ động vào các tỉnh phía Nam học hỏi kỹ thuật, từ cách chọn giống, chăm sóc đến quản lý môi trường nước.
Trên báo Nông nghiệp và Môi trường thông tin anh Dung chia sẻ, sau thời gian tìm hiểu, anh quyết định đầu tư 5 bể nuôi với khoảng 20.000 con giống, tổng chi phí ban đầu khoảng 20 triệu đồng. Giai đoạn đầu khởi nghiệp không hề suôn sẻ. Do chưa nắm vững kỹ thuật vận hành hệ thống, lươn thường mắc các bệnh về đường ruột và hô hấp, tỷ lệ hao hụt cao nên hiệu quả kinh tế chưa như mong đợi.
Tuy nhiên, thay vì bỏ cuộc, anh Dung kiên trì theo dõi các chỉ số môi trường, điều chỉnh khẩu phần thức ăn và cải thiện chất lượng nước. Mỗi lứa nuôi là một lần tích lũy kinh nghiệm, giúp anh hoàn thiện dần quy trình kỹ thuật. Sau gần hai năm, mô hình bắt đầu mang lại kết quả tích cực khi tỷ lệ sống tăng lên và sản lượng ổn định hơn.
Đến nay, trang trại của anh đã phát triển thành 3 khu nuôi với tổng diện tích hơn 5.000 m², gồm khoảng 100 bể composite đặt tại phường Hà Huy Tập và xã Hà Linh.
Hệ thống nuôi được thiết kế theo hướng tuần hoàn nước sạch, giúp giảm ô nhiễm và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả. Quy trình sản xuất cũng chú trọng an toàn sinh học, từng bước tiệm cận hướng nuôi hữu cơ.
Mỗi năm trang trại cung ứng ra thị trường khoảng 60–70 tấn lươn thương phẩm với giá bán trung bình khoảng 100.000 đồng/kg, chủ yếu tiêu thụ tại Hà Tĩnh và Nghệ An. Ngoài ra, cơ sở còn cung cấp khoảng 3 triệu con giống mỗi năm với giá từ 3.000–4.000 đồng/con, đồng thời kinh doanh thức ăn, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ đầu ra cho người nuôi. Nhờ đó, tổng doanh thu hàng năm của mô hình đạt khoảng 6,6 tỷ đồng.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình, trang trại còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động địa phương với thu nhập từ 5–7 triệu đồng mỗi tháng. Hơn 50 hộ dân tại Hà Tĩnh và Nghệ An cũng được hỗ trợ con giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, giúp nhiều hộ ổn định sản xuất và tăng thu nhập.
Minh Khang
