Ngành quản lý tài sản, tài chính tại Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển khi tầng lớp trung lưu gia tăng, công nghệ được ứng dụng mạnh mẽ và nhu cầu tích lũy, đầu tư ngày càng đa dạng. Tuy nhiên, thị trường vẫn đang ở giai đoạn “bản lề” khi thói quen của nhiều người dân còn tập trung vào các kênh truyền thống.
Trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, BTV Mùi Khánh Ly đã trao đổi với bà Lục Kim Thanh, Giám đốc điều hành Kinh doanh số, Công ty CP Chứng khoán Kafi, về quá trình phát triển của thị trường cũng như những thay đổi cần thiết trong cách quản lý tài sản cá nhân.
Trả lời câu hỏi của BTV Mùi Khánh Ly về vị trí của Việt Nam trên đường phát triển của ngành quản lý tài sản, bà Lục Kim Thanh nhận định: “Tôi cho rằng Việt Nam chúng ta đã rất giỏi trong việc tạo lập tài sản nhưng mới bắt đầu học cách quản lý tài sản”.
Theo bà, Việt Nam đang ở “đúng điểm bản lề” giữa hai giai đoạn này. Tổng tài sản tài chính cá nhân của người Việt được dự báo có thể đạt khoảng 600 tỷ USD vào năm 2027, trong khi tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán trong nước hiện chỉ khoảng 93 nghìn tỷ đồng, tương đương 0,7% GDP.
“Nghĩa là tiền không thiếu. Điều còn thiếu là kênh dẫn để số tiền đó được quản lý một cách chuyên nghiệp”, bà nói.
Theo bà Thanh, mục tiêu đến năm 2030 là đưa tỷ lệ này từ 0,7% lên 5% GDP, đồng nghĩa ngành quỹ phải lớn lên khoảng bảy lần trong bốn năm. Bà cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy tài sản đã đủ lớn để phát sinh nhu cầu quản lý, trong khi bên cung cấp dịch vụ vẫn đang trong quá trình hình thành.
Bà chỉ ra ba điểm nghẽn gồm độ đa dạng của sản phẩm còn hạn chế, số lượng tổ chức cung cấp dịch vụ chuyên biệt còn ít và người Việt chưa có nhiều thói quen ủy thác tài sản cho một tổ chức quản lý.
Khi BTV Mùi Khánh Ly đặt vấn đề về vị trí của Việt Nam nếu so với các thị trường như Singapore, Thái Lan hay Malaysia, bà Thanh cho rằng các thị trường thường trải qua bốn chặng: tích lũy tài sản hữu hình; xuất hiện các sản phẩm tài chính chuẩn hóa; hình thành dịch vụ tư vấn thu phí theo tài sản quản lý; cuối cùng là hoạch định gia sản và chuyển giao qua nhiều thế hệ.
“Việt Nam hiện đang ở nửa sau của chặng hai và chớm sang chặng ba”, bà nhận định.
Theo bà Thanh, Việt Nam không đi chậm hay đi sai mà đang đi đúng trình tự. Điểm khác biệt nằm ở công nghệ và tốc độ. Nếu các thị trường đi trước từng phải xây dựng hạ tầng vật lý, mở chi nhánh và tuyển đội ngũ tư vấn trong nhiều năm, Việt Nam có thể triển khai trực tiếp trên nền tảng số, qua đó hạ thấp ngưỡng tham gia và rút ngắn thời gian phổ cập.
Bà cũng cho rằng tốc độ tăng trưởng tài sản tài chính và sự gia tăng của nhóm người có tài sản lớn đang tạo thêm động lực cho thị trường.
Một vấn đề khác được BTV Mùi Khánh Ly đặt ra là cấu trúc danh mục đầu tư hiện nay. Theo bà Thanh, một khảo sát năm 2026 trên hơn 1.000 nhà đầu tư cá nhân cho thấy tiền gửi tiết kiệm chiếm bình quân 37% danh mục, bất động sản 36% và vàng 14%. Ba kênh truyền thống này chiếm tới 87% tổng tài sản.
Tuy nhiên, khảo sát cũng cho thấy 86% người được hỏi đồng ý rằng không nên dồn phần lớn tài sản vào một kênh duy nhất, trong khi 76% vẫn ưu tiên bất động sản hoặc vàng vì cho rằng đây là những tài sản họ hiểu rõ hơn.
“Nhận thức đã có rồi. Vấn đề nằm ở khoảng cách giữa biết và làm”, bà Thanh nói.
Theo bà, khoảng cách này không hoàn toàn xuất phát từ phía nhà đầu tư mà còn liên quan đến việc tài sản hữu hình tạo cảm giác an toàn, rổ sản phẩm tài chính trong nước còn mỏng và vấn đề niềm tin. Hệ quả là danh mục có thể thiếu cân bằng, thanh khoản thấp và phụ thuộc vào một chu kỳ.
Bà cho biết số nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ hiện khoảng 733.000 người, tăng 1,6 lần so với cuối năm 2024. Dù vẫn nhỏ so với gần 14 triệu tài khoản chứng khoán, tốc độ này cho thấy một thói quen mới đang hình thành.
Ở góc độ hành vi đầu tư, bà Thanh nhận định: “Đa số nhà đầu tư Việt Nam hiện vẫn đang giao dịch, chứ chưa phải là quản lý”. Theo bà, khác biệt căn bản nằm ở việc có kế hoạch tổng thể hay không.
“Quyết định được đưa ra theo từng cơ hội rời rạc, chỗ nào nghe có vẻ được thì bỏ tiền vào, chứ không nằm trong một kế hoạch tổng thể”, bà nói.
Bà cho rằng khi không có kế hoạch làm điểm neo, quyết định đầu tư dễ bị chi phối bởi tin tức và biến động ngắn hạn. Vai trò của nhà quản lý tài sản vì thế không chỉ nằm ở việc lựa chọn tài sản mà còn giúp nhà đầu tư duy trì kỷ luật.
“Thế hệ chủ sở hữu tài sản đầu tiên của Việt Nam đang bước vào tuổi chuyển giao. Khi câu hỏi đổi từ ‘năm nay tôi lãi bao nhiêu’ sang ‘khối tài sản này sẽ đi đâu sau tôi’, thì lúc đó nhu cầu quản lý tài sản thực sự mới bắt đầu”, bà Thanh nhận định.
Về phía các tổ chức tài chính, bà cho rằng thị trường cần tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm, chuẩn hóa nghề tư vấn tài chính cá nhân, tăng chiều sâu của thị trường trái phiếu và xây dựng hạ tầng cho việc hoạch định, chuyển giao gia sản dài hạn.
Bà Thanh nhấn mạnh, công nghệ có thể giúp dịch vụ quản lý tài sản trở nên phổ cập hơn, nhưng không thay thế hoàn toàn con người. Công nghệ có lợi thế trong việc theo dõi danh mục, tái cân bằng theo nguyên tắc và cá nhân hóa ở quy mô lớn; trong khi người tư vấn vẫn cần thiết để hiểu bối cảnh gia đình, giải thích khi thị trường biến động và hỗ trợ những quyết định chưa từng có tiền lệ.
Theo bà, Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Nếu tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, hành lang pháp lý, chuẩn hóa hoạt động tư vấn và tận dụng công nghệ, thị trường quản lý tài sản có thể bước qua “điểm bản lề” nhanh hơn.
Ly Ly (ảnh chương trình cung cấp)
