Khó đi vào giấc ngủ, thức giấc nhiều lần hoặc trằn trọc suốt đêm là tình trạng nhiều người từng gặp. Phần lớn chúng ta thường nghĩ nguyên nhân đến từ căng thẳng, uống cà phê hoặc sử dụng điện thoại quá lâu. Tuy nhiên, ở người mắc bệnh gan, rối loạn giấc ngủ còn có thể liên quan đến tình trạng suy giảm chức năng gan.
Times of India trích dẫn kết quả của một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Nature and Science of Sleep vào năm 2018 cho thấy người bệnh xơ gan thường khó ngủ, ngủ không sâu, thức giấc nhiều lần và không cảm thấy tỉnh táo sau một đêm nghỉ ngơi.
Dấu hiệu suy gan: Ngày buồn ngủ, đêm tỉnh táo
Một trong những biểu hiện đáng chú ý là chu kỳ ngủ - thức bị đảo lộn. Người bệnh có thể mệt mỏi, buồn ngủ nhiều vào ban ngày nhưng đến tối lại tỉnh táo, khó ngủ.
Tình trạng này không chỉ khiến cơ thể thiếu năng lượng mà còn ảnh hưởng đến tâm trạng, khả năng tập trung và sinh hoạt hằng ngày. Một số người trở nên dễ cáu gắt, chậm chạp hoặc khó hoàn thành công việc vì không được nghỉ ngơi đầy đủ.
Tuy nhiên, mất ngủ là triệu chứng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Chỉ dựa vào việc khó ngủ hoặc thức giấc ban đêm không thể kết luận một người bị suy gan. Điều cần lưu ý là tình trạng rối loạn giấc ngủ kéo dài, đặc biệt khi đi kèm buồn ngủ bất thường vào ban ngày hoặc thay đổi về nhận thức.
Bệnh não gan khiến người bệnh khó ngủ thế nào?
Một nguyên nhân quan trọng gây rối loạn giấc ngủ ở người bệnh gan là bệnh não gan. Tình trạng này xảy ra khi gan bị tổn thương, không còn loại bỏ độc chất hiệu quả. Các chất này tích tụ trong cơ thể rồi tác động đến hoạt động của não.
Bệnh não gan có thể biểu hiện từ lú lẫn nhẹ đến những vấn đề nhận thức nghiêm trọng hơn. Giấc ngủ bị xáo trộn đôi khi xuất hiện từ giai đoạn sớm, trước khi các thay đổi rõ rệt về tư duy hoặc hành vi được nhận thấy.
Rối loạn giấc ngủ và bệnh não gan còn có thể tác động qua lại: bệnh não gan khiến người bệnh ngủ kém, trong khi những đêm mất ngủ kéo dài tiếp tục làm họ mệt mỏi và khó tập trung hơn.
Việc phát hiện sớm, điều trị bệnh gan nền và theo dõi đều đặn có vai trò quan trọng trong ngăn ngừa tình trạng bệnh tiếp tục tiến triển.
Melatonin là hormone giúp cơ thể nhận biết thời điểm cần đi ngủ. Khi chức năng gan suy giảm, quá trình xử lý melatonin có thể bị ảnh hưởng, khiến nhịp ngủ - thức tự nhiên trở nên rối loạn.
Bên cạnh đó, những biến động về đường huyết, nhiệt độ cơ thể và các hormone khác cũng có thể làm giấc ngủ ban đêm bị gián đoạn. Hệ quả là người bệnh ngủ không ngon, thức dậy mệt mỏi và khó duy trì sự tỉnh táo vào ban ngày.
Làm gì khi thường xuyên mất ngủ về đêm?
Với người mắc bệnh gan, cách quan trọng nhất để cải thiện giấc ngủ là điều trị nguyên nhân nền, đặc biệt nếu rối loạn có liên quan đến bệnh não gan. Người bệnh cần tái khám đều đặn để bác sĩ theo dõi và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần.
Không nên tự ý dùng thuốc ngủ. Gan bị tổn thương xử lý thuốc chậm hơn, vì vậy các thuốc hỗ trợ giấc ngủ chỉ nên được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ.
Một số thói quen có thể hỗ trợ cải thiện giấc ngủ gồm:
Đi ngủ và thức dậy vào một giờ cố định mỗi ngày.
Tránh ăn quá no và uống rượu trước giờ ngủ.
Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh và mát.
Hạn chế nhìn màn hình ít nhất một giờ trước khi lên giường.
Thư giãn bằng cách hít thở sâu, thiền hoặc tập yoga nhẹ nhàng.
Ghi lại thời gian ngủ, số lần tỉnh giấc và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài, chu kỳ ngày - đêm bị đảo lộn hoặc xuất hiện dấu hiệu lú lẫn, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
Lam Chi
Nguồn: Times of India
