Người ta cho rằng một số cây trồng trong nhà có thể làm sạch không khí. Chúng được cho là có khả năng loại bỏ các chất ô nhiễm trong môi trường trong nhà, từ đó cải thiện hô hấp, tâm trạng và sức khỏe tổng thể của chúng ta. Vậy điều này có đúng không, và nếu có thì cần bao nhiêu cây để làm sạch một căn phòng?
Nguồn gốc của xu hướng cây trồng lọc không khí bắt nguồn từ một nghiên cứu của NASA được thực hiện vào những năm 1980. Nhiều loại cây khác nhau đã được chứng minh là có thể làm sạch không khí trong một buồng kín với các điều kiện tương tự như bên trong tàu vũ trụ. Sau nghiên cứu tiên phong này, các nghiên cứu tiếp theo đã xác nhận khả năng cải thiện chất lượng không khí của cây trồng (chẳng hạn như cây sanh và lan ý). Ý tưởng này sau đó được áp dụng cho cây trồng trong nhà, tạo ra nhu cầu rất lớn đối với cây cảnh nội thất, theo tạp chí House and Garden.
Tuy nhiên, các chuyên gia đã nghi ngờ liệu những nghiên cứu được tiến hành trong các buồng kín nhỏ — nơi cây trồng có điều kiện sinh trưởng tối ưu — có thể áp dụng cho ngôi nhà bình thường hay không, vốn có sự thông gió và không cho phép cây quang hợp ở mức tối đa. Năm 2020, một bài tổng quan trên tạp chí Journal of Exposure Science and Environmental Epidemiology kết luận rằng cây trồng trong chậu không thể cải thiện chất lượng không khí trong nhà do hầu hết các tòa nhà đều có thông gió, trừ khi có “từ 10 đến 1000 cây/m² diện tích sàn của tòa nhà”. Số lượng cây cảnh này tương đương với khả năng loại bỏ các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) trong luồng không khí lưu thông trong–ngoài nhà. (VOC là những chất gây ô nhiễm cho ngôi nhà của chúng ta từ nhiều nguồn khác nhau, từ thảm trải sàn đến sơn móng tay).
Nói cách khác, việc dùng cây trồng trong nhà để lọc không khí là vô nghĩa nếu bạn thường xuyên mở cửa sổ hoặc có các hình thức thông gió tốt khác.
Quan điểm này được nhắc lại vào năm 2021 trong một nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Birmingham, Anh, cho thấy cây trồng trong nhà chỉ hiệu quả trong việc giảm chất ô nhiễm nitrogen dioxide (NO₂) trong một số điều kiện nhất định và khi có đủ số lượng cây.
Nghiên cứu kết luận: “Khoảng năm cây cho mỗi văn phòng nhỏ, không thông gió, có thể mang lại lợi ích sức khỏe nói chung tương đương với những lợi ích ước tính từ các chính sách không khí sạch ở khu vực đô thị.”
Nghiên cứu này cũng phát hiện rằng các “bức tường xanh” cây trồng trong nhà có hiệu quả trong việc loại bỏ CO₂ nếu có bổ sung ánh sáng.
Trường đại học đã tiến hành nghiên cứu tiếp theo vào năm 2022, cho thấy lan ý (Spathiphyllum wallisii), thiết mộc lan (Dracaena fragrans) và cây kim tiền (Zamioculcas zamiifolia) trồng trong chậu có thể giảm NO₂ tới 20% nếu có ít nhất năm cây “trong các không gian trong nhà chật hẹp, thông gió kém và/hoặc nằm ở khu vực ô nhiễm cao”.
Trong một văn phòng hoặc ngôi nhà lớn hơn chịu tác động ô nhiễm (ví dụ như gần đường giao thông đông đúc), sẽ cần số lượng cây nhiều hơn. Khác với việc giảm CO₂, các cây này không cần điều kiện sinh trưởng được tăng cường để có thể làm giảm NO₂.
Vì vậy, kết luận rút ra là: nếu ngôi nhà của bạn ít thông gió hoặc có không khí ô nhiễm thường xuyên đi vào, thì cây trồng lọc không khí mang lại lợi ích lớn — nhưng chỉ một hoặc hai cây thì không đủ, càng nhiều càng tốt. Trong một phòng khách có diện tích trung bình, bạn cần ít nhất năm cây. Việc chọn đúng loại cây phù hợp với mức ánh sáng và độ ẩm của căn phòng, cũng như chăm sóc chúng tốt, sẽ càng nâng cao khả năng lọc không khí.
Những người sống trong các ngôi nhà thông gió tốt ở khu vực không ô nhiễm vẫn có thể thu được nhiều lợi ích sức khỏe từ việc trồng cây trong nhà, nhưng những lợi ích này không liên quan đến chất lượng không khí. Thay vào đó, các nghiên cứu vững chắc về mối liên hệ giữa sức khỏe tinh thần và thiên nhiên cho thấy việc ở gần cây cối giúp tăng sự tự tin, cải thiện tâm trạng và giảm căng thẳng. Vì vậy, dù bạn sống ở đâu, lúc nào cũng có một lý do để mua thêm một chậu cây mới.
Trà My
Theo House and Garden
