Bạn có quen một người kiểu này không? Mỗi lần gặp mặt xong, bạn không chỉ mệt mỏi… mà còn cảm giác như bị “hút cạn pin”, kiệt sức cả thể xác lẫn tinh thần.
Hóa ra, đó không phải là bạn tưởng tượng. Một nghiên cứu mới được công bố trên tờ Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) của Mỹ vừa chứng minh: Những người khiến bạn khó chịu đang thực sự khiến tế bào của bạn già đi nhanh hơn.
Nghiên cứu do Trợ lý giáo sư xã hội học tại Đại học New York (Mỹ) - Lee Byungkyu - dẫn dắt, theo dõi 2.345 người từ 18 đến 104 tuổi. Thông qua xét nghiệm methyl hóa DNA trong nước bọt, các nhà khoa học lần đầu tiên chứng minh được mối liên hệ trực tiếp giữa “người khó ưa” trong mạng lưới xã hội và tốc độ lão hóa sinh học.
Kết quả gây sốc: Mỗi “người gây phiền phức” trong vòng tròn quan hệ của bạn làm tăng tốc độ lão hóa sinh học khoảng 1,5%.
Hiểu một cách đơn giản, điều này tương đương với việc bạn già thêm gần 9 tháng so với tuổi thật. Con số này bằng 13–17% mức độ gây lão hóa của việc hút thuốc lá.
“Người khiến bạn khó chịu” phổ biến hơn bạn nghĩ, và độc hại hơn bạn tưởng
Các nhà nghiên cứu gọi những người này là “Hasslers” – những người thường xuyên khiến cuộc sống của bạn trở nên khó khăn, căng thẳng và mệt mỏi. Họ có thể là thành viên trong gia đình, đồng nghiệp hoặc bạn cùng phòng...
Điều đáng chú ý nhất, không phải mối quan hệ hoàn toàn tiêu cực mới nguy hiểm nhất, mà chính là những mối quan hệ mập mờ, vừa yêu vừa ghét, vừa cần vừa mệt – gọi là “mối quan hệ mâu thuẫn”.
Những người vừa mang lại sự hỗ trợ, vừa liên tục gây stress cho bạn lại chính là người gây hại mạnh nhất. Lý do là vì, bạn không thể dễ dàng cắt đứt hay tránh xa họ (đặc biệt là người thân trong gia đình hoặc đồng nghiệp).
Kết quả là hệ thống stress của cơ thể luôn ở trạng thái báo động kéo dài, không cách nào xả được. Đây chính là “nhiên liệu” mạnh nhất đẩy nhanh sự thay đổi biểu sinh, khiến bạn già nhanh hơn.
Mối quan hệ với người kiểu này không chỉ già đi, còn kéo theo đủ thứ bệnh như mức độ viêm mạn tính trong cơ thể cao hơn; chỉ số BMI và vòng eo tăng rõ rệt (dễ béo hơn); triệu chứng trầm cảm và lo âu nặng hơn; và nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính cùng lúc tăng cao.
Tất cả đều xuất phát từ một cơ chế chung: Stress từ mối quan hệ liên tục kích hoạt trục HPA (hệ thống nội tiết thần kinh chính điều hòa phản ứng căng thẳng, chuyển hóa năng lượng, miễn dịch và tâm trạng), khiến cortisol và các chất gây viêm tăng cao kéo dài. Dần dần, gần như toàn bộ hệ thống cơ thể phải trả giá.
Cách "chữa lành" từ mối quan hệ độc hại
Nếu bạn thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức sau khi gặp một người nào đó, hãy coi đó là tín hiệu cảnh báo từ chính cơ thể. Khi ấy, việc chúng ta cần làm là:
