Theo dữ liệu từ hệ thống VETC, tỷ trọng xe năng lượng mới trong tổng số phương tiện đăng ký tài khoản giao thông đã tăng từ 0,2% năm 2022 lên 28,9% trong 6 tháng đầu năm 2026, riêng nhóm ô tô con và xe du lịch đạt tới 57,56%. Ở một thống kê khác, Bloomberg Intelligence ước tính xe điện chiếm khoảng 40% doanh số xe mới tại Việt Nam trong năm 2025, qua đó đưa nước ta trở thành một trong hai thị trường có tốc độ điện hóa nhanh nhất Đông Nam Á.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đó cũng kéo theo không ít áp lực. Tại các đô thị lớn, quỹ đất dành cho trạm sạc ngày càng eo hẹp khi mật độ xe điện tăng nhanh hơn tốc độ cấp phép mặt bằng. Trong khi đó, ở những khu vực xa trung tâm như Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên hay Tây Bắc, việc tìm một điểm sạc vẫn là nỗi trăn trở thường trực của không ít chủ xe. Chính vì vậy, bài toán đặt ra cho các doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc xây thêm bao nhiêu trạm sạc, mà còn nằm ở cách tối ưu năng lượng, giảm rác thải điện tử và giúp các mạng lưới vốn còn phân tán vận hành liền mạch hơn.
Cũng chính trong bối cảnh đó, hạng mục Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh thuộc Innovative Choice Awards, một trong bốn trục giải của Better Choice Awards (BCA) 2026, trở thành một lát cắt đáng chú ý để nhìn lại bức tranh đổi mới sáng tạo xanh tại Việt Nam. Khác với các mùa trước, Innovative Choice Awards năm nay mở rộng phạm vi ghi nhận từ sản phẩm công nghệ đơn lẻ sang cả nền tảng số, mô hình kinh doanh và giải pháp ứng dụng AI.
Đồng thời, giải cũng dành riêng tỷ lệ đề cử cho nhóm startup, nhờ đó các sản phẩm mới có thêm cơ hội đứng cạnh những cái tên đã có chỗ đứng trên thị trường thay vì chỉ cạnh tranh bằng quy mô doanh thu hay độ phủ thương hiệu. Riêng hạng mục chuyển đổi xanh được chấm theo bốn tiêu chí lớn, gồm mức độ đổi mới, tác động môi trường đo được, quy mô áp dụng và tiềm năng nhân rộng, với tỷ lệ 50% từ hội đồng chuyên môn và 50% từ bình chọn cộng đồng.
Trong danh sách đề cử năm nay, bốn cái tên đại diện cho bốn hướng tiếp cận khá khác nhau của bài toán chuyển đổi xanh.
Đi đầu là Bitcharge, thương hiệu trạm sạc trực thuộc BITCAR, với hướng tiếp cận tập trung xây dựng một mạng lưới hạ tầng sạc mở, đa chuẩn và có khả năng kết nối giữa các hệ thống, thay vì giới hạn người dùng trong một hệ sinh thái riêng. Tính đến nay, mạng lưới của đơn vị này đã có 150 trạm sạc tại 17 tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ, ghi nhận hơn 6.000 lượt sạc mỗi tháng trên toàn hệ thống.
Bitcharge vận hành nhiều chuẩn sạc AC và DC thông qua hợp tác với các đối tác quốc tế như EV Power, StarCharge và Sungrow, qua đó đáp ứng nhu cầu sạc của nhiều dòng xe và từng bước mở rộng khả năng tiếp cận hạ tầng sạc cho người dùng. Đáng chú ý, thông qua việc liên thông dữ liệu giữa BitCharge App và nền tảng E-Charge International của EV Power, người dùng của hai hệ thống có thể sử dụng trạm sạc của nhau, tạo nên mô hình roaming sạc điện - hướng tiếp cận còn tương đối mới trên thị trường Việt Nam
Những nỗ lực mở rộng hạ tầng này cũng tạo ra những tác động có thể đo lường. Trong 8 tháng đầu năm 2026, hệ thống BitChargeđã cung cấp khoảng 675.000 kWh điện sạch cho các phương tiện điện, góp phần giảm khoảng 444 tấn CO₂ phát thải ra môi trường. Những con số này cho thấy vai trò của hạ tầng sạc không chỉ nằm ở việc đáp ứng nhu cầu di chuyển, mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang các phương thức giao thông xanh hơn.
Không dừng ở việc tự đầu tư và vận hành các trạm sạc, BitCharge còn triển khai mô hình nhượng quyền, tạo điều kiện để các cá nhân và doanh nghiệp có thể cùng tham gia phát triển hạ tầng sạc. Cách tiếp cận này giúpBitCharge mở rộng mạng lưới theo hướng xã hội hóa nguồn lực, đồng thời góp phần tăng độ phủ của các điểm sạc và giải quyết một trong những rào cản quan trọng đối với quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh."
Ngoài các trạm công cộng tự đầu tư, BitCharge còn triển khai mô hình nhượng quyền với vốn khởi điểm nhỏ, giúp nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng tham gia mở rộng mạng lưới thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn nội bộ.
Dat Bike tiếp cận bài toán xanh hóa giao thông ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, đem lại trải nghiệm sử dụng thuận tiện và tự do, tự chủ cho người dùng mà không lệ thuộc vào hạ tầng bên ngoài. Công nghệ Sạc tích hợp (Integrated Charger), do hãng xe máy điện này tự nghiên cứu và phát triển, tích hợp trực tiếp mạch sạc vào cụm controller (bộ điều khiển)trên xe, cho phép sạc bằng nguồn điện dân dụng 220V mà không cần bộ sạc rời đi kèm. Không chỉ đơn giản hóa thao tác sử dụng, giải pháp này còn rút ngắn đáng kể thời gian sạc, với khả năng sạc siêu nhanh 15 phút được 30km và sạc nhanh đầy pin khoảng 2 giờ 15 phút đi 200km - thuộc nhóm thời gian sạc ngắn trên thị trường, nhanh hơn đáng kể so với nhiều mẫu xe điện cùng phân khúc. Đây cũng là công nghệ đã được Dat Bike đăng ký bảo hộ sáng chế và thương mại hóa trên dòng xe ERA ra mắt từ tháng 5/2026, với quy mô ước tính khoảng 20.000 đơn đặt hàng tính đến thời điểm hiện tại, một con số cho thấy giải pháp không chỉ dừng ở mức ý tưởng mà đã đi vào sản xuất hàng loạt.
Theo Dat Bike, bài toán cốt lõi của giao thông xanh là hiệu năng trên giá thành. Các công nghệ như sạc nhanh, pin dung lượng lớn đòi hỏi chi phí cao cho nghiên cứu và sản xuất, trong khi xe xăng đã phổ biến và trở thành thói quen của người dùng. Dat Bike tin rằng việc làm chủ công nghệ lõi, liên tục nghiên cứu và tối ưu hiệu năng sẽ giúp tạo ra những sản phẩm vượt trội về chất lượng, tiện ích và giá thành, đáp ứng tốt nhu cầu người dùng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.
Với Volterra hãng tập trung vào phần vận hành phía sau mỗi trạm sạc. Nền tảng Eco EV Charging Station 2.0 của startup này không xây trạm mới mà nâng cấp trạm sạc hiện hữu thành hạ tầng thông minh hơn, sử dụng AI, IoT và Digital Twin để điều phối dòng năng lượng giữa điện lưới, điện mặt trời và hệ thống lưu trữ theo thời gian thực. Theo hồ sơ đăng ký, giải pháp đã vận hành hơn một năm tại một số trạm thử nghiệm và giúp tối ưu tới 40% chi phí điện tại các điểm triển khai, cho thấy một cách tiếp cận nhắm vào việc khai thác hiệu quả hạ tầng sẵn có thay vì mở rộng công suất bằng mọi giá.
Câu chuyện chuyển đổi xanh cũng không chỉ xoay quanh ô tô điện. VOX Cool, một startup công nghệ vật liệu, mang đến góc nhìn từ chuỗi lạnh với sản phẩm Pin Lạnh, tức Cold Battery, sử dụng vật liệu chuyển pha để lưu trữ năng lượng nhiệt trực tiếp, qua đó thay thế đá xay và các vật liệu làm mát dùng một lần trong vận chuyển thực phẩm, hải sản và cả vắc xin. Giải pháp hiện đã được ứng dụng tại một số kho lạnh, đơn vị logistics và mô hình hợp tác chia sẻ doanh thu với ngư dân, với mục tiêu cắt giảm tối thiểu 300 tấn CO2 tương đương mỗi năm từ các hệ thống đã lắp đặt.
Bốn hướng đi, bốn quy mô doanh nghiệp khác nhau, từ một mạng lưới trạm sạc đang mở rộng, một nền tảng phần mềm năng lượng, một startup vật liệu chuyển pha, cho đến một hãng xe máy điện tự chủ công nghệ lõi, nhưng tất cả đều đang góp phần trả lời cùng một câu hỏi: làm sao để quá trình điện hóa và chuyển đổi xanh tại Việt Nam diễn ra thực chất hơn, thay vì chỉ dừng ở những con số tăng trưởng bề nổi. Kết quả đề cử tại hạng mục Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh của Innovative Choice Awards, cùng ba hạng mục còn lại của Better Choice Awards 2026, dự kiến sẽ được công bố tại lễ trao giải diễn ra vào ngày 2 và 3 tháng 10 năm 2026 tại Hà Nội
