Không còn là ngã rẽ xa lạ, du học nghề điều dưỡng tại Đức đang trở thành lựa chọn “vàng” cho nhiều bạn trẻ Việt khi sở hữu lộ trình “3 trong 1”: vừa được học, vừa được làm, vừa có cơ hội định cư bền vững.
Tuy nhiên, đằng sau những “giấc mơ Đức” ấy là một thực tại khắc nghiệt ít khi được bộc bạch hết, nơi khác biệt ngôn ngữ, văn hóa, áp lực nghề nghiệp và nỗi cô đơn nơi đất khách quê người bủa vây.
Với Nguyễn Bích Ngọc (20 tuổi, đến từ Quảng Trị), hành trình sang Đức học điều dưỡng không chỉ đơn thuần là đi học hay đi làm, mà là quá trình tôi luyện bản lĩnh và sự nghiêm túc với một nghề nghiệp đòi hỏi quá nhiều sự đặc thù và hy sinh thầm lặng.
Từ lựa chọn thực tế đến cú sốc mang tên “tiếng Đức ngoài đời”
Với Bích Ngọc, quyết định theo ngành điều dưỡng không đến từ một giấc mơ quá xa xôi, mà bắt đầu bằng một bài toán rất thực tế. Cô gái 20 tuổi kể lại rằng, trước khi đến thành phố Stuttgart, thủ phủ bang Baden-Württemberg, Đức vào tháng 9/2025, bản thân Ngọc đã có gần 2 năm chuẩn bị tại Việt Nam, chủ yếu dành cho việc học tiếng Đức - hành trình mà theo Ngọc là “không hề dễ dàng”, đặc biệt ở phần ngữ pháp và phát âm.
Chính trong giai đoạn đó, lựa chọn ngành học dần được hình thành. Không vòng vo, Ngọc thẳng thắn nhìn nhận: “Ban đầu, việc chọn ngành điều dưỡng đến với mình khá thực tế khi mình muốn tìm một con đường rõ ràng để có thể sang Đức, vừa học nghề vừa có thu nhập ổn định”.
Không cần học đại học ngay từ đầu, có lương trong quá trình học, cơ hội việc làm cao sau tốt nghiệp, những yếu tố này khiến ngành điều dưỡng theo cách nói của Ngọc, là “con đường rõ ràng và thực tế nhất”.
Nhưng càng tìm hiểu sâu hơn, góc nhìn của cô cũng dần thay đổi. Từ một lựa chọn mang tính “đi nước ngoài học”, Ngọc bắt đầu nhận ra giá trị thật của nghề.
“Mình nhận ra đây không chỉ là một lựa chọn để ‘đi Đức’ mà còn là một công việc có ý nghĩa, có thể gắn bó lâu dài”, cô nói.
Dẫu vậy, mọi sự chuẩn bị kỹ càng trước đó dường như vẫn chưa đủ để giúp cô gái trẻ tránh khỏi cú sốc đầu tiên khi đặt chân tới Đức và điều bất ngờ nhất lại đến từ chính ngôn ngữ mà cô đã trui rèn suốt 2 năm tại Việt Nam. Không phải từ vựng hay ngữ pháp trong sách vở, mà là cách người Đức giao tiếp ngoài đời thực khiến Ngọc gần như “mất phương hướng”.
“Mình thực sự bị sốc vì tiếng Đức ngoài đời khác rất nhiều so với những gì mình học trong sách vở. Mọi người nói nhanh, dùng nhiều cách diễn đạt khác, khiến mình gần như không theo kịp, có khoảng thời gian gần 1 tháng đầu, mình thu mình lại và rất hay khóc vì cảm thấy bản thân quá kém”, Ngọc kể lại.
Rào cản ngôn ngữ kéo theo hàng loạt áp lực khác, đặc biệt khi bước vào giai đoạn thực tập, nơi mọi thứ từ đồng nghiệp, bệnh nhân đến cấp trên đều quá đỗi xa lạ.
Ngọc nhớ lại khoảng thời gian đó như một giai đoạn “khó thở” đúng nghĩa khi có thời điểm những áp lực dồn nén khiến cô từng có ý nghĩ từ bỏ, hoặc ít nhất là chọn một con đường khác dễ dàng hơn. “Mình đã từng nghĩ, giá như chọn một con đường dễ hơn thì có lẽ sẽ đỡ vất vả hơn”, cô nói.
Nhưng thay vì dừng lại, Ngọc chọn cách thích nghi. Không phải bằng những bước tiến lớn, mà bằng việc chậm lại, quan sát và kiên trì hơn mỗi ngày. Cô cho rằng chỉ cần kiên trì một chút, chậm lại một chút và không bỏ cuộc, thì những điều tưởng như rất khó ban đầu cũng sẽ dần trở nên dễ thở hơn.
“Mình nhớ có một kỷ niệm trong thời gian đầu khi mới vào thực tập. Một bệnh nhân lớn tuổi gọi mình lại và nói một tràng tiếng Đức khá nhanh, lại dùng từ địa phương. Lúc đó mình đứng gần như ‘đơ ra’, không hiểu họ đang cần gì.
Mình phải nhờ đồng nghiệp đến hỗ trợ và sau đó cảm thấy rất áp lực, kiểu như ‘tại sao mình đã học 2 năm mà vẫn không hiểu nổi’. Hôm đó về mình đã khóc nhiều”, Ngọc kể.
Sau lần đó, cô gái trẻ bắt đầu thay đổi cách học khi chú ý nghe nhiều hơn trong lúc làm việc, ghi lại những từ mình không hiểu, về tra lại và luyện lại. Sau khoảng 1-2 tháng, cô bắt đầu quen dần với cách nói thực tế của họ.
Khi sang Đức học điều dưỡng, Ngọc không đi làm luôn mà vẫn là học nghề bài bản, chỉ là mô hình ở đây là vừa học vừa làm. Tức là Ngọc sẽ học lý thuyết ở trường nghề, ví dụ như kiến thức về giải phẫu cơ thể, các loại bệnh lý, cách chăm sóc bệnh nhân theo từng tình trạng cụ thể… song song với đó là đi thực tập tại bệnh viện hoặc viện dưỡng lão.
Tại đất nước là “trái tim kinh tế châu Âu”, nghề điều dưỡng có thực sự là con đường dễ dàng?
Nếu chỉ nhìn bề ngoài, nhiều người vẫn hình dung điều dưỡng là công việc chăm sóc cơ bản, tuy nhiên thực tế lại phức tạp và áp lực hơn nhiều, đặc biệt là tại một môi trường quy củ và đề cao sự kỷ luật tuyệt đối như Đức.
“Nhiều người nghĩ điều dưỡng chỉ là chăm sóc cơ bản, nhưng thực tế kiến thức mình học khá sâu, có những phần mình thấy tương đương khoảng 70% kiến thức y khoa ở Việt Nam. Ví dụ như mình phải hiểu được tình trạng bệnh nhân, đọc chỉ số, nhận biết dấu hiệu bất thường chứ không chỉ làm theo hướng dẫn”, Ngọc nói.
Một ngày làm việc của Ngọc không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ bệnh nhân ăn uống hay sinh hoạt cá nhân, mà còn bao gồm hàng loạt đầu việc chi tiết như đo huyết áp, theo dõi nhiệt độ, hỗ trợ vệ sinh cá nhân và đặc biệt là ghi chép hồ sơ bệnh án (tiếng Đức là dokumentation).
Đặc biệt, việc ghi chép hồ sơ không phải là phần việc phụ như nhiều người vẫn lầm tưởng mà là một phần quan trọng chiếm thời gian đáng kể trong công việc hàng ngày. Ngoài ra, điều dưỡng còn phải phối hợp chặt chẽ với bác sĩ và đồng nghiệp, đồng thời liên tục học để nâng cao chuyên môn. Hiện tại, Ngọc đã được tiếp cận những công việc thường chỉ dành cho sinh viên những năm cuối.
“Mình đang được học để thực hiện các công việc chuyên môn sâu hơn như phát thuốc, cho thuốc, điều mà thường phải đến năm thứ 3 mới được làm. Làm điều dưỡng vừa cần sức lực, vừa đòi hỏi tư duy và sự chính xác cao, chứ không hề đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ”, cô chia sẻ.
Môi trường làm việc tại Đức cũng mang tính kỷ luật và hệ thống cao hơn so với những gì Ngọc từng hình dung. Ở đó, mỗi điều dưỡng phải chịu trách nhiệm rõ ràng cho phần việc của mình khi không chỉ đơn thuần là làm theo chỉ dẫn mà còn phải hiểu rõ chuyên môn và tự đưa ra quyết định trong phạm vi cho phép. Cùng với đó là áp lực khi phải chăm sóc những bệnh nhân nặng hoặc khó tính.
“Có một lần mình chăm sóc cho một bác khá lớn tuổi, bác ấy vừa nhiều bệnh lại khá khó tính, thường không hợp tác. Ban đầu mình rất áp lực vì mỗi lần vào phòng là bác ấy tỏ thái độ khó chịu.
Nhưng mình cố gắng kiên nhẫn hơn, nói chuyện nhẹ nhàng, dù tiếng Đức của mình chưa tốt lắm. Dần dần, bác ấy bắt đầu cởi mở hơn, có lần còn chủ động hỏi mình đến từ đâu.
Đến lúc mình chuyển ca, bác ấy có nói một câu đại ý là ‘hôm nay cô làm tốt đấy’. Với mình, đó là một khoảnh khắc rất nhỏ thôi, nhưng lại khiến mình cảm thấy công việc này có ý nghĩa hơn rất nhiều”, Ngọc kể.
Những khó khăn này cũng phần nào lý giải vì sao Ngọc không nhìn nhận nghề điều dưỡng tại Đức theo góc nhìn “màu hồng”. Cô chia sẻ thu nhập của ngành điều dưỡng ở Đức ổn định, đủ để sống tốt, nhưng không dư dả.
Bên cạnh đó, những “mặt tối” của nghề cũng dần hiện ra rõ hơn khi trong thực tế, không phải lúc nào điều dưỡng cũng được tôn trọng như mọi người nghĩ… công việc có tính lặp lại, dễ gây mệt mỏi nếu không có sự kiên trì.
Dù vậy, chính môi trường này lại là nơi khiến Ngọc thay đổi nhiều nhất không chỉ ở kỹ năng mà còn ở cách nhìn cuộc sống. Cô trở nên chủ động hơn, biết sắp xếp công việc, xử lý tình huống và chịu áp lực tốt hơn. Nhưng thay đổi lớn nhất theo Ngọc, lại nằm ở nhịp sống và suy nghĩ.
“Mình thấy mình bắt đầu đi chậm lại nhưng thực tế hơn… những điều trước đây từng coi là hiển nhiên, như được ở gần gia đình, thì bây giờ lại trở nên rất đáng trân trọng”, cô bộc bạch.
Trong quá trình tiếp xúc với bệnh nhân đặc biệt là những người lớn tuổi hoặc bệnh nặng, cũng khiến cô học được sự kiên nhẫn không chỉ với người khác mà còn với chính mình.
Từ chính trải nghiệm của bản thân, Ngọc thẳng thắn thừa nhận nghề điều dưỡng vốn chẳng trải hoa hồng, nhưng cô vẫn tin đây là lựa chọn xứng đáng để dấn thân:
“Nên học thật chắc tiếng Đức, nếu nền tảng không tốt, thời gian đầu sẽ rất sốc và dễ nản. Điều dưỡng tại Đức vẫn là một con đường tốt, không phải dễ, nhưng đáng để thử và có thể gắn bó lâu dài”.
Về tương lai, cô cho biết hiện tại vẫn đang tập trung học và hoàn thành tốt chương trình ở Đức. Nếu có cơ hội, Ngọc cũng muốn ở lại làm việc một thời gian để tích lũy kinh nghiệm và ổn định tài chính. Tuy nhiên, cô gái trẻ không nghĩ con đường này chỉ gói gọn ở Đức.
“Mình cho rằng ngành điều dưỡng, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đang ngày càng được quan tâm và có nhiều cơ hội, kể cả là ở Việt Nam. Mình nghĩ đây là một hướng đi khá rộng mở khi có thể ở lại phát triển tại Đức, nhưng cũng hoàn toàn có thể quay về Việt Nam với một nền tảng nghề nghiệp rõ ràng”, Ngọc bộc bạch.
Ảnh: NVCC
Nhật Linh
