Thời gian gần đây, trên khắp các nền tảng mạng xã hội, một trào lưu nội dung mới mang tên "phim ngắn AI" đang âm thầm tạo nên những cơn chấn động không nhỏ.
Được tạo dựng hoàn toàn từ hình ảnh và video do công nghệ AI sản xuất, mỗi tập phim thường chỉ kéo dài từ một đến hai phút.
Thế nhưng, nghịch lý nằm ở chỗ, chính định dạng siêu ngắn tưởng chừng vô hại ấy lại có sức níu giữ kỳ lạ, khiến không ít người về hưu và người cao tuổi sẵn sàng ngồi bất động theo dõi hàng giờ đồng hồ liền mà không hề hay biết ngày đêm.
Lý giải về sức hút ma mị này, giới chuyên môn chỉ ra rằng các nhà sản xuất phim ngắn AI đã đánh trúng điểm yếu tâm lý của người tiếp nhận.
Nhịp điệu câu chuyện được đẩy lên cực nhanh, các xung đột kịch tính liên tiếp nổ ra và đảo chiều chỉ trong tích tắc, để rồi kết thúc bằng một nút thắt bỏ lửng đầy tò mò. Kết hợp cùng thuật toán phân phối nội dung thông minh liên tục đẩy tập mới lên màn hình, người cao tuổi rất dễ rơi vào trạng thái bị động, xem hết tập này đến tập khác mà không thể dứt ra.
Đặc biệt, nội dung của các thước phim này hầu như xoay quanh những đề tài muôn thuở như tranh chấp tài sản, mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu, ân oán gia tộc hào môn, hay câu chuyện nghịch cảnh vươn lên và gia đình đoàn tụ.
Bác sĩ tâm thần tại Trung Quốc, Dương Thông Tài phân tích, những kịch bản này vốn dĩ phản chiếu chính cuộc đời thực của người cao tuổi. Những tình tiết chạm đến nỗi đau chăm sóc người thân sa sút trí tuệ, nỗi cô đơn khi người bạn đời qua đời, hay sự giằng xé về đạo hiếu con cái đều dễ dàng đánh thức ký ức và trải nghiệm cá nhân của họ. Sự đồng cảm sâu sắc ấy nhanh chóng biến màn hình ảo thành nơi nương náu tâm lý, kéo người già lún sâu vào thế giới hư cấu lúc nào không hay.
Hệ lụy nhãn tiền từ việc dán mắt vào màn hình trong thời gian dài chính là sự suy giảm nghiêm trọng về chất lượng sống. Giấc ngủ bị xáo trộn, thói quen ăn uống thất thường, thị lực suy giảm và nhịp sinh hoạt thường nhật bị đảo lộn hoàn toàn.
Đáng lo ngại hơn, việc đắm chìm trong không gian mạng còn khiến người cao tuổi dần xa lánh các mối quan hệ xã hội thực tế.
Trước tình cảnh đó, không ít gia đình đã chọn cách phản ứng tiêu cực bằng việc to tiếng trách móc, thậm chí giật lấy và tịch thu điện thoại của cha mẹ.
Theo bác sĩ Dương Thông Tài, đây là sai lầm tai hại nhất. Động thái can thiệp thô bạo này không những không giải quyết được vấn đề mà còn thổi bùng ngọn lửa xung đột thế hệ, khiến các bậc cao niên cảm thấy bị tổn thương, sinh ra tâm lý chống đối và dần khép kín cánh cửa giao tiếp với con cháu.
Thay vì coi phim ngắn AI như một thứ hiểm họa đáng sợ cần tiêu diệt tận gốc, bác sĩ Dương Thông Tài gợi ý các gia đình nên tiếp cận bằng sự thấu hiểu và mềm mỏng.
Giải pháp đầu tiên và hiệu quả nhất là con cháu hãy chủ động ngồi xuống xem cùng cha mẹ. Hãy biến chính những tình tiết kịch tính trên màn hình thành chủ đề đối thoại đời thường thông qua những câu hỏi gợi mở, ví như hỏi xem các cụ sẽ ứng xử ra sao nếu tình huống đó xảy ra ngoài đời thực. Đây là chiếc cầu nối tự nhiên nhất để con cháu lắng nghe được những tâm tư, nỗi bận lòng sâu kín của người lớn tuổi.
Song song với việc trò chuyện, các thành viên trong gia đình cần cùng nhau thống nhất một khung giờ xem phim hợp lý mỗi ngày, tuyệt đối không để thói quen giải trí này lấn chiếm thời gian nghỉ ngơi hay dẫn đến tình trạng thức khuya.
Nếu người thân đã xuất hiện các biểu hiện rõ rệt như lười ra ngoài, ngại tiếp xúc với người xung quanh hoặc bỏ bê ăn uống, việc thiết lập giới hạn xem phim là điều bắt buộc phải thực hiện một cách kiên quyết nhưng khéo léo.
Bác sĩ Dương Thông Tài đã ví von rất xác đáng rằng, phim ngắn AI giống hệt một thứ thức uống chứa lượng đường cực cao cho tâm hồn. Uống một ngụm để giải khuây lúc buồn thì không sao, nhưng nếu lạm dụng, nó sẽ gây nghiện và làm tổn hại sức khỏe, tuyệt đối không thể thay thế cho bữa cơm dinh dưỡng của đời sống thực.
Để giúp người cao tuổi thoát khỏi cái bẫy cảm xúc này, cách tốt nhất là kéo họ trở lại với những giá trị đời thực. Gia đình hãy tạo điều kiện để người già tham gia các hoạt động tại địa phương, đi dạo, đi du lịch, chăm sóc cây cảnh, đọc sách hay tham gia các hoạt động thiện nguyện.
Thậm chí, chỉ cần nhờ họ nấu một món ăn sở trường hay phụ giúp những công việc nhà vừa sức, người lớn tuổi sẽ lập tức tìm lại được cảm giác mình vẫn là người có ích và luôn được con cháu trân trọng, cần đến mỗi ngày.
Đức Khương
